|

بی‌کاری و ناامنی خیابان‌ها؛ مشکلات حل‌نشده نابینایان

بیست‌وسوم مهر هر سال فرصتی است برای سخن‌گفتن درباره نابینایان. روزی که در ایران و جهان برای آگاهی‌بخشی درباره جمعیت بزرگ نابینایان نام‌گذاری شده است. گذشت این همه سال، فرهنگ‌سازی‌های مختلف در جوامع گوناگون و صحبت‌های فراوان هم موجب نشده تا تبعیض‌های حاکم بر دنیا درخصوص معلولان برداشته شود و نابینایان هم به‌عنوان جامعه بزرگی از این گروه از این ماجرا مستثنا نیستند. شاید یک روز جهانی هم به تنهایی نتواند مؤثر باشد، اما باید از همین فرصت ایجادشده برای آگاهی‌رسانی دراین‌باره استفاده کنیم. بر اساس آمارهای سازمان بهزیستی در سال ۱۳۹۹، ۲۸۰ میلیون نفر در جهان دارای آسیب بینایی هستند که یک‌پنجم این تعداد نابینا هستند. در ایران نیز به ۲۰۳ هزار نفر دارای معلولیت بینایی در سازمان بهزیستی خدمت‌رسانی می‌شود که این تعداد حدود ۱۳ درصد کل معلولان تحت پوشش سازمان بهزیستی را تشکیل می‌دهند و از این تعداد ۱۳۰ هزار نفر مرد و ۷۳ هزار نفر زن هستند. همچنین حدود ۸۸ هزار نفر از آنها را افرادی تشکیل می‌دهند که معلولیت بینایی‌شان شدید و بسیار شدید است. نابینایان با چندین و چند مشکل برای برقراری ارتباط با جامعه‌شان و داشتن یک زیست نرمال مواجه هستند. مهم‌ترینش آماده‌نبودن محیط اجتماعی برای پذیرش و ظهور و بروز آنهاست. خیابان‌ها برای نابینایان امن نیست. نداشتن استانداردهای لازم محیطی از یک سو و همچنین اقدامات غیراصولی مثل کندکاری‌های و اقدامات عمرانی بدون آگاهی‌بخشی و رعایت نکات ایمنی موجب شده تا خیابان‌ها برای آنها امن نباشد. سال گذشته بود که ویدئوی سقوط یک نابینا به یکی از این حفره‌هایی که توسط یک سازمان و بدون قراردادن موانع هشداردهنده حفر شده بود، وایرال شد؛ اما حتی دیدن آن تصاویر دلخراش هم موجب نشد تا اوضاع تغییر کند. مسئله بعدی ماجرای اشتغال و معیشت آنهاست. نابینایان در میان معلولان بالاترین آمار تحصیلی را دارند ولی در مقابل کار چندانی برای آنها در نظر گرفته نشده است. سهیل معینی، مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان در گفت‌وگو با ایسنا، یکی از مشکلات این قشر را موضوع اشتغال آنها عنوان کرد و به این اشاره کرد که بر اساس ماده ۱۵ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، مبنی بر اینکه دولت مکلف است حداقل سه درصد از مجوزهای استخدامی (‌رسمی، ‌پیمانی و کارگری) دستگاه‌های دولتی و عمومی اعم از وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات،‌ شرکت‌ها و نهادهای عمومی و انقلابی و دیگر دستگاه‌هایی را که از بودجه عمومی کشور ‌استفاده می‌کنند، به جز موارد ذکرشده در بندهای (ت) و (ث) ماده (۱۱)، این قانون را به افراد دارای معلولیت واجد شرایط اختصاص دهد. موضوع اختصاص سهمیه سه درصد از مجوزهای استخدامی به معلولان در این سال‌ها جدی‌تر گرفته شده است؛ چراکه هم دستگاه‌ها با این الزام آشنایی پیدا کرده‌اند و هم دستگاه‌های نظارتی مانند سازمان امور استخدامی مؤکدا این سهمیه را کنترل می‌کند و سازمان بهزیستی، تشکل‌ها و فعالان این جامعه نیز فعال‌تر شده‌اند. در این میان مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان به این نکته هم اشاره کرد که همچنان شاهد انحراف معیارهای مشخصی از اجرای این سهمیه هستیم؛ ازجمله اینکه برخی دستگاه‌ها با استناد به آیین‌نامه‌های استخدامی تخصصی خود مانع جذب برخی افراد معلول در پست‌های مشخص می‌شوند و می‌گویند ما طبق ضوابط داخلی باید نیرو جذب کنیم و بعضا این ضوابط با سهمیه فاصله معینی پیدا می‌کند. وی معتقد است در زمینه اشتغال معلولان مشکلات همچنان وجود دارد؛ اما برای حل این مشکلات مرحله به مرحله حرکت می‌شود. هرچند بعضا فارغ از تلاش‌هایی که برخی دستگاه‌ها با استناد به آیین‌نامه‌های استخدام خود برای جذب‌نکردن برخی گروه‌ها دارند، در بخش‌هایی هم مشکلات فنی وجود دارد؛ برای مثال سازمان برای جذب نیرو برای پستی اعلام آمادگی می‌کند اما بسیاری از افراد معلول برای آن پست کاندیدا نیستند و این باعث می‌شود بخشی از سهمیه‌های جذب استخدام معلولان هدر رود.

