|

بعد از واقعه

بابک زمانی- نورولوژیست

خبر رسید تعداد زیادی از پزشكانی كه به‌عنوان دستیار نورولوژی، جراحی اعصاب، ارتوپدی و تعدادی رشته‌های به‌اصطلاح تاپ دیگر پذیرفته شده بودند، بعد از آشنایی مختصر با بخش‌ها و شرایط كار و آموزش انصراف داده‌اند. مدتی است موج مهاجرت پزشكان به استادان جوان و حتی كهنه‌كار پزشكی هم رسیده است. حالا دیگر دستیاری در ایران تنها یكی از انتخاب‌هایی است كه پزشکان جوان در سر دارند؛ آنها هم‌زمان که دارند خود را برای امتحانات سراسری كانادا و آمریكا -برای ادامه‌تحصیل- آماده می‌كنند، در كلاس زبان‌های اروپایی به‌ویژه آلمانی ثبت‌نام كرده‌اند كه بتوانند كار و احیانا ادامه تحصیل بدهند و د‌رحال درخواست برای كار در كشورهای حوزه خلیج فارس هم هستند! همه آنها به خوبی از مشكلاتی كه با این مهاجرت‌ها پیش‌رو خواهند داشت، آگاه‌اند. می‌دانند كه جست‌وجو برای بخشی كه ایشان را بپذیرد و تلاش برای عبور از امتحانات مختلف كه نیازمند بازآموزی مجدد است، كمترین مشكلات پیش‌روی آنهاست. می‌دانند كوله‌بار آنها تنها پر از روحیه و اشتیاق است وگرنه آموزشی كه به شیوه وطنی تنها با تكیه بر محفوظات و تنها با تلاش خود و باوجود مشكلات موجود به دست آورده‌اند، به‌هیچ‌وجه كافی نیست. با این‌همه گاه حتی به تكرار تمام دوره تخصص هم تن می‌دهند. این همان واقعه‌ای‌ است كه بارها و بارها برای اجتناب از آن به مشفقانه‌ترین زبان و از مصلحانه‌ترین روش‌ها هشدار داده می‌شد. آنها كه مخاطب این هشدارها قرار می‌گرفتند، دوست داشتند موضوع را به مسائل معیشتی دستیاران فرو‌بكاهند و از آنجا كه بهبود همین حداقل هم نیازمند تمهیدات بسیار و تغییر قوانین به‌اصطلاح بالادستی متعددی بود تا پایان دوره مسئولیت خود تنها جملات كلیشه‌ای و شعارهای تو‌خالی صادر می‌كردند! هشدارهای دیگر هم در اصل اجتناب از همین روز واقعه را پیگیری می‌كردند. هشدار در مورد تقویت طب سنتی (كه همواره در مقابل آن طب مجهول و مجعول ایرانی را علم می‌کردند و خود را مدافع آن نشان می‌دادند) هم در اصل از روی نگرانی نسبت به همین وقایع بود. پزشكان جوان ایرانی كه به دقت و با شدت بر اساس مدرن‌ترین تكست‌بوك‌های انگلوساكسون تربیت شده و مورد امتحان قرار گرفته‌اند از چنین مضامینی كه گاه -شاید از روی اجبار و اكراه- از بالاترین تریبون‌های رسمی هم شنیده می‌شد، تنها بوی ناامیدی نسبت به آینده می‌شنیدند. پیوستن به کاروان پویای انترناسیونال طب مهم‌ترین جاذبه برای مهاجرت پزشكان است. حالا دیگر می‌توان آخرین چاپ تكست‌بوك‌ها و آخرین شماره مجلات علمی را به بهایی نازل از مؤسسات قانونی سرقت انتشارات علمی در داخل كشورمان كه بهشت سارقان است، ابتیاع كرد و از تفاوت آنچه می‌خوانی و آنچه امكان ارائه دارد حسرتی عمیق یافت. فضای مجازی فاصله‌ها را با سرعت نور درنوردیده است. حالا دیگر نمی‌توان جوان‌ها را كبك‌هایی سر‌در‌برف تصور كرد. آنها چه بخواهی چه نخواهی بخشی از انترناسیونال طب هستند. با هیچ تمهیدی قادر نخواهی بود آنها را در حصاری تنگ نگه داری. هشدارهای فراوان برای رعایت قوانین بین‌المللی آموزش پزشكی شامل نسبت دستیار به هیئت علمی، رعایت قوانین كار برای دستیاران، رعایت قوانین علمی عزل‌و‌نصب در آكادمی، اعتراض به تدوین تعرفه‌های كار پزشكی دستوری و از بالا، درخواست استقلال اقتصادی بخش‌ها و گروه‌های علمی و بسیاری درخواست‌های دیگر هم هیچ هدفی جز اجتناب از چنین فاجعه‌ای را دنبال نمی‌کردند. برخلاف نیت‌خوانی عمومی و البته توهین‌آمیز، پزشكان و انجمن‌های ایشان تنها منافع خود را پی نمی‌گرفتند. مثل روز روشن بود كه سیاست‌های خام‌اندیشانه به چنین واقعه‌ای خواهند انجامید. آشكار بود كه قطع ارتباط با دنیای پزشكی، انكار اقتصاد در كار طب و تحقیر تفكر در كار بالینی، بی‌تفاوتی در برابر تعطیلی بخش‌های مهم سلامت و اختصاص آنها به زیبایی درنهایت به چنین نتایجی خواهد انجامید. آیا هنوز گوشی برای شنیدن صدای تشتی كه از آسمان فروافتاد و انعكاسش همه آفاق را پر كرد، وجود ندارد؟

