|

همه دروغ‌های پدرم

شهاب‌الدین طباطبایی

در تمام دوران زندگی در این دنیا آدم آرام و ساکتی بود، زندگی جدیدش را خبر ندارم. نه اینکه اصلا چیزی نگوید، کم حرف می‌زد. بیشتر درباره آب‌و‌هوا و آیین‌نامه‌های اداری و ضوابط حقوق و دستمزد. کم‌و‌بیش سالی یک یا دو بار هم دروغ می‌گفت، روحش شاد؛ چون کم حرف می‌زد و تمرین درست‌و‌حسابی نداشت. بیشتر دروغ‌هایش هم راحت لو می‌رفت؛ یعنی نمی‌توانست کار را خوب جمع‌و‌جور کند. البته در آخر ماجرا با تحمل و صبر بی‌نظیرش تمام و کمال به آنچه می‌خواست می‌رسید. در زندگی برای هیچ‌کس به اندازه مادرم نقشه نکشید. نقشه‌هایی که بعضی وقت‌ها مجبور می‌شد به خاطرشان دروغ هم بگوید. هر دو، سه سال یک بار آن هم در ماه‌های آذر و مرداد آنجا که برای راه‌افتادن کارش چاره‌ای نداشت یک یا دو تا دروغ تحویل مادرم می‌داد. هنوز سرخی گوش و گونه‌ها و گرفتگی گلو و موج عجیب روی پیشانی‌اش در آن عصر نیمه مرداد را که تصویری واضح از استیصال و پریشانی می‌ساخت، فراموش نکرده‌ام. ظهر آن روز به مادرم تلفن زده بود و گفته بود کار فوری پیش آمده و مجبور است بیشتر در اداره بماند، خانه که رسید لابه‌لای سکوتش، از دهنش پرید که کریمخان این ساعت چقدر شلوغ و گرم است. مهرآباد کجا و کریمخان کجا و مسیری که هیچ ربطی به خانه نداشت کجا. مادرم مثل هر زنی، حساس شد، مثل هر آدمی که دروغ را نشانه خیانتی می‌داند که کارش را کرده و یادش رفته همه چیز را مرتب کند، با کلمات و کنایه‌های مربوط به چنان احساسی شروع کرد، چشم‌های خوش‌رنگ پدر قرمز شد، پیشانی بلند و آرامش پر از خط‌های کج و معوج شد، گلوی خشک‌شده‌اش به سرفه‌های ریز عصبی افتاد، آن‌قدر که فقط سکوت بلد بود. زمان هم اینجا به ضررش می‌گذشت، شرایط پیچیده‌تر و کار برای جمع‌کردن موضوع سخت‌تر می‌شد... . باور کن آن‌طور که فکر می‌کنی نیست... . جمله کلیشه‌ای، تکراری و بی‌فایده‌اش را که شنیدیم صحنه عجیب گرفتاری پدر را ترک کردیم، از اینجا به بعد فقط صدای مادرم بود و سرفه‌های کوتاه و بریده‌بریده پدرم که لابه‌لای سکوتش، پارازیت می‌انداخت. تا دو روز بعد یعنی 17 مرداد، همه چیز درهم و برهم بود. روزها سکوت حاکم بود و موقع خواب نجوای مادر و صدای سرفه‌های پدر برقرار. روز موعود با سبد کوچکی از ترکیب رزهای سفید و قرمز وارد شد، دو روز طول کشیده بود تا برای آشتی گل بیاورد؟ به طور مرموزی سرحال و پیروز به نظر می‌رسید، نشانه‌ای از ندامت یا شرمندگی در صورتش نبود، بدون لکنت و هیچ سرفه‌ای گل را جلوی مادرم گرفت... کارت روی سبد با آن جمله عاشقانه یادآوری می‌کرد که امروز سالگرد ازدواج‌شان است. چشم‌هایش می‌خندید، به نظر می‌آمد از لحظه تقدیم گل تا زمان رونمایی از هدیه اصلی، همه سختی‌های این دو روز جبران شده باشد. همه چیز با سرعت و کیفیتی حیرت‌انگیز خوب پیش می‌رفت. هنوز تصویر راه‌رفتن و محکم ایستادنش را به وقت تقدیم عروسک خوش‌صورتِ صورتی‌پوش به مادرم می‌توانم ببینم، آن‌چنان که نیل آرمسترانگ پا بر کره ماه گذاشت، فاتحانه و پیروز. کودک درون مادرم همچنان عاشق عروسک بود و پدر در آن روز نیمه مرداد، باید عروسکی را که خیلی وقت پیش سفارش داده بود، از جایی توی کریمخان تحویل می‌گرفت. برای هر کاری کمی عجله داشت، مبادا همه چیز به‌موقع آماده نباشد، مخصوصا اگر موضوع مادرم بود. دو روز اخم و کنایه را به خاطر دروغی که نقشه را جلو می‌برد، به جان خریده بود، حالا خوشحال بود. سورپرایز بی‌هیچ نقصی انجام شد. پدرم گاهی در آذر و مرداد فقط برای پیشبرد نقشه‌های سورپرایز به مادرم دروغ می‌گفت، به زحمتش می‌ارزید وقتی غافلگیرش می‌کرد.

