دو رمان از چهارگانه مشهور جان فانته
کلاسیکهای گمشده
شرق: جان فانته از نویسندگان و فیلمنامهنویسان قرن بیستمی آمریکا است و از آن دست نویسندگانی است که خیلی دیر به موفقیت و شهرت رسید. او سالهای زیادی از زندگیاش را در گمنامی و فقر به سر برد و آثارش نیز توجهی جلب نمیکردند. فانته در هشتم آوریل 1909 در آمریکا متولد شد. او در آغاز داستانهای کوتاه مینوشت و برای نشریات میفرستاد تا منتشر شوند و البته تا مدتها موفق نبود و داستانهایش تأیید نمیشدند. بالاخره یکی از داستانهای او توسط نشریهای پذیرفته شد و به این ترتیب فانته بر آن شد تا به عنوان نویسنده داستانهای کوتاه شناخته شود. اما بعد او به رماننویسی هم پرداخت و «جاده لسآنجلس» اولین رمانی است که او نوشته است. این رمان در سال 1936 نوشته شد اما تا دو سال بعد از مرگ نویسنده منتشر نشد. دستنوشته «جاده لسآنجلس» پس از مرگ فانته در میان کاغذهای بهجامانده از او پیدا شد و رمان در سال 1985 به چاپ رسید. این رمان، روایتگر نوجوانی آرتورو باندینی است و درواقع جلد دوم چهارگانه فانته به شمار میرود. چاپ دوم این رمان با ترجمه محمدرضا شکاری به تازگی در نشر افق منتشر شده است. آنطور که در توضیحات پشت جلد کتاب هم آمده، در
این رمان باندینی نوجوان روح سرکش خود را بالاتر از دیگران میداند و نمیتواند در شغل ثابتی باقی بماند چون در آرزوی نویسندگی است. رمان اینطور آغاز میشود: «من در بندر لسآنجلس شغلهای زیادی داشتم، چون خانوادهمان فقیر بود و پدرم مرده بود. بعد از اینکه دبیرستان را تمام کردم، اولین شغلم چاهکنی بود. از پشتدرد هیچ شبی خواب نداشتم. در زمینی خالی چاه حفاری میکردیم. هیچ سایهای در کار نبود، آفتاب مستقیم از آسمانی بیابر میتابید و من آن تو بودم و چاه میکندم، آن هم با دوتا آدم گندهبک که با عشق همین کار را میکردند، همیشه میخندیدند و جک میگفتند، میخندیدند و تنباکوی تلخ میکشیدند. با عصبانیت کارم را شروع کردم و آنها خندیدند و گفتند بعد از مدتی راه و چاه را یاد میگیرم. بعد بیل و کلنگ سنگین شدند. تاولهای ترکیدهام را مک میزدم و از آن مردها متنفر بودم. روزی لنگ ظهر خسته شدم، نشستم و به دستهایم نگاه میکردم. به خودم گفتم چرا قبل از اینکه این کار نکشدت، ولش نمیکنی؟». در توضیحات کتاب به این نکته هم اشاره شده که این رمان یادآور «هزارپیشه» چارلز بوکوفسکی هم هست. «جاده لسآنجلس» اگرچه خیلی دیرتر از زمان
نوشتهشدنش منتشر شد اما بعدها با اقبال زیادی روبهرو شد و برخی منتقدان آن را رمان کلاسیک گمشدهای نامیدهاند که از زمانه خود جلوتر بوده و با طنز قابلتوجهش انگار همین امروز نوشته شده است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «یک روز صبح با فکری از خواب بیدار شدم. یک فکر بینظیر، بزرگ مثل یک خانه. بزرگترین فکر تمام عمرم، یک شاهکار. میخواستم متصدی شیفت شب هتل بشوم -فکرم این بود. بهم اجازه میداد همزمان کتاب بخوانم و کار کنم. از تخت پریدم بیرون، صبحانه را لمباندم و پلهها را شش تا یکی پایین رفتم. توی پیادهرو لحظهای ایستادم و به ایدههایم فکر کردم. خورشید خیابان را به آتش میکشید و چشمهایم را تا حد بیداری کامل میسوزاند. عجیب بود. بیدارِ بیدار بودم و دیگر به نظرم آنقدرها فکر خوبی نبود، از آن فکرهایی که وقتی آدم خواب و بیدار است به سرش میزند. رؤیا بود، رؤیای محض، یک فکر پیشپاافتاده. نمیتوانستم در مقام متصدی شیفت شب در این شهر بندری کار گیر بیاورم؛ به این دلیل ساده که هیچ هتلی در این شهر بندری متصدی شبانه لازم نداشت. نتیجهگیری ریاضیاتی به اندازه کافی ساده نبود. پلهها را بالا رفتم و به آپارتمان
برگشتم و نشستم».
