مخفیشدن در دستشویی
خبرگزاری الجزیره در آتن گزارشی درباره وضعیت زنان افغانستان در حال حاضر تهیه کرده و با چند نفر از زنان افغانستانی نماینده مجلس که پس از تسلط طالبان بر کشورشان ناگزیر به فرار شدهاند، گفتوگو کرده است. آنان به عنوان نمایندگان مجلس افغانستان در تبعید، متعهد شدهاند برای حقوق زنان تلاش کنند. هرچند دو نفر از آنها برای حفظ جان خویشاوندان خود در افغانستان، نام خود را پنهان کردهاند. وقتی جنگجویان طالبان خانه «شاقوفه نورزای» را مورد حمله قرار دادند، او آنجا نبود. پس از سقوط کابل به دست طالبان در 15 آگوست، این نماینده پارلمان ولایت هیرمند مخفی شده بود. او به الجزیره گفت: «من 15 روز در دستشویی بدون پنجره بودم. حتی خانوادهام نمیدانستند من کجا هستم... طالبان به پدرم پیغام دادند که از مخفیگاهم بیرون بیایم و گفتند با من کاری نخواهند داشت».
«هما احمدی» که سه بار نماینده ولایت لوگر در پارلمان بود، گفت: «آنها [طالبان] افرادی را که در دولت کار میکردند خواهند کشت و آنها این کار را بیسروصدا انجام خواهند داد. آنها وارد خانه مردم میشوند تا این ترس را ایجاد کنند که طالبان میتوانند هر آنچه را میخواهند انجام دهند و هرکسی را میخواهند دستگیر کنند و هرچه میخواهند ببرند». یک روز پس از بازپسگیری افغانستان، طالبان برای کارمندان دولت «عفو عمومی» اعلام کرد، اما گزارشهایی مبنی بر کشتهشدن مردان قوم هزاره و شکنجه روزنامهنگاران منتشر شده است. هرچند طالبان تأکید کرد مخالفان خود را هدف قرار نخواهد داد. نورزای و احمدی جزء بیش از 12 زن نماینده مجلس هستند که همراه با خانوادههایشان و از طریق دو سازمان غیردولتی، افغانستان را ترک کردهاند و به آتن، پایتخت یونان رسیدهاند. این دو گروه با سازمانها و افراد بینالمللی برای نجات خانوادهها همکاری کردهاند و بسیاری دیگر در راه هستند. «نادینا کریستوپولو»، بنیانگذار ملیسا یکی از این گروهها میگوید: «ما فهرستی از 150 زن دارای نفوذ که در لیست مرگ قرار دارند تهیه کردهایم و تمایل داریم با وجود ریسک فراوان، آنها را از
افغانستان خارج کنیم. آنها قبل از خروج نیروهای آمریکایی به ما میگفتند که ماندن در خانه به معنای مرگ حتمی است». منابع دیپلماتیک یونان از خروج 177 نفر از وکلای زن و قضات با پرواز اجارهای خبر داده است. سازمان «ملیسا» در زمینه توانمندسازی و حمایت فعالیت میکند و برنامههای آموزشی غیررسمی و مشاورهای را برای زنان مهاجر و پناهنده مقیم یونان ارائه میدهد. الجزیره با افغانهایی که در این 50 روز به یونان آمده بودند در یک گردهمایی احساسی دیدار کرد؛ جایی که ناهار سنتی افغان ارائه شد. برخی از حاضران با افسوس از آغاز سال تحصیلی در افغانستان در پنجم اکتبر بدون حضور زنان میگفتند؛ روزی که پس از 20 سال هیچ دختری به دبیرستان نرفته است. ماه گذشته مدارس بازگشایی شدند اما ازسرگیری کلاسها برای دختران نوجوان به تعویق افتاده است؛ اگرچه پسران در ردههای سنی مشابه مجاز به حضور در مدارس شدهاند. این مسئله سبب شده تا پرسشهایی برای عدم تعهد طالبان برای تسهیل امر آموزش زنان مطرح شود.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه مسلح، در 17 آگوست گفته بود زنان اجازه تحصیل و کار خواهند داشت و حقوق آنها در چارچوب اسلام حفظ میشود.
