در شناخت سیاست
در کتاب «تحلیل سیاست: پرسش از بازنماییها» اثر کارول باکی که بهتازگی با ترجمه حمیدرضا واشقانیفراهانی از سوی نشر همشهری منتشر شده، رهیافت پرسش از بازنماییها معرفی میشود که در تحلیل سیاست هیچچیز را بدیهی نمیانگارد. موضوع کاوش این رهیافت و این کتاب خود ایده سیاستگذاری است. نفس ادعای سیاستگذاری متناسب با دریافتی خاص از نقش دولت است که نویسنده قصد دارد در آن مداقه کند. سیاست بعدی فرهنگی نیز دارد. سیاست در بستری تاریخی، ملی و بینالمللی شکل میگیرد و به همین اعتبار بیراه نیست که به سیاست در معنایی انسانشناختی و بهمثابه محصولی فرهنگی نیز بیندیشیم. این شکل از مواجهه با سیاست یعنی پرسش از منابع و چگونگی عملکرد سیاست - بخشی از پروژهای بزرگتر است: فهم چگونگی واقعشدن سیاست و تبعاتش برای آنان که مورد حکمفرمایی قرار میگیرند. هدف از پرسش درباره چگونگی واقعشدن سیاست فهم این است که چطور «نظم» تداوم مییابد و ما چطور با و تحت انقیاد قواعد زندگی میکنیم. بنابراین پرداختن به سیاست عمومی و نحوه حکمفرمایی ـدر معنای موسعشـ نهتنها شامل قوانین و قانونگذاری میشود بلکه از آن فراتر فهمی جامع از اداره اجتماعی و
نقش متخصصان و کارشناسان را نیز در بر میگیرد.
رهیافت پساساختارگرایانه به تحلیل سیاست بهترین توصیف برای رویکرد این کتاب است. اینکه معنای عنوان چیست، در خلال فصلهای یک و دو روشن میشود. به بیان ساده، هدف کاوشی عمیقتر از حد مرسوم در معنای سیاستها و معناسازیهایی است که بخشی از فرمولبندی سیاستها هستند. روششناسی معرفیشده در این کتاب را که «پرسش از بازنماییها» نام دارد، نویسنده پیشتر در کتابی دیگر شرح داده است. هدف مشخص نویسنده در آن کتاب این بود که چگونه چنین روشی میتواند برای نظریهپردازان فمینیست درکی از شیوههای فهم نابرابری علیه زنان در سیاستهای مداخلهای غربی و پیامدهای آن فراهم آورد. کتاب پیشرو برای استفاده آسان طراحی شده است. فصل یکم، قدمهای این رهیافت را بهصورت مستقیم و به سبک راهنماهای گامبهگام برمیشمرد، با این امید که دانشجویان اگر بخواهند، بتوانند به شیوهای مناسب این روش را به کار بندند. فصل دوم زمینههای نظری مفاهیم کلیدی این رهیافت را فراهم میکند. فصلهای سوم و چهارم این رهیافت را به شکلی گامبهگام به کار میگیرند، درحالیکه فصلهای پنجم تا دهم شکلی متقاطعتر از تحلیل را بسط میدهند. فصل پنجم شیوههایی که نظریهها و
سیاستهای عدالت کیفری مسئله جرم را بازنمایی میکنند، بررسی میکند. در فصل ششم با اهمیت تأمل درباره معانی بارشده بر مدلول کلیدی «سلامت» در سیاستهای مربوط به سلامت مواجه میشویم، همچنین شیوههای مختلف درک مفهوم پیشگیری بررسی میشود. فصل هفتم اشکال حکمرانی و حکمرواییهایی که حوزههای سیاستی مربوط به میزان و ماهیت جمعیت را درمینوردند و معیارهای شهروندی به بحث گذاشته میشود. در فصل هشتم بر روشهایی تمرکز میشود که قوانین ضدتبعیض برابری را بهمثابه برابری رسمی برمیسازند و مستلزم «رفتار برابر» با آنهایی هستند که «مشابه» پنداشته میشوند. در فصل نهم چند مورد از بحثهای جاری درباره آموزش و سیاست آموزشی بررسی میشود. در فصل دهم تمرکز نویسنده بر رابطه میان قدرت و دانش و نشاندادن این موضوع است که چرا دومی مفهومی پرمناقشه است. واژگانی هم که در متن با قلم درشت آمدهاند در واژهنامه تشریح شدهاند.
