فرانسه رودرروي تركيه، در كنار قبرس
محمود فاضلی. تحلیلگر بینالملل
فرانسه در اقدامی تهدیدآمیز علیه ترکیه، یک فروند ناو موشکانداز «آورگن» را عازم دریای مدیترانه و سواحل قبرس کرد تا این پیام را به آنکارا بدهد که پاریس به شرکای قبرسی و یونانی خود در مناقشه جاری منطقه اقتصادی انحصاری دریایی (EEZ) متعهد است. «پل مرویو دی ویگنو»، ناخدای این کشتی جنگی که 150 پرسنل دارد، گفته است: «استقرار این ناو نشان میدهد فرانسه چقدر این بخش از دریای مدیترانه را مهم میداند. حضور این ناو در مدیترانه شرقی، تأییدی بر اراده پاریس برای تضمین امنیت و ثبات است و عملیات اصلی این ناو دفاع از منافع اتحادیه اروپا در شرق مدیترانه است».
این ناو که در گذشته نیز در خلیج فارس حضور داشته، تجهیزاتی پیشرفته داشته و در جنگ ضدزیردریایی تخصص دارد. این کشتی جنگی از هماکنون تا ژانویه در منطقه مستقر خواهد شد و اطلاعات جمعآوری خواهد کرد تا نشان دهد احترام به قوانین بینالمللی و بهویژه آزادی کشتیرانی در این منطقه برای پاریس اهمیت بالایی دارد. این دوازدهمین حضور این ناو در آبهای قبرس است.
روابط نیکوزیا و پاریس در سالهای اخیر بسیار نزدیکتر شده است. قبرس همچنین به هواپیماهای فرانسوی اجازه میدهد از پایگاه هوایی نظامی خود در جنوب شرقی این کشور استفاده کنند و کشتیهای نظامی فرانسوی هم در جنوب این کشور پهلو میگیرند. یکی از مهمترین عوامل تنش میان ترکیه و فرانسه در شرق مدیترانه، حفاری و استخراج نفت و گاز است. در فوریه سال 2018، کشتیهای جنگی ترکیه از انجام حفاری اکتشافی در آبهای جنوب شرقی قبرس که توسط شرکت انی ایتالیا انجام میشد، جلوگیری کردند. فرانسه با تقویت حضور نظامی خود در این منطقه، به ترکیه نشان میدهد حق مداخله در حفاری مشترک نفت و گاز شرکت «توتال» فرانسه و «انی» ایتالیا را ندارد.
فرانسه و ترکیه در دو طرف مناقشه منطقه بر سر حقوق حفاری گاز صفآرایی کردهاند. اواخر سال 2019، ترکیه و لیبی توافقنامه مرزهای دریایی مناقشهبرانگیزی را امضا کردند که ادعای مالکیت بخشهای وسیعی از شرق مدیترانه را به همراه داشت. این امر خشم محافظهکاران یونان و قبرس را در پی داشت و آتن و قاهره با قرارداد تعیین حدود دریایی خود، عملا به ترکیه پاسخ دادند. پاریس، واشنگتن و اتحادیه اروپا در مناقشات ترکیه با قبرس و یونان، آنکارا را به دلیل فعالیتهای حفاری غیرمجاز و انعطاف نظامی تحریم کردهاند. در تابستان 2020، زمانی که ترکیه آماده اعزام یک کشتی تحقیقاتی نفتی به آبهای یونان و قبرس بود، رئیسجمهوری فرانسه تصمیم گرفت امکانات دریایی و هوایی را در این منطقه مستقر کند تا همبستگی پاریس با دو شریک اروپایی خود را نشان دهد. توافقنامه همکاری راهبردی امضاشده با یونان، عملا تلاش دارد اقتدار فرانسه در شرق مدیترانه را تأیید کند.