در اواخر ماه گذشته، مجاهد گفت که دبیرستانهای دخترانه «در اسرع وقت» بدون ارائه زمانبندی باز میشوند، اما به نظر میرسد این روند اجرائی نخواهد شد. پس از سقوط طالبان، افغانستان در سالهای 2005، 2010 و 2018 انتخابات پارلمانی برگزار کرده و تقریبا یکسوم کرسیها به زنان اختصاص داشت. «نظیفه یوسفیبیک»، استاد آموزشوپرورش که از ولایت تخار به عنوان نماینده مجلس انتخاب شده بود، میگوید: «ما حتی قبل از ورود به پارلمان تهدیدهای زیادی دریافت کردیم. ما سعی کردیم سیاستهایی را برای حمایت از زنان پیش ببریم؛ روندی که برای ما سخت بود. حتی در داخل مجلس، زنان درجه دوم بودند. ما سعی کردیم قانونی مبنی بر ممنوعیت خشونت علیه زنان تصویب کنیم، اما رئیس کمیته پارلمان مرد بود و او این را نپذیرفت. دو یا سه بار سعی کردیم این لایحه را ارائه دهیم و هر بار بینتیجه بود».
این قانون به زنان اجازه میداد تا علیه شوهران خود به دلیل سوءرفتار فیزیکی اقدام قانونی کنند؛ نکتهای که به گفته نمایندگان مجلس در شهرها و روستاهای استان اهمیت ویژهای دارد. «شکیرا»، نماینده پارلمان که مایل نبود نامش فاش شود، توضیح میدهد: «زنان در افغانستان باید با مردانگی سمی مبارزه کنند. آنها حتی پولی برای خرجکردن ندارند. آمار خودکشی در هرات زیاد است. زنان به دلیل خشونتهایی که متحمل میشوند خودسوزی میکنند. ما هفتهای دو بار با مردم ملاقات میکردیم تا مشکلات آنها را بشنویم و برای حل آنها تلاش کنیم. ما از صبح تا اواخر شب شنونده مشکلات آنها بودیم». شاید بزرگترین دستاورد زنان سیاستمدار در 20 سال گذشته این باشد که توانستند نگرش جامعه را تغییر دهند. «نورزایی»، نماینده مردم هلمند در مجلس گفت: «نگرش جامعه نسبت به ما تغییر کرد. مردم برای درخواست حقوق بشر به ما ملحق شدند. ما با گروههای ذینفع ملاقات کردیم و صدای آنها را در پارلمان به آنها ارائه کردیم. آنها میگفتند که زنان دارای قدرت و دانش هستند. ما با تبعیض با موفقیت مبارزه کردیم».
هرچند سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده نتوانستند سرعت سقوط دولت اشرف را پیشبینی کنند همینطور مردم افغان!
«فرزانه»، نماینده پارلمانی که میخواهد برای محافظت از اعضای خانواده خود ناشناس باقی بماند، میگوید: «ما فکر نمیکردیم که این اتفاق به این سرعت رخ دهد. ما باور نمیکردیم که به گذشته بازگردیم و دستاوردهای ایجادشده در این مدت طولانی را از دست بدهیم. ما باور نمیکردیم که همه کشورهای حامی، کشور ما را رها کنند».
نمایندگان مجلس نگران هستند که مسدودشدن سپردههای خارجی افغانستان باعث فقر گستردهتر شود. بسیاری خواستار اعمال تحریم علیه پاکستان شدهاند؛ کشور همسایه که در سلطه طالبان بر افغانستان نقش بسزایی ایفا میکند. نمایندگان مجلس هنوز خود را نمایندگان حوزههای انتخابیه خود میدانند، اما آنها قصد دارند به انگلستان، ایالات متحده و کانادا نقل مکان کنند و از آنجا از حقوق زنان حمایت کنند. هرچند طالبان آنچنان وحشتی خلق کرده است که این زنان سیاستمدار ناگزیر از مخفیکردن نام خود هستند، اما باید امیدوار بود سخنان «فرزانه» به نتیجه برسد. او بر این باور است که «زنان افغان بسیار قوی هستند و عقبنشینی نمیکنند».
