نگرانی غرب از استقرار 90 هزار نظامی روسیه در مرز اوکراین
بلوف یا نمایش قدرت
استقرار حدود 90 هزار نظامی روسیه در نزدیکی مرز با اوکراین باعث شده است ایالات متحده و اروپا بیش از هر زمانی در سالهای اخیر نگران تهاجم نظامی روسیه به این کشور و تکرار سناریوی الحاق شبهجزیره کریمه باشند و همزمان با تحرکات مسکو در مرز با اوکراین، نهادهای اطلاعاتی آمریکا هم به متحدان اروپایی خود هشدار دادهاند.
دولت اوکراین اعلام کرده حدود ۹۰ هزار نظامی روسیه با تانک و توپخانه در نزدیکی مرز دو کشور مستقر شدهاند و «ینس استولتنبرگ»، دبیرکل ناتو نیز با اشاره به الگوهای رفتاری سابق روسیه، این «استقرار غیرعادی نظامیان» در مرز اوکراین را نشانه آمادگی مسکو برای دخالت در کشورهای همسایه توصیف کرده است. واشنگتن و قدرتهای اروپایی عضو ناتو میگویند اجازه نخواهند داد سناریوی کریمه در دونباس، منطقهای در شرق اوکراین که شبهنظامیان تحت حمایت مسکو در آن با نظامیان اوکراین درگیر هستند، تکرار شود.
در این میان بیشترین فشار بر دولت آمریکا وارد میشود و تعدادی از نمایندگان جمهوریخواه کنگره خواستار پایان انفعال دولت جو بایدن شدهاند و برای اختصاص کمک نظامی و اقتصادی به اوکراین، به کاخ سفید فشار میآورند. با این وجود مخالفان چنین رویکردی میگویند در این شرایط کمک نظامی به اوکراین باعث تحریک بیشتر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه خواهد شد و ممکن است حمله احتمالی او به اوکراین را در پی داشته باشد که این امر با توجه به عبور خط لولههای نفت و گاز به مقصد اروپا از خاک این کشور، میتواند بحران انرژی را برای بخش بزرگی از اروپا رقم بزند.
در روزهای اخیر، روزنامه نیویورکتایمز گزارش داده است نهادهای امنیتی آمریکا به متحدان خود هشدار دادهاند که فرصت برای جلوگیری از حمله نظامی روسیه به اوکراین در حال اتمام است و از کشورهای اروپایی خواستهاند برای توافق بر سر مجموعه کمک نظامی و اقتصادی به اوکراین با آمریکا همکاری کنند. حامیان اختصاص کمک به کییف معتقدند اقدام بهموقع برای کمک به اوکراین میتواند از اقدام نظامی روسیه در اوکراین جلوگیری کند.
نهادهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا معتقدند روسیه هنوز تصمیم نهایی خود را برای واردکردن نیروهایش به اوکراین نگرفته، اما تجمع نیروهای نظامی روسیه در مرز با این کشور بسیار جدی است و آمریکا نمیتواند آن را امری ساده ببیند. در هفتههای گذشته تونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هشدار داد که ممکن است روسیه یک بار دیگر مانند سال ۲۰۱۴ تمامیت ارضی اوکراین را نقض کند و این بار هم به دروغ ادعا کند که اوکراین باعث برافروختهشدن آتش جنگی دیگر
شده است.
بلینکن در جریان گفتوگو با همتای اوکراینی خود گفت مدل رفتاری ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بر اساس تجمع اولیه نیروها در مرز و سپس گسیل آنها به داخل خاک اوکراین است. به گفته وزیر خارجه ایالات متحده، ولادیمیر پوتین در توجیه اشغال خاک اوکراین «بهطور جعلی ادعای اقدام تحریکآمیز» از سوی کییف را مطرح خواهد کرد. روز گذشته هم ژنرال مارک مایلی، رئیس ستاد مشترک آمریکا با فرمانده نیروهای نظامی اوکراین درباره «اقدامات نگرانکننده روسیه» در مرزهای شرقی این کشور گفتوگو کرده است.
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید هم از «موضع خصمانه روسیه نسبت به اوکراین» ابراز نگرانی کرد و از مسکو خواست «سطح تنشها را کاهش دهد». ساکی تأکید کرده واشنگتن درباره این موضوع با متحدان اروپایی خود و اوکراین مذاکرات گسترده داشته است. در همین راستا وزرای خارجه و دفاع فرانسه به روسیه هشدار دادهاند که تعرض بیشتر به تمامیت ارضی اوکراین برای مسکو پیامدهایی جدی به دنبال خواهد داشت.