بیست‌وسوم مهر هر سال فرصتی است برای سخن‌گفتن درباره نابینایان. روزی که در ایران و جهان برای آگاهی‌بخشی درباره جمعیت بزرگ نابینایان نام‌گذاری شده است. گذشت این همه سال، فرهنگ‌سازی‌های مختلف در جوامع گوناگون و صحبت‌های فراوان هم موجب نشده تا تبعیض‌های حاکم بر دنیا درخصوص معلولان برداشته شود و نابینایان هم به‌عنوان جامعه بزرگی از این گروه از این ماجرا مستثنا نیستند. شاید یک روز جهانی هم به تنهایی نتواند مؤثر باشد، اما باید از همین فرصت ایجادشده برای آگاهی‌رسانی دراین‌باره استفاده کنیم. بر اساس آمارهای سازمان بهزیستی در سال ۱۳۹۹، ۲۸۰ میلیون نفر در جهان دارای آسیب بینایی هستند که یک‌پنجم این تعداد نابینا هستند. در ایران نیز به ۲۰۳ هزار نفر دارای معلولیت بینایی در سازمان بهزیستی خدمت‌رسانی می‌شود که این تعداد حدود ۱۳ درصد کل معلولان تحت پوشش سازمان بهزیستی را تشکیل می‌دهند و از این تعداد ۱۳۰ هزار نفر مرد و ۷۳ هزار نفر زن هستند. همچنین حدود ۸۸ هزار نفر از آنها را افرادی تشکیل می‌دهند که معلولیت بینایی‌شان شدید و بسیار شدید است. نابینایان با چندین و چند مشکل برای برقراری ارتباط با جامعه‌شان و داشتن یک زیست نرمال مواجه هستند. مهم‌ترینش آماده‌نبودن محیط اجتماعی برای پذیرش و ظهور و بروز آنهاست. خیابان‌ها برای نابینایان امن نیست. نداشتن استانداردهای لازم محیطی از یک سو و همچنین اقدامات غیراصولی مثل کندکاری‌های و اقدامات عمرانی بدون آگاهی‌بخشی و رعایت نکات ایمنی موجب شده تا خیابان‌ها برای آنها امن نباشد. سال گذشته بود که ویدئوی سقوط یک نابینا به یکی از این حفره‌هایی که توسط یک سازمان و بدون قراردادن موانع هشداردهنده حفر شده بود، وایرال شد؛ اما حتی دیدن آن تصاویر دلخراش هم موجب نشد تا اوضاع تغییر کند. مسئله بعدی ماجرای اشتغال و معیشت آنهاست. نابینایان در میان معلولان بالاترین آمار تحصیلی را دارند ولی در مقابل کار چندانی برای آنها در نظر گرفته نشده است. سهیل معینی، مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان در گفت‌وگو با ایسنا، یکی از مشکلات این قشر را موضوع اشتغال آنها عنوان کرد و به این اشاره کرد که بر اساس ماده ۱۵ قانون حمایت از حقوق افراد دارای معلولیت، مبنی بر اینکه دولت مکلف است حداقل سه درصد از مجوزهای استخدامی (‌رسمی، ‌پیمانی و کارگری) دستگاه‌های دولتی و عمومی اعم از وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها، مؤسسات،‌ شرکت‌ها و نهادهای عمومی و انقلابی و دیگر دستگاه‌هایی را که از بودجه عمومی کشور ‌استفاده می‌کنند، به جز موارد ذکرشده در بندهای (ت) و (ث) ماده (۱۱)، این قانون را به افراد دارای معلولیت واجد شرایط اختصاص دهد. موضوع اختصاص سهمیه سه درصد از مجوزهای استخدامی به معلولان در این سال‌ها جدی‌تر گرفته شده است؛ چراکه هم دستگاه‌ها با این الزام آشنایی پیدا کرده‌اند و هم دستگاه‌های نظارتی مانند سازمان امور استخدامی مؤکدا این سهمیه را کنترل می‌کند و سازمان بهزیستی، تشکل‌ها و فعالان این جامعه نیز فعال‌تر شده‌اند. در این میان مدیرعامل شبکه تشکل‌های نابینایان و کم‌بینایان به این نکته هم اشاره کرد که همچنان شاهد انحراف معیارهای مشخصی از اجرای این سهمیه هستیم؛ ازجمله اینکه برخی دستگاه‌ها با استناد به آیین‌نامه‌های استخدامی تخصصی خود مانع جذب برخی افراد معلول در پست‌های مشخص می‌شوند و می‌گویند ما طبق ضوابط داخلی باید نیرو جذب کنیم و بعضا این ضوابط با سهمیه فاصله معینی پیدا می‌کند. وی معتقد است در زمینه اشتغال معلولان مشکلات همچنان وجود دارد؛ اما برای حل این مشکلات مرحله به مرحله حرکت می‌شود. هرچند بعضا فارغ از تلاش‌هایی که برخی دستگاه‌ها با استناد به آیین‌نامه‌های استخدام خود برای جذب‌نکردن برخی گروه‌ها دارند، در بخش‌هایی هم مشکلات فنی وجود دارد؛ برای مثال سازمان برای جذب نیرو برای پستی اعلام آمادگی می‌کند اما بسیاری از افراد معلول برای آن پست کاندیدا نیستند و این باعث می‌شود بخشی از سهمیه‌های جذب استخدام معلولان هدر رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.