خبرگزاری الجزیره در آتن گزارشی درباره وضعیت زنان افغانستان در حال حاضر تهیه کرده و با چند نفر از زنان افغانستانی نماینده مجلس که پس از تسلط طالبان بر کشورشان ناگزیر به فرار شدهاند، گفتوگو کرده است. آنان به عنوان نمایندگان مجلس افغانستان در تبعید، متعهد شدهاند برای حقوق زنان تلاش کنند. هرچند دو نفر از آنها برای حفظ جان خویشاوندان خود در افغانستان، نام خود را پنهان کردهاند. وقتی جنگجویان طالبان خانه «شاقوفه نورزای» را مورد حمله قرار دادند، او آنجا نبود. پس از سقوط کابل به دست طالبان در 15 آگوست، این نماینده پارلمان ولایت هیرمند مخفی شده بود. او به الجزیره گفت: «من 15 روز در دستشویی بدون پنجره بودم. حتی خانوادهام نمیدانستند من کجا هستم... طالبان به پدرم پیغام دادند که از مخفیگاهم بیرون بیایم و گفتند با من کاری نخواهند داشت».
«هما احمدی» که سه بار نماینده ولایت لوگر در پارلمان بود، گفت: «آنها [طالبان] افرادی را که در دولت کار میکردند خواهند کشت و آنها این کار را بیسروصدا انجام خواهند داد. آنها وارد خانه مردم میشوند تا این ترس را ایجاد کنند که طالبان میتوانند هر آنچه را میخواهند انجام دهند و هرکسی را میخواهند دستگیر کنند و هرچه میخواهند ببرند». یک روز پس از بازپسگیری افغانستان، طالبان برای کارمندان دولت «عفو عمومی» اعلام کرد، اما گزارشهایی مبنی بر کشتهشدن مردان قوم هزاره و شکنجه روزنامهنگاران منتشر شده است. هرچند طالبان تأکید کرد مخالفان خود را هدف قرار نخواهد داد. نورزای و احمدی جزء بیش از 12 زن نماینده مجلس هستند که همراه با خانوادههایشان و از طریق دو سازمان غیردولتی، افغانستان را ترک کردهاند و به آتن، پایتخت یونان رسیدهاند. این دو گروه با سازمانها و افراد بینالمللی برای نجات خانوادهها همکاری کردهاند و بسیاری دیگر در راه هستند. «نادینا کریستوپولو»، بنیانگذار ملیسا یکی از این گروهها میگوید: «ما فهرستی از 150 زن دارای نفوذ که در لیست مرگ قرار دارند تهیه کردهایم و تمایل داریم با وجود ریسک فراوان، آنها را از
افغانستان خارج کنیم. آنها قبل از خروج نیروهای آمریکایی به ما میگفتند که ماندن در خانه به معنای مرگ حتمی است». منابع دیپلماتیک یونان از خروج 177 نفر از وکلای زن و قضات با پرواز اجارهای خبر داده است. سازمان «ملیسا» در زمینه توانمندسازی و حمایت فعالیت میکند و برنامههای آموزشی غیررسمی و مشاورهای را برای زنان مهاجر و پناهنده مقیم یونان ارائه میدهد. الجزیره با افغانهایی که در این 50 روز به یونان آمده بودند در یک گردهمایی احساسی دیدار کرد؛ جایی که ناهار سنتی افغان ارائه شد. برخی از حاضران با افسوس از آغاز سال تحصیلی در افغانستان در پنجم اکتبر بدون حضور زنان میگفتند؛ روزی که پس از 20 سال هیچ دختری به دبیرستان نرفته است. ماه گذشته مدارس بازگشایی شدند اما ازسرگیری کلاسها برای دختران نوجوان به تعویق افتاده است؛ اگرچه پسران در ردههای سنی مشابه مجاز به حضور در مدارس شدهاند. این مسئله سبب شده تا پرسشهایی برای عدم تعهد طالبان برای تسهیل امر آموزش زنان مطرح شود.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی گروه مسلح، در 17 آگوست گفته بود زنان اجازه تحصیل و کار خواهند داشت و حقوق آنها در چارچوب اسلام حفظ میشود.