این کتاب استدلالی اساسی و انسجامبخش دارد و رهیافت «پرسش از بازنماییها» را به تحلیل سیاست، در مقابل خوشبینی افراطی پارادایم «حل مسئله» (هم در آموزش و هم در سیاستگذاری عمومی) پیش مینهد. استدلال مربوط به این نکته در مقدمه طرح میشود و به عنوان موضوعی در پسزمینه هر فصل (تا فصل دهم که بهطورکامل درباره آن بحث میشود) ادامه مییابد. بهطور خلاصه پیام کتاب این است: برای برنهادن ابعادی جدید در تفکر درباره چگونگی واقعشدن حکمفرمایی، چرخش نقطه کانونی تحلیل سیاست از حل «مشکل/مسئله» به پرسش از «مشکل/مسئله» (یعنی واکاوی شیوههایی که پیشنهادهای تغییر «مشکل/مسئله» را بازنمایي میکنند) ضرورت دارد. مترجم در مقدمه کوتاهی که نوشته رویکرد اصلی کتاب و تفاوت آن با دیگر پارادایمهای رایج در تحلیل سیاست را روشن کرده و نکته نهایی مدنظر نویسنده را شرح میدهد: «نکتهای که باکی در انتهای کتاب بر آن دست میگذارد، حق بر مسئله است. تأکید بر این حق، تلنگری است هم بر صاحبان و حاملان دانشگاهی و غیردانشگاهی دانشهای رسمی که همنوا با قدرتمندان، حق فرودستشدگان را در اظهارنظر و اثرگذاری در سیاستهای عمومی نادیده میگیرند و تنها آنجا
حرف از فرودستان میزنند که یا لازم است برای توجیه فقر و تبعیض و نابرابری و اثرات سیاستهای خود، ایشان را عاملان تیرهبختی خودشان معرفی کنند، یا لازم شود به نام منافع مردم، کام خود و دیگر فرادستان و قدرتمندان را برآورند».
در کتاب «تحلیل سیاست: پرسش از بازنماییها» اثر کارول باکی که بهتازگی با ترجمه حمیدرضا واشقانیفراهانی از سوی نشر همشهری منتشر شده، رهیافت پرسش از بازنماییها معرفی میشود که در تحلیل سیاست هیچچیز را بدیهی نمیانگارد. موضوع کاوش این رهیافت و این کتاب خود ایده سیاستگذاری است. نفس ادعای سیاستگذاری متناسب با دریافتی خاص از نقش دولت است که نویسنده قصد دارد در آن مداقه کند. سیاست بعدی فرهنگی نیز دارد. سیاست در بستری تاریخی، ملی و بینالمللی شکل میگیرد و به همین اعتبار بیراه نیست که به سیاست در معنایی انسانشناختی و بهمثابه محصولی فرهنگی نیز بیندیشیم. این شکل از مواجهه با سیاست یعنی پرسش از منابع و چگونگی عملکرد سیاست - بخشی از پروژهای بزرگتر است: فهم چگونگی واقعشدن سیاست و تبعاتش برای آنان که مورد حکمفرمایی قرار میگیرند. هدف از پرسش درباره چگونگی واقعشدن سیاست فهم این است که چطور «نظم» تداوم مییابد و ما چطور با و تحت انقیاد قواعد زندگی میکنیم. بنابراین پرداختن به سیاست عمومی و نحوه حکمفرمایی ـدر معنای موسعشـ نهتنها شامل قوانین و قانونگذاری میشود بلکه از آن فراتر فهمی جامع از اداره اجتماعی و
نقش متخصصان و کارشناسان را نیز در بر میگیرد.