«تا بهار صبر کن، باندینی» یکی دیگر از رمانهای مربوط به چهارگانه جان فانته است و درواقع این اولین عنوان از این چهارگانه است. این کتاب نیز با ترجمه محمدرضا شکاری توسط نشر افق منتشر شده است. خیانت و هویت ایتالیایی-آمریکایی از جمله مضامین این رمان هستند. ماجرای رمان، داستان مواجهه پسری نوجوان با مسائل و سختیهایی است که به او تحمیل شده است و امیدی که او به روزهای آینده دارد. به نوعی میتوان چهارگانه جان فانته را روایتی درباره سالهای بحرانی و پرآشوب نوجوانی دانست. آنطور که از آغاز رمان هم برمیآید، داستان در زمستانی سخت و سرد میگذرد. در روزهایی که آمریکا گرفتار بحران اقتصادی و رکود بزرگ دهه سی میلادی است و در این میان با خانوادهای سروکار داریم که در پی روابط عاشقانه شکستخوردهای چشم به آینده و امید نهفته در آن دارند. آرتورو پسری است عاشق نوشتن که در زندگیاش با تناقضهای مهمی روبهرو است. از یک سو با باورهای مادرش سروکار دارد و ازسوی دیگر با سبک متفاوت زندگی پدرش. او شهروندی درجه دو محسوب میشود که گرفتار فقر هم هست و میخواهد راه خودش را پیدا کند. او در نوجوانی با مسائل متعددی روبهرو است: رابطه پدر و
مادرش، خیانت پدر، اعتقادات و باورهای سفت و سخت مذهبی مادرش، سختگیریهای مادربزرگش و همچنین فقر و تحقیری که در اجتماع میبیند. پدرش به قمار علاقه دارد و مادرش جز دعاکردن کار دیگری بلد نیست. در سال 1989 با اقتباس از این رمان جان فانته فیلمی ساخته شد. فانته در سالهای حیاتش، پنج رمان، یک رمان کوتاه و یک مجموعه داستان منتشر کرد و پس از مرگش نیز چند اثر دیگر از او منتشر شد. او را اغلب بهعنوان نویسندهای میشناسند که دشواریهای نویسندههای جوان در لسآنجلس را به تصویر میکشید. چهارگانه فانته را میتوان شامل رمانهایی دانست که مستقل از یکدیگر هم میتوان آنها را خواند. در بخشی از رمان «تا بهار صبر کن، باندینی» میخوانیم: «تمام بدهکاریهای اسوو باندینی به همین صورت بود. رمزورازی در کار نبود. در پولندادنشان هیچ انگیزه پنهان، هیچ میلی به فریبکاری نبود. هیچ بودجهای نمیتوانست حلش کند. هیچ صرفهجویی با برنامهای نمیتوانست تغییرشان بدهد. بسیار ساده بود: خانواده باندینی بیشتر از پولی که او درمیآورد، خرج داشت. میدانست تنها راه فرارش این است که شانس پیدرپی بهش رو کند. فرضیه خستگیناپذیرش درباره اینکه خوششانسی به
سراغش میآید، جلوی گریز قطعیاش را میگرفت و باعث میشد مغزش را متلاشی نکند. مدام تهدید میکرد، اما کاری انجام نمیداد. ماریا نمیدانست چطوری تهدید کند. توی ذاتش نبود. اما آقای کریک خواربارفروش بیوقفه تهدید میکرد. هیچوقت چندان به باندینی اعتماد نداشت. اگر خانواده باندینی کنار خواربارفروشی او زندگی نمیکرد، آنجا که میتوانست خوب آنها را زیر نظر بگیرد، و اگر او حس نمیکرد عاقبت دستکم بیشتر پولی را که طلبکار است به دست میآورد، دیگر نمیگذاشت نسیه جنس ببرند».