ترکیه با تمرکز بر فعالیتهای حفاری و اکتشاف نفت و گاز در اعماق دریا، چهارمین کشتی حفاری را به ناوگان خود اضافه میکند. گفته میشود شرکت سهامی عام نفت ترکیه (TPAO) که بیش از یک سال است در جستوجوی چهارمین کشتی حفاری در اعماق دریا بود، با شرکت Daewoo کرهجنوبی به توافق رسید. بهاینترتیب، ترکیه اولین استفادهکننده از کشتی West Cobalt که در بازار دریایی بینالمللی به Cobalt Explorer معروف است، خواهد بود. ترکیه که سه کشتی موجود آن نسل ششم هستند، با خرید کشتی West Cobalt، یک کشتی حفاری نسل هفتم را به ناوگان خود اضافه خواهد کرد.
ترکیه که قبرس را بهعنوان یک کشور به رسمیت نمیشناسد، با حاکمیت این کشور بر آبهایی که دولت قبرس در آن مدعی حقوق انحصاری-اقتصادی است، مخالفت میکند. آنکارا مدعی است بخش بزرگی از این آبها یا بر فلات قارهاش همپوشانی دارد یا متعلق به قبرس ترکنشین است. پاریس بهطور منظم کشتیهای جنگی خود ازجمله ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را در منطقه مستقر کرده است و نیکوزیا نیز متقابلا به نیروی هوایی و دریایی فرانسه اجازه میدهد از پایگاه هوایی و تأسیسات بندری آن استفاده کنند.
ترکیه اگرچه در هفتههای اخیر همچنان خریدهای تسلیحاتی اخیر یونان از فرانسه را بهشدت مورد انتقاد قرار میدهد اما نخستوزیر یونان بر این باور است «با قرارداد دفاعیای که با دولت پاریس امضا کردهایم، فرانسه مسئولیت دفاع از ما در صورت حمله احتمالی ترکیه را عهدهدار شد». کمیته مشترک یونان و فرانسه اخیرا درخصوص امکان همکاری صنایع دفاعی دو کشور در آستانه امضای قرارداد نهایی تأمین سه فروند ناوچه
FDI Belharra، در آتن تشکیل جلسه داد. کمیته مشترک تسلیحات و همکاریهای دفاعی-فنی، سالی یک بار تشکیل جلسه میدهد و هدف اصلی آن، ارزیابی قابلیت همکاری تسلیحات دفاعی یونان و فرانسه و همچنین توسعه روابط صنعتی بین شرکتهای دو کشور است.
به گفته سفیر فرانسه در آتن، شراکت راهبردی اکنون در هسته مرکزی روابط یونان و فرانسه قرار گرفته و به ما اجازه میدهد همکاری خود را در موضوعات امنیتی و دفاعی به سطوح بیسابقهای افزایش دهیم. ظرفیتهای زیادی وجود دارد و این به ما بستگی دارد که از این ظرفیتها استفاده کرده و به فعالیت صنعتی و ایجاد مشاغل جدید در هر دو کشور کمک کنیم. وزیر خارجه یونان نیز که در دیدار با رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان ایتالیا و تعدادی از اعضای این کمیسیون، آخرین تحولات شرق مدیترانه و اژه را به اطلاع اعضای این کمیسیون میرساند، مدعی شد: «مواضع یونان در قبال اوضاع شرق مدیترانه و اژه را بر اثر تجاوزگریهای ترکیه و چالشهایی که یونان و همچنین اروپا با آن مواجه هستند، تشریح کردم».
اما خلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه، اعتقاد دارد توافق بین یونان و فرانسه در حالی امضا شد که پیمانهای دوجانبه به پیمان ناتو آسیب میزند و اعتماد را از بین میبرد؛ تشکیل ائتلافهایی خارج از ناتو به این سازمان آسیب میزند و این کشور توانایی پرداخت این تسلیحات را ندارد. یونان عشق بیش از حدی به تسلیحات دارد و میخواهند با تشویق و هدایت فرانسه به تسلیحات جدید مجهز شود و آتن هرگز نمیتواند از پس وظایف مالی تسلیحاتی که خریداری کرده است، برآید.