رهیافت پساساختارگرایانه به تحلیل سیاست بهترین توصیف برای رویکرد این کتاب است. اینکه معنای عنوان چیست، در خلال فصلهای یک و دو روشن میشود. به بیان ساده، هدف کاوشی عمیقتر از حد مرسوم در معنای سیاستها و معناسازیهایی است که بخشی از فرمولبندی سیاستها هستند. روششناسی معرفیشده در این کتاب را که «پرسش از بازنماییها» نام دارد، نویسنده پیشتر در کتابی دیگر شرح داده است. هدف مشخص نویسنده در آن کتاب این بود که چگونه چنین روشی میتواند برای نظریهپردازان فمینیست درکی از شیوههای فهم نابرابری علیه زنان در سیاستهای مداخلهای غربی و پیامدهای آن فراهم آورد. کتاب پیشرو برای استفاده آسان طراحی شده است. فصل یکم، قدمهای این رهیافت را بهصورت مستقیم و به سبک راهنماهای گامبهگام برمیشمرد، با این امید که دانشجویان اگر بخواهند، بتوانند به شیوهای مناسب این روش را به کار بندند. فصل دوم زمینههای نظری مفاهیم کلیدی این رهیافت را فراهم میکند. فصلهای سوم و چهارم این رهیافت را به شکلی گامبهگام به کار میگیرند، درحالیکه فصلهای پنجم تا دهم شکلی متقاطعتر از تحلیل را بسط میدهند. فصل پنجم شیوههایی که نظریهها و
سیاستهای عدالت کیفری مسئله جرم را بازنمایی میکنند، بررسی میکند. در فصل ششم با اهمیت تأمل درباره معانی بارشده بر مدلول کلیدی «سلامت» در سیاستهای مربوط به سلامت مواجه میشویم، همچنین شیوههای مختلف درک مفهوم پیشگیری بررسی میشود. فصل هفتم اشکال حکمرانی و حکمرواییهایی که حوزههای سیاستی مربوط به میزان و ماهیت جمعیت را درمینوردند و معیارهای شهروندی به بحث گذاشته میشود. در فصل هشتم بر روشهایی تمرکز میشود که قوانین ضدتبعیض برابری را بهمثابه برابری رسمی برمیسازند و مستلزم «رفتار برابر» با آنهایی هستند که «مشابه» پنداشته میشوند. در فصل نهم چند مورد از بحثهای جاری درباره آموزش و سیاست آموزشی بررسی میشود. در فصل دهم تمرکز نویسنده بر رابطه میان قدرت و دانش و نشاندادن این موضوع است که چرا دومی مفهومی پرمناقشه است. واژگانی هم که در متن با قلم درشت آمدهاند در واژهنامه تشریح شدهاند.
این کتاب استدلالی اساسی و انسجامبخش دارد و رهیافت «پرسش از بازنماییها» را به تحلیل سیاست، در مقابل خوشبینی افراطی پارادایم «حل مسئله» (هم در آموزش و هم در سیاستگذاری عمومی) پیش مینهد. استدلال مربوط به این نکته در مقدمه طرح میشود و به عنوان موضوعی در پسزمینه هر فصل (تا فصل دهم که بهطورکامل درباره آن بحث میشود) ادامه مییابد. بهطور خلاصه پیام کتاب این است: برای برنهادن ابعادی جدید در تفکر درباره چگونگی واقعشدن حکمفرمایی، چرخش نقطه کانونی تحلیل سیاست از حل «مشکل/مسئله» به پرسش از «مشکل/مسئله» (یعنی واکاوی شیوههایی که پیشنهادهای تغییر «مشکل/مسئله» را بازنمایي میکنند) ضرورت دارد. مترجم در مقدمه کوتاهی که نوشته رویکرد اصلی کتاب و تفاوت آن با دیگر پارادایمهای رایج در تحلیل سیاست را روشن کرده و نکته نهایی مدنظر نویسنده را شرح میدهد: «نکتهای که باکی در انتهای کتاب بر آن دست میگذارد، حق بر مسئله است. تأکید بر این حق، تلنگری است هم بر صاحبان و حاملان دانشگاهی و غیردانشگاهی دانشهای رسمی که همنوا با قدرتمندان، حق فرودستشدگان را در اظهارنظر و اثرگذاری در سیاستهای عمومی نادیده میگیرند و تنها آنجا
حرف از فرودستان میزنند که یا لازم است برای توجیه فقر و تبعیض و نابرابری و اثرات سیاستهای خود، ایشان را عاملان تیرهبختی خودشان معرفی کنند، یا لازم شود به نام منافع مردم، کام خود و دیگر فرادستان و قدرتمندان را برآورند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.