خبر رسید تعداد زیادی از پزشكانی كه به‌عنوان دستیار نورولوژی، جراحی اعصاب، ارتوپدی و تعدادی رشته‌های به‌اصطلاح تاپ دیگر پذیرفته شده بودند، بعد از آشنایی مختصر با بخش‌ها و شرایط كار و آموزش انصراف داده‌اند. مدتی است موج مهاجرت پزشكان به استادان جوان و حتی كهنه‌كار پزشكی هم رسیده است. حالا دیگر دستیاری در ایران تنها یكی از انتخاب‌هایی است كه پزشکان جوان در سر دارند؛ آنها هم‌زمان که دارند خود را برای امتحانات سراسری كانادا و آمریكا -برای ادامه‌تحصیل- آماده می‌كنند، در كلاس زبان‌های اروپایی به‌ویژه آلمانی ثبت‌نام كرده‌اند كه بتوانند كار و احیانا ادامه تحصیل بدهند و د‌رحال درخواست برای كار در كشورهای حوزه خلیج فارس هم هستند! همه آنها به خوبی از مشكلاتی كه با این مهاجرت‌ها پیش‌رو خواهند داشت، آگاه‌اند. می‌دانند كه جست‌وجو برای بخشی كه ایشان را بپذیرد و تلاش برای عبور از امتحانات مختلف كه نیازمند بازآموزی مجدد است، كمترین مشكلات پیش‌روی آنهاست. می‌دانند كوله‌بار آنها تنها پر از روحیه و اشتیاق است وگرنه آموزشی كه به شیوه وطنی تنها با تكیه بر محفوظات و تنها با تلاش خود و باوجود مشكلات موجود به دست آورده‌اند، به‌هیچ‌وجه كافی نیست. با این‌همه گاه حتی به تكرار تمام دوره تخصص هم تن می‌دهند. این همان واقعه‌ای‌ است كه بارها و بارها برای اجتناب از آن به مشفقانه‌ترین زبان و از مصلحانه‌ترین روش‌ها هشدار داده می‌شد. آنها كه مخاطب این هشدارها قرار می‌گرفتند، دوست داشتند موضوع را به مسائل معیشتی دستیاران فرو‌بكاهند و از آنجا كه بهبود همین حداقل هم نیازمند تمهیدات بسیار و تغییر قوانین به‌اصطلاح بالادستی متعددی بود تا پایان دوره مسئولیت خود تنها جملات كلیشه‌ای و شعارهای تو‌خالی صادر می‌كردند! هشدارهای دیگر هم در اصل اجتناب از همین روز واقعه را پیگیری می‌كردند. هشدار در مورد تقویت طب سنتی (كه همواره در مقابل آن طب مجهول و مجعول ایرانی را علم می‌کردند و خود را مدافع آن نشان می‌دادند) هم در اصل از روی نگرانی نسبت به همین وقایع بود. پزشكان جوان ایرانی كه به دقت و با شدت بر اساس مدرن‌ترین تكست‌بوك‌های انگلوساكسون تربیت شده و مورد امتحان قرار گرفته‌اند از چنین مضامینی كه گاه -شاید از روی اجبار و اكراه- از بالاترین تریبون‌های رسمی هم شنیده می‌شد، تنها بوی ناامیدی نسبت به آینده می‌شنیدند. پیوستن به کاروان پویای انترناسیونال طب مهم‌ترین جاذبه برای مهاجرت پزشكان است. حالا دیگر می‌توان آخرین چاپ تكست‌بوك‌ها و آخرین شماره مجلات علمی را به بهایی نازل از مؤسسات قانونی سرقت انتشارات علمی در داخل كشورمان كه بهشت سارقان است، ابتیاع كرد و از تفاوت آنچه می‌خوانی و آنچه امكان ارائه دارد حسرتی عمیق یافت. فضای مجازی فاصله‌ها را با سرعت نور درنوردیده است. حالا دیگر نمی‌توان جوان‌ها را كبك‌هایی سر‌در‌برف تصور كرد. آنها چه بخواهی چه نخواهی بخشی از انترناسیونال طب هستند. با هیچ تمهیدی قادر نخواهی بود آنها را در حصاری تنگ نگه داری. هشدارهای فراوان برای رعایت قوانین بین‌المللی آموزش پزشكی شامل نسبت دستیار به هیئت علمی، رعایت قوانین كار برای دستیاران، رعایت قوانین علمی عزل‌و‌نصب در آكادمی، اعتراض به تدوین تعرفه‌های كار پزشكی دستوری و از بالا، درخواست استقلال اقتصادی بخش‌ها و گروه‌های علمی و بسیاری درخواست‌های دیگر هم هیچ هدفی جز اجتناب از چنین فاجعه‌ای را دنبال نمی‌کردند. برخلاف نیت‌خوانی عمومی و البته توهین‌آمیز، پزشكان و انجمن‌های ایشان تنها منافع خود را پی نمی‌گرفتند. مثل روز روشن بود كه سیاست‌های خام‌اندیشانه به چنین واقعه‌ای خواهند انجامید. آشكار بود كه قطع ارتباط با دنیای پزشكی، انكار اقتصاد در كار طب و تحقیر تفكر در كار بالینی، بی‌تفاوتی در برابر تعطیلی بخش‌های مهم سلامت و اختصاص آنها به زیبایی درنهایت به چنین نتایجی خواهد انجامید. آیا هنوز گوشی برای شنیدن صدای تشتی كه از آسمان فروافتاد و انعكاسش همه آفاق را پر كرد، وجود ندارد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.