فرانسه در اقدامی تهدیدآمیز علیه ترکیه، یک فروند ناو موشکانداز «آورگن» را عازم دریای مدیترانه و سواحل قبرس کرد تا این پیام را به آنکارا بدهد که پاریس به شرکای قبرسی و یونانی خود در مناقشه جاری منطقه اقتصادی انحصاری دریایی (EEZ) متعهد است. «پل مرویو دی ویگنو»، ناخدای این کشتی جنگی که 150 پرسنل دارد، گفته است: «استقرار این ناو نشان میدهد فرانسه چقدر این بخش از دریای مدیترانه را مهم میداند. حضور این ناو در مدیترانه شرقی، تأییدی بر اراده پاریس برای تضمین امنیت و ثبات است و عملیات اصلی این ناو دفاع از منافع اتحادیه اروپا در شرق مدیترانه است».
این ناو که در گذشته نیز در خلیج فارس حضور داشته، تجهیزاتی پیشرفته داشته و در جنگ ضدزیردریایی تخصص دارد. این کشتی جنگی از هماکنون تا ژانویه در منطقه مستقر خواهد شد و اطلاعات جمعآوری خواهد کرد تا نشان دهد احترام به قوانین بینالمللی و بهویژه آزادی کشتیرانی در این منطقه برای پاریس اهمیت بالایی دارد. این دوازدهمین حضور این ناو در آبهای قبرس است.
روابط نیکوزیا و پاریس در سالهای اخیر بسیار نزدیکتر شده است. قبرس همچنین به هواپیماهای فرانسوی اجازه میدهد از پایگاه هوایی نظامی خود در جنوب شرقی این کشور استفاده کنند و کشتیهای نظامی فرانسوی هم در جنوب این کشور پهلو میگیرند. یکی از مهمترین عوامل تنش میان ترکیه و فرانسه در شرق مدیترانه، حفاری و استخراج نفت و گاز است. در فوریه سال 2018، کشتیهای جنگی ترکیه از انجام حفاری اکتشافی در آبهای جنوب شرقی قبرس که توسط شرکت انی ایتالیا انجام میشد، جلوگیری کردند. فرانسه با تقویت حضور نظامی خود در این منطقه، به ترکیه نشان میدهد حق مداخله در حفاری مشترک نفت و گاز شرکت «توتال» فرانسه و «انی» ایتالیا را ندارد.
فرانسه و ترکیه در دو طرف مناقشه منطقه بر سر حقوق حفاری گاز صفآرایی کردهاند. اواخر سال 2019، ترکیه و لیبی توافقنامه مرزهای دریایی مناقشهبرانگیزی را امضا کردند که ادعای مالکیت بخشهای وسیعی از شرق مدیترانه را به همراه داشت. این امر خشم محافظهکاران یونان و قبرس را در پی داشت و آتن و قاهره با قرارداد تعیین حدود دریایی خود، عملا به ترکیه پاسخ دادند. پاریس، واشنگتن و اتحادیه اروپا در مناقشات ترکیه با قبرس و یونان، آنکارا را به دلیل فعالیتهای حفاری غیرمجاز و انعطاف نظامی تحریم کردهاند. در تابستان 2020، زمانی که ترکیه آماده اعزام یک کشتی تحقیقاتی نفتی به آبهای یونان و قبرس بود، رئیسجمهوری فرانسه تصمیم گرفت امکانات دریایی و هوایی را در این منطقه مستقر کند تا همبستگی پاریس با دو شریک اروپایی خود را نشان دهد. توافقنامه همکاری راهبردی امضاشده با یونان، عملا تلاش دارد اقتدار فرانسه در شرق مدیترانه را تأیید کند.