روسیه خواهان توازن قوا
آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان هم که آخرین روزهای حضورش در قدرت را سپری میکند، با ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، گفتوگو کرد و دو طرف در کنفرانس خبری خود از بسیج نیروهای نظامی روسیه در مرز اوکراین ابراز نگرانی کردند. دبیرکل ناتو میگوید این سازمان آماده حمایت از متحدانش است و از روسیه خواست بهطور شفاف هدف خود را از بسیج نیروهای نظامی در مرز اوکراین اعلام کند.
مسکو بارها اعلام کرده که خواهان تداوم وضعیت و توازن قوای فعلی در اوکراین یا حتی تقویت جایگاهش در معادلات این کشور است. بر همین اساس حضور نظامی خود در مرز اوکراین را در واکنش به حمایت و ارسال تجهیزات نظامی غرب به اوکراین و حضور ناوهای جنگی آمریکا و قدرتهای اروپایی در دریای سیاه توجیه میکند و میگوید پیوستن کییف به ناتو خط قرمز روسیه است و با آن کنار نخواهد آمد. از سال 2014 و آغاز جنگ در شرق اوکراین، مسکو با شورشیان تحت حمایت خود در لوهانسک و دونتسک در منطقه دونباس در شرق اوکراین، شبهجزیره کریمه متعلق به اوکراین را به خاک خود ضمیمه کرد و در این سالها دست بالا را در مناقشه اوکراین و در چانهزنی با واشنگتن، ناتو و اتحادیه اروپا داشته است. در روزهای اخیر ولادیمیر پوتین باز هم به غرب هشدار داد «در صورتی که خط قرمزهای روسیه جدی گرفته نشوند، واکنش مسکو ناگوار خواهد بود». اگرچه درحالحاضر مسکو و واشنگتن خواهان درگیری نظامی نیستند، اما حاضر به عقبنشینی از مواضع خود بر سر اوکراین هم نیستند. مسکو از حمایت از شورشیان در لوهانسک و دونتسک عقبنشینی نمیکند و کریمه را جزئی از خاک خود میداند و غرب هم سیاست
حمایت از کییف و سناریوی پیوستن اوکراین به ناتو را کنار نمیگذارد. به نظر میرسد بهترین گزینهای که منافع روسیه، اوکراین و غرب را در کوتاهمدت و میانمدت تأمین میکند، ادامه توازن قوای فعلی و پرهیز از رویارویی نظامی است. روسیه در سال ۲۰۱۴ و با الحاق شبهجزیره کریمه به خاک خود شاهد واکنش محدودی از سوی کشورهای غربی بود. ایالات متحده و کشورهای اروپایی به اخراج روسیه از گروه هشت و وضع تحریم علیه مسکو اکتفا کردند. مهمترین دلیل عدم واکنش جدی غرب در برابر روسیه نیاز اروپا به نفت و گاز روسیه است. در هفت سال اخیر جنگ بر سر الحاق شبهجزیره کریمه به روسیه و نیز درگیریها بین نظامیان اوکراین و شبهنظامیان مورد حمایت مسکو در شرق این کشور تاکنون جان حدود بیش از 14 هزار نفر را گرفته است. بااینحال و با وجود هشدارها، مقامهای آمریکا بر این باور هستند که روسیه در آینده نزدیک به دنبال دخالت نظامی در اوکراین نیست. یکی از احتمالات مطرح برای واشنگتن و همپیمانانش در ناتو این است که روسیه با استقرار نیروهایش در مرز با اوکراین سعی دارد پیامی هشدارآمیز به کییف و کشورهای غربی بفرستد و به این ترتیب نسبت به پیامدهای عضویت
اوکراین در پیمان ناتو هشدار دهد.
در این میان یکی از جنبههای نگرانکننده برای کشورهای اروپایی، تأثیر بحرانی جدید در شرق اوکراین بر بازار انرژی است. افزایش قیمت گاز و سوخت در کشورهای اروپایی میتواند موج نارضایتی شهروندان از دولتهایشان را به دنبال داشته باشد. این در حالی است که یکی از اولین واکنشهای مسکو در صورت تشدید بحران اوکراین محدودسازی صادرات گاز به اروپاست، اما نکتهای که در این میان نادیده گرفته میشود، شرایط اقتصادی روسیه است. مسکو ممکن است بتواند در کوتاهمدت از بخشی از درآمد حاصل از صادرات گاز به اروپا صرفنظر کند، اما اقتصاد روسیه پس از تحمل تحریمهای غرب در سالهای اخیر توان تابآوری تبعات یک رویارویی جدید با آمریکا و کشورهای اروپایی را حداقل در درازمدت نخواهد داشت.
