|

کارخانه رؤیاسازی

شرق: «روز ملخ» ناتانیل وست از آثار شناخته‌شده ادبیات قرن بیستم آمریکا است که به‌تازگی و هم‌زمان دو ترجمه از آن به فارسی منتشر شده است. یکی از این ترجمه‌ها توسط علی کهربایی در نشر نو منتشر شده است. ناتانیل وست نویسنده‌ای است که در دوران خودش چندان قدر ندید و آثارش شناخته نمی‌شد و بعد از مرگش آثارش توسط منتقدان و خوانندگان مورد توجه قرار گرفت. «روز ملخ» چهارمین و آخرین رمان این نویسنده آمریکایی است و وست کمی پس از انتشار آن در تصادف رانندگی از دنیا رفت.
«روز ملخ» با ترجمه کهربایی این‌ چنین آغاز می‌شود: «اواخر وقت اداری بود که تاد هکت از معبر بیرون دفتر کارش سر‌و‌صدایی شنید. غژ و غژ سازوبرگ چرمی اسب‌ها آمیخته با درق و دوروق ادوات آهنی و بیش از هر هرچیز، صدای سم‌ضربه صدها اسب. شتابان به‌سوی پنجره رفت. لشکری از سواران و پیادگان می‌گذشتند. مثل گروهی اوباش حرکت می‌کردند؛ با صفوف از‌هم‌گسخته، انگار از شکستی هولناک می‌گریزند. نیم‌تنه‌های سواران، کلاه‌های بلند و سهمگین نگهبانان، کلاه‌های چرمی تخت و پرهای سرخ مواج سواره‌نظام سبک‌اسلحه هانوفری، همه با‌هم درآمیخته بود و با بی‌نظمی بالا و پایین می‌شد. پس از سواره‌نظام، سروکله پیاده‌ها پیدا شد، دریای آشفته‌ای از خورجین‌های چرمی جنبان، چمخال‌های کج‌افتاده بر شانه‌ها، حمایل‌های درهم‌گوریده و کیسه‌خشاب‌هایی که تاب می‌خوردند».
در ابتدای کتاب، مقدمه‌ای درباره وست و «روز ملخ» آمده و در آن به برخی ویژگی‌های این رمان اشاره شده است. وست در سال 1903 متولد شد و در 1940 در حادثه رانندگی از دنیا رفت. او در عمر کوتاهش چهار رمان کوتاه منتشر کرد. هر چهار اثر ابتدا به‌صورت جدا و بعد در کنار هم و در یک مجلد منتشر شدند. از این چهار اثر، پیش‌تر دو رمان به فارسی ترجمه شده بود. عبدالله توکل در ابتدای دهه چهل یکی از رمان‌ها را با عنوان «دلشکسته» به فارسی برگرداند و این در‌واقع اولین اثری بود که از وست در ایران ترجمه شده بود. چند سال پیش نیز رضا علیزاده «یک‌میلیون جرینگی» را به فارسی ترجمه کرد.
«روز ملخ» اما مشهورترین اثر ناتانیل وست به‌شمار می‌رود که به انتخاب مجله تایم جزء صد رمان برتر قرن بیستم معرفی شده است. در مقدمه «روز ملخ»، به این نکته اشاره شده که وست نویسنده‌ای است با «قلمی تحلیلگر و موشکاف، سبکی تند و تپنده، که با توجه و دقتی وسواس‌آمیز آمده است تا ادعایش را درباره زندگی در امریکای ثلث نخست سده بیستم به اثبات رساند».
ناتانیل وست در سال 1933 به هالیوود رفت و تا پایان عمرش در آنجا ماند. آن‌طور‌که در مقدمه «روز ملخ» اشاره شده، بسیاری از منتقدان «روز ملخ» را بهترین رمان نوشته شده با موضوعی مربوط به هالیوود دانسته‌اند که حاصل پنج سال مشاهده دقیق رمان‌نویس است درباره هالیوود دهه اول سینمای ناطق: «روز ملخ کیفیتی فیلم‌گونه دارد. اصلا انگار فیلمی‌ست که به‌جای تصویر متحرک بر پرده جادویی، با کلماتی که به نظر می‌رسد روی سطرها می‌جوشند و می‌لولند و می‌رقصند نقش شده است. صحنه هالیوود است و دلقک‌های گروتسک و کابوهای درمانده سودایی دستمایه اصلی بیشتر صحنه‌های رمان‌اند. هالیوود و صنعت فیلم‌سازی امریکا در این دوره به‌شدت فربه شده است. فیلم‌ها مفری آسان‌یاب و محبوب برای گریز از واقعیت بودند. الباقی کشور یکسره تحلیل رفته بود. وست زندگی توام با کار شاق (به عبارت بهتر: خرحمالی) دوران را همسو با جذابیت خوش‌رنگ و لعاب افسردگی از نوع هالیوودی‌اش پیش چشم می‌گیرد. هالیوودی که به تصویر می‌کشد جایی‌ست که در آن رؤیاها می‌پژمرند و می‌میرند».
