گفتوگو با اشکان موسوی، نوازنده ویولن
«رپ» موسیقی اعتراضی است
کارن زارع: موسیقی بیواسطهترین نوع هنر، جایگاه ویژهای در بطن فرهنگ ایرانزمین دارد و به اعتبار همین جایگاه، وظیفه فرهنگسازی میان قاطبه مردم و نیز اعتلای موسیقی اصیل کشورمان را بر دوش خود دارد. در این میان بسیاری از نوازندگان جوان که حفظ موسیقی اصیل ایرانی دغدغهشان است، خلق آثاری بر پایه موسیقی ردیفی و دستگاهی ایرانی در قالب تنظیم مدرن را یکی از بهترین روشهای تشویقی برای شنیدن این آثار بهویژه میان جوانان و نوجوانان میدانند. به همین منظور، سراغ «اشکان موسوی» رفتم. او خود نوازنده ویولن است و همکاری با هنرمندان مطرح کشورمان را در کارنامه کاری خود دارد. با او گپوگفت دوستانهای داشتم درباره وضعیت فعلی موسیقی ایران که در پی میآید.
نیاز نسل جوان ایران، موسیقی سنتی است یا پاپ و چگونه میتوان میان این دو سبک موسیقی پل ارتباطی برقرار کرد؟
نسل جوان و نوجوان ما در حیطه موسیقی قبل از هر چیز نیازمند آموزش درست و آکادمیک در قالب واحدهای درسی ولو اندک در مدارس است؛ مثل الگوی بسیاری از کشورهای دیگر. پس از شناخت مبادی اولیه موسیقی، این مخاطب است که بنا بر ذائقه و سلیقه، نوع موسیقیاش را خود برمیگزیند، نه اینکه ما فقط دو مدل سبک موسیقی را برایش انتخاب و او را ملزم کنیم از این دو مدل یکی را انتخاب کند. به علاوه اینکه شخصا با هر مدل ممیزی مخالفم. در سالهای اخیر آثار فاخری در قالب موسیقی پاپ میشنوید و اتفاقا از اقبال بسیاری هم نزد نسل جوان برخوردار است؛ بهویژه در آثار همایونخان شجریان . همین مسئله مؤید این نکته است که تلفیق موسیقی پاپ و سنتی برقرار است؛ منظورم از سنتی یعنی بر پایه و اساس موسیقی ردیفی و دستگاهی ایرانی با تنظیم مدرن و امروزی. شاهدمثال سخنم آثار ارزشمند در دهه 50 خورشیدی است که بر پایه و اساس موسیقی ایرانی و با تنظیم مدرن که خیلی از آنها کارهای بسیار ارزشمندی است که هنوز هم میتواند سلیقه نسل جوان و حتی نوجوان ما را هم سیراب کند.
چگونه میتوان موسیقی نقاط دورافتاده کشورمان را ثبت ملی کرد؟
یکسری از موسیقی نواحی و مقامی ایران مثل موسیقی کتولی مربوط به استان گلستان و نیز موسیقی کرمانج مربوط به کردهای خراسان ثبت ملی شدهاند، اما وظیفه ثبت موسیقی بکر برخی دیگر از نقاط ایران که بسیار هم شنیدنی است، بر عهده سازمان میراث و آثار فرهنگی با پیگیری دفتر موسیقی این نهاد است و معتقدم هر نقطه از ایران ظرفیتهای موسیقایی بکر و شنیدنی دارد که متناسب با آن جغرافیاست و نسل امروز ایران با آغوش باز از آنها استقبال میکند.
آیا شما نقش و وظیفهای برای شبکههای اجتماعی در جهتدادن بر سلیقههای موسیقایی مخاطبان قائلاید؟
در سالهای اخیر رسانهها خوراک شنیداری مخاطبان را تأمین کردند. در این میان شبکههای ماهوارهای خارج از کشور و رسانه ملی برای پخش آثار موسیقی، خواه با ضوابط و خواه روابط اعمال سلیقه کردند. تا حد زیادی رسانههای اجتماعی در شکلگیری و شکلدادن به سلیقه مردم و مخاطبان موسیقی تأثیرگذار بودند.