شرق: جان فانته از نویسندگان و فیلمنامهنویسان قرن بیستمی آمریکا است و از آن دست نویسندگانی است که خیلی دیر به موفقیت و شهرت رسید. او سالهای زیادی از زندگیاش را در گمنامی و فقر به سر برد و آثارش نیز توجهی جلب نمیکردند. فانته در هشتم آوریل 1909 در آمریکا متولد شد. او در آغاز داستانهای کوتاه مینوشت و برای نشریات میفرستاد تا منتشر شوند و البته تا مدتها موفق نبود و داستانهایش تأیید نمیشدند. بالاخره یکی از داستانهای او توسط نشریهای پذیرفته شد و به این ترتیب فانته بر آن شد تا به عنوان نویسنده داستانهای کوتاه شناخته شود. اما بعد او به رماننویسی هم پرداخت و «جاده لسآنجلس» اولین رمانی است که او نوشته است. این رمان در سال 1936 نوشته شد اما تا دو سال بعد از مرگ نویسنده منتشر نشد. دستنوشته «جاده لسآنجلس» پس از مرگ فانته در میان کاغذهای بهجامانده از او پیدا شد و رمان در سال 1985 به چاپ رسید. این رمان، روایتگر نوجوانی آرتورو باندینی است و درواقع جلد دوم چهارگانه فانته به شمار میرود. چاپ دوم این رمان با ترجمه محمدرضا شکاری به تازگی در نشر افق منتشر شده است. آنطور که در توضیحات پشت جلد کتاب هم آمده، در
این رمان باندینی نوجوان روح سرکش خود را بالاتر از دیگران میداند و نمیتواند در شغل ثابتی باقی بماند چون در آرزوی نویسندگی است. رمان اینطور آغاز میشود: «من در بندر لسآنجلس شغلهای زیادی داشتم، چون خانوادهمان فقیر بود و پدرم مرده بود. بعد از اینکه دبیرستان را تمام کردم، اولین شغلم چاهکنی بود. از پشتدرد هیچ شبی خواب نداشتم. در زمینی خالی چاه حفاری میکردیم. هیچ سایهای در کار نبود، آفتاب مستقیم از آسمانی بیابر میتابید و من آن تو بودم و چاه میکندم، آن هم با دوتا آدم گندهبک که با عشق همین کار را میکردند، همیشه میخندیدند و جک میگفتند، میخندیدند و تنباکوی تلخ میکشیدند. با عصبانیت کارم را شروع کردم و آنها خندیدند و گفتند بعد از مدتی راه و چاه را یاد میگیرم. بعد بیل و کلنگ سنگین شدند. تاولهای ترکیدهام را مک میزدم و از آن مردها متنفر بودم. روزی لنگ ظهر خسته شدم، نشستم و به دستهایم نگاه میکردم. به خودم گفتم چرا قبل از اینکه این کار نکشدت، ولش نمیکنی؟». در توضیحات کتاب به این نکته هم اشاره شده که این رمان یادآور «هزارپیشه» چارلز بوکوفسکی هم هست. «جاده لسآنجلس» اگرچه خیلی دیرتر از زمان
نوشتهشدنش منتشر شد اما بعدها با اقبال زیادی روبهرو شد و برخی منتقدان آن را رمان کلاسیک گمشدهای نامیدهاند که از زمانه خود جلوتر بوده و با طنز قابلتوجهش انگار همین امروز نوشته شده است. در بخشی دیگر از این رمان میخوانیم: «یک روز صبح با فکری از خواب بیدار شدم. یک فکر بینظیر، بزرگ مثل یک خانه. بزرگترین فکر تمام عمرم، یک شاهکار. میخواستم متصدی شیفت شب هتل بشوم -فکرم این بود. بهم اجازه میداد همزمان کتاب بخوانم و کار کنم. از تخت پریدم بیرون، صبحانه را لمباندم و پلهها را شش تا یکی پایین رفتم. توی پیادهرو لحظهای ایستادم و به ایدههایم فکر کردم. خورشید خیابان را به آتش میکشید و چشمهایم را تا حد بیداری کامل میسوزاند. عجیب بود. بیدارِ بیدار بودم و دیگر به نظرم آنقدرها فکر خوبی نبود، از آن فکرهایی که وقتی آدم خواب و بیدار است به سرش میزند. رؤیا بود، رؤیای محض، یک فکر پیشپاافتاده. نمیتوانستم در مقام متصدی شیفت شب در این شهر بندری کار گیر بیاورم؛ به این دلیل ساده که هیچ هتلی در این شهر بندری متصدی شبانه لازم نداشت. نتیجهگیری ریاضیاتی به اندازه کافی ساده نبود. پلهها را بالا رفتم و به آپارتمان
برگشتم و نشستم».