زبان وست در «روز ملخ» یکی از ویژگی‌های بارز و متمایز رمان است تا جایی که حتی می‌توان گفت «شخصیت اصلی داستان، یا به عبارت بهتر مشخصه اصلی روز ملخ، زبان نوآورانه و تپنده آن است. شخصیت‌ها چنان درخشان و اغلب معناباخته در تور زبان و لحن گرفتار می‌شوند که گاه حرکات و سکناتشان به لال‌بازی می‌ماند. دقیقا در همین لحظه‌ها و سطرها که شخصیت‌ها از جلوه‌کردن در سخنی که به زبان می‌آورند بازمی‌مانند و لنگ می‌زنند و وامی‌روند، زبان و لحن عاری از داوری‌های تند‌و‌تیز و اطوار ادیبانه کل صحنه را زیر نور درخشان خود می‌گیرد و زوایای نیمه‌روشن ذهن شخصیت‌ها و رازهایشان را نمایان می‌کند. وحشت صحنه‌ها، اگر نیک بنگریم، به حدی‌ است که گاهی آدم‌ با خود می‌اندیشد که اگر صحنه‌های فیلم‌های ترسناک به اندازه صحنه‌های پردلهره این رمان دل‌آزار می‌بودند، هرگز کسی به تماشایشان نمی‌نشست. اما در روز ملخ، همسو و هم‌هنگام با این صحنه‌ها والایش لطیف و بی‌شائبه‌ای نیز به سطرها و صحنه‌ها تزریق می‌شود که به دلهره و پوچی وجهی آرامبخش می‌دهد که مایه نوعی تزکیه است».

شرق: «روز ملخ» ناتانیل وست از آثار شناخته‌شده ادبیات قرن بیستم آمریکا است که به‌تازگی و هم‌زمان دو ترجمه از آن به فارسی منتشر شده است. یکی از این ترجمه‌ها توسط علی کهربایی در نشر نو منتشر شده است. ناتانیل وست نویسنده‌ای است که در دوران خودش چندان قدر ندید و آثارش شناخته نمی‌شد و بعد از مرگش آثارش توسط منتقدان و خوانندگان مورد توجه قرار گرفت. «روز ملخ» چهارمین و آخرین رمان این نویسنده آمریکایی است و وست کمی پس از انتشار آن در تصادف رانندگی از دنیا رفت.
«روز ملخ» با ترجمه کهربایی این‌ چنین آغاز می‌شود: «اواخر وقت اداری بود که تاد هکت از معبر بیرون دفتر کارش سر‌و‌صدایی شنید. غژ و غژ سازوبرگ چرمی اسب‌ها آمیخته با درق و دوروق ادوات آهنی و بیش از هر هرچیز، صدای سم‌ضربه صدها اسب. شتابان به‌سوی پنجره رفت. لشکری از سواران و پیادگان می‌گذشتند. مثل گروهی اوباش حرکت می‌کردند؛ با صفوف از‌هم‌گسخته، انگار از شکستی هولناک می‌گریزند. نیم‌تنه‌های سواران، کلاه‌های بلند و سهمگین نگهبانان، کلاه‌های چرمی تخت و پرهای سرخ مواج سواره‌نظام سبک‌اسلحه هانوفری، همه با‌هم درآمیخته بود و با بی‌نظمی بالا و پایین می‌شد. پس از سواره‌نظام، سروکله پیاده‌ها پیدا شد، دریای آشفته‌ای از خورجین‌های چرمی جنبان، چمخال‌های کج‌افتاده بر شانه‌ها، حمایل‌های درهم‌گوریده و کیسه‌خشاب‌هایی که تاب می‌خوردند».