به نظر شما موسیقی میتواند در قامت یک مؤلفه انکارنشدنی فرهنگساز ظاهر شود؛ بهویژه اینکه کوچکترین هنجارشکنی در متن ترانه بهسرعت واکنش جامعه را در پی دارد؟
به نظرم موسیقی در فطرت ما ایرانیها جا دارد و از آنجایی که بخشی جداییناپذیر از هنر و فرهنگ ماست، میتواند بهسرعت تأثیر بگذارد. در همین اثنا ما شاهد گسترش موسیقی رپ فارسی نیز هستیم. از آنجایی که «رپ»، موسیقی اعتراضی است و از مشکلات و درد جامعه بیپرده و صریح سخن میگوید، توانسته در میان طیفی از جامعه جا باز کند و برای بیانش هم ممکن است از کلمات ناخوشایند و زشت استفاده کنند که البته خوشایند بسیاری ازجمله من نیست. به نظرم موسیقی داخل ایران با همه نقدهایی که بر آن وارد است از موسیقی ایرانیهای خارج از کشور خیلی جلوتر است و گویی نیاز شنونده داخل ایران را بهتر سیراب میکند؛ چون ترانهسرا و نیز آهنگساز از نزدیک و بدون واسطه با مخاطبان در ارتباطاند برای همین گرایش و سلیقه شنونده را میشناسند. خب این امکان برای آهنگسازان خارج از ایران مهیا نیست و در بیشتر موارد آنها به دور تکرار مبتلا میشوند که البته بهسرعت نیز از حافظه جمعی ایرانیها حذف میشوند. به نظرم ما در داخل آهنگسازهای مطرح و کاربلدی داریم که با خلق آثار شنیدنی، نیاز شنونده را تا حد بسیاری تأمین میکنند.
کارن زارع: موسیقی بیواسطهترین نوع هنر، جایگاه ویژهای در بطن فرهنگ ایرانزمین دارد و به اعتبار همین جایگاه، وظیفه فرهنگسازی میان قاطبه مردم و نیز اعتلای موسیقی اصیل کشورمان را بر دوش خود دارد. در این میان بسیاری از نوازندگان جوان که حفظ موسیقی اصیل ایرانی دغدغهشان است، خلق آثاری بر پایه موسیقی ردیفی و دستگاهی ایرانی در قالب تنظیم مدرن را یکی از بهترین روشهای تشویقی برای شنیدن این آثار بهویژه میان جوانان و نوجوانان میدانند. به همین منظور، سراغ «اشکان موسوی» رفتم. او خود نوازنده ویولن است و همکاری با هنرمندان مطرح کشورمان را در کارنامه کاری خود دارد. با او گپوگفت دوستانهای داشتم درباره وضعیت فعلی موسیقی ایران که در پی میآید.
نیاز نسل جوان ایران، موسیقی سنتی است یا پاپ و چگونه میتوان میان این دو سبک موسیقی پل ارتباطی برقرار کرد؟
نسل جوان و نوجوان ما در حیطه موسیقی قبل از هر چیز نیازمند آموزش درست و آکادمیک در قالب واحدهای درسی ولو اندک در مدارس است؛ مثل الگوی بسیاری از کشورهای دیگر. پس از شناخت مبادی اولیه موسیقی، این مخاطب است که بنا بر ذائقه و سلیقه، نوع موسیقیاش را خود برمیگزیند، نه اینکه ما فقط دو مدل سبک موسیقی را برایش انتخاب و او را ملزم کنیم از این دو مدل یکی را انتخاب کند. به علاوه اینکه شخصا با هر مدل ممیزی مخالفم. در سالهای اخیر آثار فاخری در قالب موسیقی پاپ میشنوید و اتفاقا از اقبال بسیاری هم نزد نسل جوان برخوردار است؛ بهویژه در آثار همایونخان شجریان . همین مسئله مؤید این نکته است که تلفیق موسیقی پاپ و سنتی برقرار است؛ منظورم از سنتی یعنی بر پایه و اساس موسیقی ردیفی و دستگاهی ایرانی با تنظیم مدرن و امروزی. شاهدمثال سخنم آثار ارزشمند در دهه 50 خورشیدی است که بر پایه و اساس موسیقی ایرانی و با تنظیم مدرن که خیلی از آنها کارهای بسیار ارزشمندی است که هنوز هم میتواند سلیقه نسل جوان و حتی نوجوان ما را هم سیراب کند.