در تمام دوران زندگی در این دنیا آدم آرام و ساکتی بود، زندگی جدیدش را خبر ندارم. نه اینکه اصلا چیزی نگوید، کم حرف می‌زد. بیشتر درباره آب‌و‌هوا و آیین‌نامه‌های اداری و ضوابط حقوق و دستمزد. کم‌و‌بیش سالی یک یا دو بار هم دروغ می‌گفت، روحش شاد؛ چون کم حرف می‌زد و تمرین درست‌و‌حسابی نداشت. بیشتر دروغ‌هایش هم راحت لو می‌رفت؛ یعنی نمی‌توانست کار را خوب جمع‌و‌جور کند. البته در آخر ماجرا با تحمل و صبر بی‌نظیرش تمام و کمال به آنچه می‌خواست می‌رسید. در زندگی برای هیچ‌کس به اندازه مادرم نقشه نکشید. نقشه‌هایی که بعضی وقت‌ها مجبور می‌شد به خاطرشان دروغ هم بگوید. هر دو، سه سال یک بار آن هم در ماه‌های آذر و مرداد آنجا که برای راه‌افتادن کارش چاره‌ای نداشت یک یا دو تا دروغ تحویل مادرم می‌داد. هنوز سرخی گوش و گونه‌ها و گرفتگی گلو و موج عجیب روی پیشانی‌اش در آن عصر نیمه مرداد را که تصویری واضح از استیصال و پریشانی می‌ساخت، فراموش نکرده‌ام. ظهر آن روز به مادرم تلفن زده بود و گفته بود کار فوری پیش آمده و مجبور است بیشتر در اداره بماند، خانه که رسید لابه‌لای سکوتش، از دهنش پرید که کریمخان این ساعت چقدر شلوغ و گرم است. مهرآباد کجا و کریمخان کجا و مسیری که هیچ ربطی به خانه نداشت کجا. مادرم مثل هر زنی، حساس شد، مثل هر آدمی که دروغ را نشانه خیانتی می‌داند که کارش را کرده و یادش رفته همه چیز را مرتب کند، با کلمات و کنایه‌های مربوط به چنان احساسی شروع کرد، چشم‌های خوش‌رنگ پدر قرمز شد، پیشانی بلند و آرامش پر از خط‌های کج و معوج شد، گلوی خشک‌شده‌اش به سرفه‌های ریز عصبی افتاد، آن‌قدر که فقط سکوت بلد بود. زمان هم اینجا به ضررش می‌گذشت، شرایط پیچیده‌تر و کار برای جمع‌کردن موضوع سخت‌تر می‌شد... . باور کن آن‌طور که فکر می‌کنی نیست... . جمله کلیشه‌ای، تکراری و بی‌فایده‌اش را که شنیدیم صحنه عجیب گرفتاری پدر را ترک کردیم، از اینجا به بعد فقط صدای مادرم بود و سرفه‌های کوتاه و بریده‌بریده پدرم که لابه‌لای سکوتش، پارازیت می‌انداخت. تا دو روز بعد یعنی 17 مرداد، همه چیز درهم و برهم بود. روزها سکوت حاکم بود و موقع خواب نجوای مادر و صدای سرفه‌های پدر برقرار. روز موعود با سبد کوچکی از ترکیب رزهای سفید و قرمز وارد شد، دو روز طول کشیده بود تا برای آشتی گل بیاورد؟ به طور مرموزی سرحال و پیروز به نظر می‌رسید، نشانه‌ای از ندامت یا شرمندگی در صورتش نبود، بدون لکنت و هیچ سرفه‌ای گل را جلوی مادرم گرفت... کارت روی سبد با آن جمله عاشقانه یادآوری می‌کرد که امروز سالگرد ازدواج‌شان است. چشم‌هایش می‌خندید، به نظر می‌آمد از لحظه تقدیم گل تا زمان رونمایی از هدیه اصلی، همه سختی‌های این دو روز جبران شده باشد. همه چیز با سرعت و کیفیتی حیرت‌انگیز خوب پیش می‌رفت. هنوز تصویر راه‌رفتن و محکم ایستادنش را به وقت تقدیم عروسک خوش‌صورتِ صورتی‌پوش به مادرم می‌توانم ببینم، آن‌چنان که نیل آرمسترانگ پا بر کره ماه گذاشت، فاتحانه و پیروز. کودک درون مادرم همچنان عاشق عروسک بود و پدر در آن روز نیمه مرداد، باید عروسکی را که خیلی وقت پیش سفارش داده بود، از جایی توی کریمخان تحویل می‌گرفت. برای هر کاری کمی عجله داشت، مبادا همه چیز به‌موقع آماده نباشد، مخصوصا اگر موضوع مادرم بود. دو روز اخم و کنایه را به خاطر دروغی که نقشه را جلو می‌برد، به جان خریده بود، حالا خوشحال بود. سورپرایز بی‌هیچ نقصی انجام شد. پدرم گاهی در آذر و مرداد فقط برای پیشبرد نقشه‌های سورپرایز به مادرم دروغ می‌گفت، به زحمتش می‌ارزید وقتی غافلگیرش می‌کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.