«تا بهار صبر کن، باندینی» یکی دیگر از رمانهای مربوط به چهارگانه جان فانته است و درواقع این اولین عنوان از این چهارگانه است. این کتاب نیز با ترجمه محمدرضا شکاری توسط نشر افق منتشر شده است. خیانت و هویت ایتالیایی-آمریکایی از جمله مضامین این رمان هستند. ماجرای رمان، داستان مواجهه پسری نوجوان با مسائل و سختیهایی است که به او تحمیل شده است و امیدی که او به روزهای آینده دارد. به نوعی میتوان چهارگانه جان فانته را روایتی درباره سالهای بحرانی و پرآشوب نوجوانی دانست. آنطور که از آغاز رمان هم برمیآید، داستان در زمستانی سخت و سرد میگذرد. در روزهایی که آمریکا گرفتار بحران اقتصادی و رکود بزرگ دهه سی میلادی است و در این میان با خانوادهای سروکار داریم که در پی روابط عاشقانه شکستخوردهای چشم به آینده و امید نهفته در آن دارند. آرتورو پسری است عاشق نوشتن که در زندگیاش با تناقضهای مهمی روبهرو است. از یک سو با باورهای مادرش سروکار دارد و ازسوی دیگر با سبک متفاوت زندگی پدرش. او شهروندی درجه دو محسوب میشود که گرفتار فقر هم هست و میخواهد راه خودش را پیدا کند. او در نوجوانی با مسائل متعددی روبهرو است: رابطه پدر و
مادرش، خیانت پدر، اعتقادات و باورهای سفت و سخت مذهبی مادرش، سختگیریهای مادربزرگش و همچنین فقر و تحقیری که در اجتماع میبیند. پدرش به قمار علاقه دارد و مادرش جز دعاکردن کار دیگری بلد نیست. در سال 1989 با اقتباس از این رمان جان فانته فیلمی ساخته شد. فانته در سالهای حیاتش، پنج رمان، یک رمان کوتاه و یک مجموعه داستان منتشر کرد و پس از مرگش نیز چند اثر دیگر از او منتشر شد. او را اغلب بهعنوان نویسندهای میشناسند که دشواریهای نویسندههای جوان در لسآنجلس را به تصویر میکشید. چهارگانه فانته را میتوان شامل رمانهایی دانست که مستقل از یکدیگر هم میتوان آنها را خواند. در بخشی از رمان «تا بهار صبر کن، باندینی» میخوانیم: «تمام بدهکاریهای اسوو باندینی به همین صورت بود. رمزورازی در کار نبود. در پولندادنشان هیچ انگیزه پنهان، هیچ میلی به فریبکاری نبود. هیچ بودجهای نمیتوانست حلش کند. هیچ صرفهجویی با برنامهای نمیتوانست تغییرشان بدهد. بسیار ساده بود: خانواده باندینی بیشتر از پولی که او درمیآورد، خرج داشت. میدانست تنها راه فرارش این است که شانس پیدرپی بهش رو کند. فرضیه خستگیناپذیرش درباره اینکه خوششانسی به
سراغش میآید، جلوی گریز قطعیاش را میگرفت و باعث میشد مغزش را متلاشی نکند. مدام تهدید میکرد، اما کاری انجام نمیداد. ماریا نمیدانست چطوری تهدید کند. توی ذاتش نبود. اما آقای کریک خواربارفروش بیوقفه تهدید میکرد. هیچوقت چندان به باندینی اعتماد نداشت. اگر خانواده باندینی کنار خواربارفروشی او زندگی نمیکرد، آنجا که میتوانست خوب آنها را زیر نظر بگیرد، و اگر او حس نمیکرد عاقبت دستکم بیشتر پولی را که طلبکار است به دست میآورد، دیگر نمیگذاشت نسیه جنس ببرند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.