چگونه میتوان موسیقی نقاط دورافتاده کشورمان را ثبت ملی کرد؟
یکسری از موسیقی نواحی و مقامی ایران مثل موسیقی کتولی مربوط به استان گلستان و نیز موسیقی کرمانج مربوط به کردهای خراسان ثبت ملی شدهاند، اما وظیفه ثبت موسیقی بکر برخی دیگر از نقاط ایران که بسیار هم شنیدنی است، بر عهده سازمان میراث و آثار فرهنگی با پیگیری دفتر موسیقی این نهاد است و معتقدم هر نقطه از ایران ظرفیتهای موسیقایی بکر و شنیدنی دارد که متناسب با آن جغرافیاست و نسل امروز ایران با آغوش باز از آنها استقبال میکند.
آیا شما نقش و وظیفهای برای شبکههای اجتماعی در جهتدادن بر سلیقههای موسیقایی مخاطبان قائلاید؟
در سالهای اخیر رسانهها خوراک شنیداری مخاطبان را تأمین کردند. در این میان شبکههای ماهوارهای خارج از کشور و رسانه ملی برای پخش آثار موسیقی، خواه با ضوابط و خواه روابط اعمال سلیقه کردند. تا حد زیادی رسانههای اجتماعی در شکلگیری و شکلدادن به سلیقه مردم و مخاطبان موسیقی تأثیرگذار بودند.
به نظر شما موسیقی میتواند در قامت یک مؤلفه انکارنشدنی فرهنگساز ظاهر شود؛ بهویژه اینکه کوچکترین هنجارشکنی در متن ترانه بهسرعت واکنش جامعه را در پی دارد؟
به نظرم موسیقی در فطرت ما ایرانیها جا دارد و از آنجایی که بخشی جداییناپذیر از هنر و فرهنگ ماست، میتواند بهسرعت تأثیر بگذارد. در همین اثنا ما شاهد گسترش موسیقی رپ فارسی نیز هستیم. از آنجایی که «رپ»، موسیقی اعتراضی است و از مشکلات و درد جامعه بیپرده و صریح سخن میگوید، توانسته در میان طیفی از جامعه جا باز کند و برای بیانش هم ممکن است از کلمات ناخوشایند و زشت استفاده کنند که البته خوشایند بسیاری ازجمله من نیست. به نظرم موسیقی داخل ایران با همه نقدهایی که بر آن وارد است از موسیقی ایرانیهای خارج از کشور خیلی جلوتر است و گویی نیاز شنونده داخل ایران را بهتر سیراب میکند؛ چون ترانهسرا و نیز آهنگساز از نزدیک و بدون واسطه با مخاطبان در ارتباطاند برای همین گرایش و سلیقه شنونده را میشناسند. خب این امکان برای آهنگسازان خارج از ایران مهیا نیست و در بیشتر موارد آنها به دور تکرار مبتلا میشوند که البته بهسرعت نیز از حافظه جمعی ایرانیها حذف میشوند. به نظرم ما در داخل آهنگسازهای مطرح و کاربلدی داریم که با خلق آثار شنیدنی، نیاز شنونده را تا حد بسیاری تأمین میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.