استقرار حدود 90 هزار نظامی روسیه در نزدیکی مرز با اوکراین باعث شده است ایالات متحده و اروپا بیش از هر زمانی در سالهای اخیر نگران تهاجم نظامی روسیه به این کشور و تکرار سناریوی الحاق شبهجزیره کریمه باشند و همزمان با تحرکات مسکو در مرز با اوکراین، نهادهای اطلاعاتی آمریکا هم به متحدان اروپایی خود هشدار دادهاند.
دولت اوکراین اعلام کرده حدود ۹۰ هزار نظامی روسیه با تانک و توپخانه در نزدیکی مرز دو کشور مستقر شدهاند و «ینس استولتنبرگ»، دبیرکل ناتو نیز با اشاره به الگوهای رفتاری سابق روسیه، این «استقرار غیرعادی نظامیان» در مرز اوکراین را نشانه آمادگی مسکو برای دخالت در کشورهای همسایه توصیف کرده است. واشنگتن و قدرتهای اروپایی عضو ناتو میگویند اجازه نخواهند داد سناریوی کریمه در دونباس، منطقهای در شرق اوکراین که شبهنظامیان تحت حمایت مسکو در آن با نظامیان اوکراین درگیر هستند، تکرار شود.
در این میان بیشترین فشار بر دولت آمریکا وارد میشود و تعدادی از نمایندگان جمهوریخواه کنگره خواستار پایان انفعال دولت جو بایدن شدهاند و برای اختصاص کمک نظامی و اقتصادی به اوکراین، به کاخ سفید فشار میآورند. با این وجود مخالفان چنین رویکردی میگویند در این شرایط کمک نظامی به اوکراین باعث تحریک بیشتر ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه خواهد شد و ممکن است حمله احتمالی او به اوکراین را در پی داشته باشد که این امر با توجه به عبور خط لولههای نفت و گاز به مقصد اروپا از خاک این کشور، میتواند بحران انرژی را برای بخش بزرگی از اروپا رقم بزند.
در روزهای اخیر، روزنامه نیویورکتایمز گزارش داده است نهادهای امنیتی آمریکا به متحدان خود هشدار دادهاند که فرصت برای جلوگیری از حمله نظامی روسیه به اوکراین در حال اتمام است و از کشورهای اروپایی خواستهاند برای توافق بر سر مجموعه کمک نظامی و اقتصادی به اوکراین با آمریکا همکاری کنند. حامیان اختصاص کمک به کییف معتقدند اقدام بهموقع برای کمک به اوکراین میتواند از اقدام نظامی روسیه در اوکراین جلوگیری کند.
نهادهای اطلاعاتی و امنیتی آمریکا معتقدند روسیه هنوز تصمیم نهایی خود را برای واردکردن نیروهایش به اوکراین نگرفته، اما تجمع نیروهای نظامی روسیه در مرز با این کشور بسیار جدی است و آمریکا نمیتواند آن را امری ساده ببیند. در هفتههای گذشته تونی بلینکن، وزیر خارجه آمریکا، هشدار داد که ممکن است روسیه یک بار دیگر مانند سال ۲۰۱۴ تمامیت ارضی اوکراین را نقض کند و این بار هم به دروغ ادعا کند که اوکراین باعث برافروختهشدن آتش جنگی دیگر
شده است.
بلینکن در جریان گفتوگو با همتای اوکراینی خود گفت مدل رفتاری ولادیمیر پوتین، رئیسجمهوری روسیه، بر اساس تجمع اولیه نیروها در مرز و سپس گسیل آنها به داخل خاک اوکراین است. به گفته وزیر خارجه ایالات متحده، ولادیمیر پوتین در توجیه اشغال خاک اوکراین «بهطور جعلی ادعای اقدام تحریکآمیز» از سوی کییف را مطرح خواهد کرد. روز گذشته هم ژنرال مارک مایلی، رئیس ستاد مشترک آمریکا با فرمانده نیروهای نظامی اوکراین درباره «اقدامات نگرانکننده روسیه» در مرزهای شرقی این کشور گفتوگو کرده است.
جن ساکی، سخنگوی کاخ سفید هم از «موضع خصمانه روسیه نسبت به اوکراین» ابراز نگرانی کرد و از مسکو خواست «سطح تنشها را کاهش دهد». ساکی تأکید کرده واشنگتن درباره این موضوع با متحدان اروپایی خود و اوکراین مذاکرات گسترده داشته است. در همین راستا وزرای خارجه و دفاع فرانسه به روسیه هشدار دادهاند که تعرض بیشتر به تمامیت ارضی اوکراین برای مسکو پیامدهایی جدی به دنبال خواهد داشت.