در ابتدای کتاب، مقدمه‌ای درباره وست و «روز ملخ» آمده و در آن به برخی ویژگی‌های این رمان اشاره شده است. وست در سال 1903 متولد شد و در 1940 در حادثه رانندگی از دنیا رفت. او در عمر کوتاهش چهار رمان کوتاه منتشر کرد. هر چهار اثر ابتدا به‌صورت جدا و بعد در کنار هم و در یک مجلد منتشر شدند. از این چهار اثر، پیش‌تر دو رمان به فارسی ترجمه شده بود. عبدالله توکل در ابتدای دهه چهل یکی از رمان‌ها را با عنوان «دلشکسته» به فارسی برگرداند و این در‌واقع اولین اثری بود که از وست در ایران ترجمه شده بود. چند سال پیش نیز رضا علیزاده «یک‌میلیون جرینگی» را به فارسی ترجمه کرد.
«روز ملخ» اما مشهورترین اثر ناتانیل وست به‌شمار می‌رود که به انتخاب مجله تایم جزء صد رمان برتر قرن بیستم معرفی شده است. در مقدمه «روز ملخ»، به این نکته اشاره شده که وست نویسنده‌ای است با «قلمی تحلیلگر و موشکاف، سبکی تند و تپنده، که با توجه و دقتی وسواس‌آمیز آمده است تا ادعایش را درباره زندگی در امریکای ثلث نخست سده بیستم به اثبات رساند».
ناتانیل وست در سال 1933 به هالیوود رفت و تا پایان عمرش در آنجا ماند. آن‌طور‌که در مقدمه «روز ملخ» اشاره شده، بسیاری از منتقدان «روز ملخ» را بهترین رمان نوشته شده با موضوعی مربوط به هالیوود دانسته‌اند که حاصل پنج سال مشاهده دقیق رمان‌نویس است درباره هالیوود دهه اول سینمای ناطق: «روز ملخ کیفیتی فیلم‌گونه دارد. اصلا انگار فیلمی‌ست که به‌جای تصویر متحرک بر پرده جادویی، با کلماتی که به نظر می‌رسد روی سطرها می‌جوشند و می‌لولند و می‌رقصند نقش شده است. صحنه هالیوود است و دلقک‌های گروتسک و کابوهای درمانده سودایی دستمایه اصلی بیشتر صحنه‌های رمان‌اند. هالیوود و صنعت فیلم‌سازی امریکا در این دوره به‌شدت فربه شده است. فیلم‌ها مفری آسان‌یاب و محبوب برای گریز از واقعیت بودند. الباقی کشور یکسره تحلیل رفته بود. وست زندگی توام با کار شاق (به عبارت بهتر: خرحمالی) دوران را همسو با جذابیت خوش‌رنگ و لعاب افسردگی از نوع هالیوودی‌اش پیش چشم می‌گیرد. هالیوودی که به تصویر می‌کشد جایی‌ست که در آن رؤیاها می‌پژمرند و می‌میرند».
زبان وست در «روز ملخ» یکی از ویژگی‌های بارز و متمایز رمان است تا جایی که حتی می‌توان گفت «شخصیت اصلی داستان، یا به عبارت بهتر مشخصه اصلی روز ملخ، زبان نوآورانه و تپنده آن است. شخصیت‌ها چنان درخشان و اغلب معناباخته در تور زبان و لحن گرفتار می‌شوند که گاه حرکات و سکناتشان به لال‌بازی می‌ماند. دقیقا در همین لحظه‌ها و سطرها که شخصیت‌ها از جلوه‌کردن در سخنی که به زبان می‌آورند بازمی‌مانند و لنگ می‌زنند و وامی‌روند، زبان و لحن عاری از داوری‌های تند‌و‌تیز و اطوار ادیبانه کل صحنه را زیر نور درخشان خود می‌گیرد و زوایای نیمه‌روشن ذهن شخصیت‌ها و رازهایشان را نمایان می‌کند. وحشت صحنه‌ها، اگر نیک بنگریم، به حدی‌ است که گاهی آدم‌ با خود می‌اندیشد که اگر صحنه‌های فیلم‌های ترسناک به اندازه صحنه‌های پردلهره این رمان دل‌آزار می‌بودند، هرگز کسی به تماشایشان نمی‌نشست. اما در روز ملخ، همسو و هم‌هنگام با این صحنه‌ها والایش لطیف و بی‌شائبه‌ای نیز به سطرها و صحنه‌ها تزریق می‌شود که به دلهره و پوچی وجهی آرامبخش می‌دهد که مایه نوعی تزکیه است».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.