در اواخر ماه گذشته، مجاهد گفت که دبیرستانهای دخترانه «در اسرع وقت» بدون ارائه زمانبندی باز میشوند، اما به نظر میرسد این روند اجرائی نخواهد شد. پس از سقوط طالبان، افغانستان در سالهای 2005، 2010 و 2018 انتخابات پارلمانی برگزار کرده و تقریبا یکسوم کرسیها به زنان اختصاص داشت. «نظیفه یوسفیبیک»، استاد آموزشوپرورش که از ولایت تخار به عنوان نماینده مجلس انتخاب شده بود، میگوید: «ما حتی قبل از ورود به پارلمان تهدیدهای زیادی دریافت کردیم. ما سعی کردیم سیاستهایی را برای حمایت از زنان پیش ببریم؛ روندی که برای ما سخت بود. حتی در داخل مجلس، زنان درجه دوم بودند. ما سعی کردیم قانونی مبنی بر ممنوعیت خشونت علیه زنان تصویب کنیم، اما رئیس کمیته پارلمان مرد بود و او این را نپذیرفت. دو یا سه بار سعی کردیم این لایحه را ارائه دهیم و هر بار بینتیجه بود».
این قانون به زنان اجازه میداد تا علیه شوهران خود به دلیل سوءرفتار فیزیکی اقدام قانونی کنند؛ نکتهای که به گفته نمایندگان مجلس در شهرها و روستاهای استان اهمیت ویژهای دارد. «شکیرا»، نماینده پارلمان که مایل نبود نامش فاش شود، توضیح میدهد: «زنان در افغانستان باید با مردانگی سمی مبارزه کنند. آنها حتی پولی برای خرجکردن ندارند. آمار خودکشی در هرات زیاد است. زنان به دلیل خشونتهایی که متحمل میشوند خودسوزی میکنند. ما هفتهای دو بار با مردم ملاقات میکردیم تا مشکلات آنها را بشنویم و برای حل آنها تلاش کنیم. ما از صبح تا اواخر شب شنونده مشکلات آنها بودیم». شاید بزرگترین دستاورد زنان سیاستمدار در 20 سال گذشته این باشد که توانستند نگرش جامعه را تغییر دهند. «نورزایی»، نماینده مردم هلمند در مجلس گفت: «نگرش جامعه نسبت به ما تغییر کرد. مردم برای درخواست حقوق بشر به ما ملحق شدند. ما با گروههای ذینفع ملاقات کردیم و صدای آنها را در پارلمان به آنها ارائه کردیم. آنها میگفتند که زنان دارای قدرت و دانش هستند. ما با تبعیض با موفقیت مبارزه کردیم».
هرچند سازمانهای اطلاعاتی ایالات متحده نتوانستند سرعت سقوط دولت اشرف را پیشبینی کنند همینطور مردم افغان!
«فرزانه»، نماینده پارلمانی که میخواهد برای محافظت از اعضای خانواده خود ناشناس باقی بماند، میگوید: «ما فکر نمیکردیم که این اتفاق به این سرعت رخ دهد. ما باور نمیکردیم که به گذشته بازگردیم و دستاوردهای ایجادشده در این مدت طولانی را از دست بدهیم. ما باور نمیکردیم که همه کشورهای حامی، کشور ما را رها کنند».
نمایندگان مجلس نگران هستند که مسدودشدن سپردههای خارجی افغانستان باعث فقر گستردهتر شود. بسیاری خواستار اعمال تحریم علیه پاکستان شدهاند؛ کشور همسایه که در سلطه طالبان بر افغانستان نقش بسزایی ایفا میکند. نمایندگان مجلس هنوز خود را نمایندگان حوزههای انتخابیه خود میدانند، اما آنها قصد دارند به انگلستان، ایالات متحده و کانادا نقل مکان کنند و از آنجا از حقوق زنان حمایت کنند. هرچند طالبان آنچنان وحشتی خلق کرده است که این زنان سیاستمدار ناگزیر از مخفیکردن نام خود هستند، اما باید امیدوار بود سخنان «فرزانه» به نتیجه برسد. او بر این باور است که «زنان افغان بسیار قوی هستند و عقبنشینی نمیکنند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.