روسیه خواهان توازن قوا
آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان هم که آخرین روزهای حضورش در قدرت را سپری میکند، با ینس استولتنبرگ، دبیرکل ناتو، گفتوگو کرد و دو طرف در کنفرانس خبری خود از بسیج نیروهای نظامی روسیه در مرز اوکراین ابراز نگرانی کردند. دبیرکل ناتو میگوید این سازمان آماده حمایت از متحدانش است و از روسیه خواست بهطور شفاف هدف خود را از بسیج نیروهای نظامی در مرز اوکراین اعلام کند.
مسکو بارها اعلام کرده که خواهان تداوم وضعیت و توازن قوای فعلی در اوکراین یا حتی تقویت جایگاهش در معادلات این کشور است. بر همین اساس حضور نظامی خود در مرز اوکراین را در واکنش به حمایت و ارسال تجهیزات نظامی غرب به اوکراین و حضور ناوهای جنگی آمریکا و قدرتهای اروپایی در دریای سیاه توجیه میکند و میگوید پیوستن کییف به ناتو خط قرمز روسیه است و با آن کنار نخواهد آمد. از سال 2014 و آغاز جنگ در شرق اوکراین، مسکو با شورشیان تحت حمایت خود در لوهانسک و دونتسک در منطقه دونباس در شرق اوکراین، شبهجزیره کریمه متعلق به اوکراین را به خاک خود ضمیمه کرد و در این سالها دست بالا را در مناقشه اوکراین و در چانهزنی با واشنگتن، ناتو و اتحادیه اروپا داشته است. در روزهای اخیر ولادیمیر پوتین باز هم به غرب هشدار داد «در صورتی که خط قرمزهای روسیه جدی گرفته نشوند، واکنش مسکو ناگوار خواهد بود». اگرچه درحالحاضر مسکو و واشنگتن خواهان درگیری نظامی نیستند، اما حاضر به عقبنشینی از مواضع خود بر سر اوکراین هم نیستند. مسکو از حمایت از شورشیان در لوهانسک و دونتسک عقبنشینی نمیکند و کریمه را جزئی از خاک خود میداند و غرب هم سیاست
حمایت از کییف و سناریوی پیوستن اوکراین به ناتو را کنار نمیگذارد. به نظر میرسد بهترین گزینهای که منافع روسیه، اوکراین و غرب را در کوتاهمدت و میانمدت تأمین میکند، ادامه توازن قوای فعلی و پرهیز از رویارویی نظامی است. روسیه در سال ۲۰۱۴ و با الحاق شبهجزیره کریمه به خاک خود شاهد واکنش محدودی از سوی کشورهای غربی بود. ایالات متحده و کشورهای اروپایی به اخراج روسیه از گروه هشت و وضع تحریم علیه مسکو اکتفا کردند. مهمترین دلیل عدم واکنش جدی غرب در برابر روسیه نیاز اروپا به نفت و گاز روسیه است. در هفت سال اخیر جنگ بر سر الحاق شبهجزیره کریمه به روسیه و نیز درگیریها بین نظامیان اوکراین و شبهنظامیان مورد حمایت مسکو در شرق این کشور تاکنون جان حدود بیش از 14 هزار نفر را گرفته است. بااینحال و با وجود هشدارها، مقامهای آمریکا بر این باور هستند که روسیه در آینده نزدیک به دنبال دخالت نظامی در اوکراین نیست. یکی از احتمالات مطرح برای واشنگتن و همپیمانانش در ناتو این است که روسیه با استقرار نیروهایش در مرز با اوکراین سعی دارد پیامی هشدارآمیز به کییف و کشورهای غربی بفرستد و به این ترتیب نسبت به پیامدهای عضویت
اوکراین در پیمان ناتو هشدار دهد.
در این میان یکی از جنبههای نگرانکننده برای کشورهای اروپایی، تأثیر بحرانی جدید در شرق اوکراین بر بازار انرژی است. افزایش قیمت گاز و سوخت در کشورهای اروپایی میتواند موج نارضایتی شهروندان از دولتهایشان را به دنبال داشته باشد. این در حالی است که یکی از اولین واکنشهای مسکو در صورت تشدید بحران اوکراین محدودسازی صادرات گاز به اروپاست، اما نکتهای که در این میان نادیده گرفته میشود، شرایط اقتصادی روسیه است. مسکو ممکن است بتواند در کوتاهمدت از بخشی از درآمد حاصل از صادرات گاز به اروپا صرفنظر کند، اما اقتصاد روسیه پس از تحمل تحریمهای غرب در سالهای اخیر توان تابآوری تبعات یک رویارویی جدید با آمریکا و کشورهای اروپایی را حداقل در درازمدت نخواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.