ترکیه با تمرکز بر فعالیتهای حفاری و اکتشاف نفت و گاز در اعماق دریا، چهارمین کشتی حفاری را به ناوگان خود اضافه میکند. گفته میشود شرکت سهامی عام نفت ترکیه (TPAO) که بیش از یک سال است در جستوجوی چهارمین کشتی حفاری در اعماق دریا بود، با شرکت Daewoo کرهجنوبی به توافق رسید. بهاینترتیب، ترکیه اولین استفادهکننده از کشتی West Cobalt که در بازار دریایی بینالمللی به Cobalt Explorer معروف است، خواهد بود. ترکیه که سه کشتی موجود آن نسل ششم هستند، با خرید کشتی West Cobalt، یک کشتی حفاری نسل هفتم را به ناوگان خود اضافه خواهد کرد.
ترکیه که قبرس را بهعنوان یک کشور به رسمیت نمیشناسد، با حاکمیت این کشور بر آبهایی که دولت قبرس در آن مدعی حقوق انحصاری-اقتصادی است، مخالفت میکند. آنکارا مدعی است بخش بزرگی از این آبها یا بر فلات قارهاش همپوشانی دارد یا متعلق به قبرس ترکنشین است. پاریس بهطور منظم کشتیهای جنگی خود ازجمله ناو هواپیمابر «شارل دوگل» را در منطقه مستقر کرده است و نیکوزیا نیز متقابلا به نیروی هوایی و دریایی فرانسه اجازه میدهد از پایگاه هوایی و تأسیسات بندری آن استفاده کنند.
ترکیه اگرچه در هفتههای اخیر همچنان خریدهای تسلیحاتی اخیر یونان از فرانسه را بهشدت مورد انتقاد قرار میدهد اما نخستوزیر یونان بر این باور است «با قرارداد دفاعیای که با دولت پاریس امضا کردهایم، فرانسه مسئولیت دفاع از ما در صورت حمله احتمالی ترکیه را عهدهدار شد». کمیته مشترک یونان و فرانسه اخیرا درخصوص امکان همکاری صنایع دفاعی دو کشور در آستانه امضای قرارداد نهایی تأمین سه فروند ناوچه
FDI Belharra، در آتن تشکیل جلسه داد. کمیته مشترک تسلیحات و همکاریهای دفاعی-فنی، سالی یک بار تشکیل جلسه میدهد و هدف اصلی آن، ارزیابی قابلیت همکاری تسلیحات دفاعی یونان و فرانسه و همچنین توسعه روابط صنعتی بین شرکتهای دو کشور است.
به گفته سفیر فرانسه در آتن، شراکت راهبردی اکنون در هسته مرکزی روابط یونان و فرانسه قرار گرفته و به ما اجازه میدهد همکاری خود را در موضوعات امنیتی و دفاعی به سطوح بیسابقهای افزایش دهیم. ظرفیتهای زیادی وجود دارد و این به ما بستگی دارد که از این ظرفیتها استفاده کرده و به فعالیت صنعتی و ایجاد مشاغل جدید در هر دو کشور کمک کنیم. وزیر خارجه یونان نیز که در دیدار با رئیس کمیته روابط خارجی مجلس نمایندگان ایتالیا و تعدادی از اعضای این کمیسیون، آخرین تحولات شرق مدیترانه و اژه را به اطلاع اعضای این کمیسیون میرساند، مدعی شد: «مواضع یونان در قبال اوضاع شرق مدیترانه و اژه را بر اثر تجاوزگریهای ترکیه و چالشهایی که یونان و همچنین اروپا با آن مواجه هستند، تشریح کردم».
اما خلوصی آکار، وزیر دفاع ترکیه، اعتقاد دارد توافق بین یونان و فرانسه در حالی امضا شد که پیمانهای دوجانبه به پیمان ناتو آسیب میزند و اعتماد را از بین میبرد؛ تشکیل ائتلافهایی خارج از ناتو به این سازمان آسیب میزند و این کشور توانایی پرداخت این تسلیحات را ندارد. یونان عشق بیش از حدی به تسلیحات دارد و میخواهند با تشویق و هدایت فرانسه به تسلیحات جدید مجهز شود و آتن هرگز نمیتواند از پس وظایف مالی تسلیحاتی که خریداری کرده است، برآید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.