|

من و فروغ فرخزاد در باغ کافه نادری

ناهید کبیری

خاطره‌نویسی زمانی ارزش اجتماعی و فرهنگی پیدا می‌کند که خود را از یک مسیر تاریخی و رویدادهای مهم هنری و اجتماعی عبور دهد و زبان تأملات ملموس و مشترک جامعه باشد. «یادها و دیدارها» نوشته ایرج پارسی‌نژاد از سال‌ها، فرصت‌ها و فراز‌و‌فرودهای بسیار گذشته است تا به اینجا برسد و خود را از طیف خاطره‌نویسی‌هایی که با همه کشش و جذابیت، با یک بار خواندن تمام می‌شوند، بر‌کشد، فراتر ببرد و در صف کتاب‌های ماندگار، خوش بنشاند؛ زیرا نویسنده این کتاب با تار‌و‌پود نیم‌قرن فرهنگ درخشان این سرزمین و شخصیت‌های معتبر فرهنگی و هنری‌اش، از همان نوجوانی چنان در هم آمیخته و یار و همراه و هم‌نفس بوده است که می‌تواند مخاطب را از آن‌ همه عشق و انرژی خود و استادان دلسوز و فرهنگ‌سازان با‌سواد و متعالی در صحنه‌های حساس‌ترین مراکز مدیریت و آموزشی و هنری آن روزگارانِ آفتابی به حیرت و فکر وادارد... .

در «یادها و دیدارها»، خاطرات شخصی و خانوادگی نویسنده با همه شیرینی‌اش، در سایه خاطره‌ها و دیدارها و گفت‌وگوهای روشنفکرانه با اهالی علم و ادبیات و هنر و فرهنگ قرار می‌گیرد؛ حسی از احترام و افسوس در مخاطب برمی‌انگیزاند و ردپای نوستالژیای غریبی را از جنس مثلا شنیدن صدای ام‌کلثوم در غروب‌های ابری پاییز، در او باقی می‌گذارد. از سوی دیگر، تصویرهای خیالی دانشکده ادبیات با آن پله‌های پهن و کیف چرمی و لبخند فیلسوفانه دکتر صدیقی هم با بوی آفتاب و پیراشکی داغ و کتاب و عطر قهوه در هم می‌آمیزند و زیر و رویت می‌کنند... بعد هم چه سؤال‌های بی‌پاسخی که رهایت نمی‌کنند! به‌راستی آنها چه شدند؟ کجا رفتند؟ آن پسران و دخترانی که عاشق بودند؛ که شعرهای نیما و فروغ و شاملو و نصرت را می‌خواندند؛ که در دانشکده هنرهای زیبا می‌نشستند و آش‌رشته و نان برشته می‌خوردند... .
نویسنده «یادها و دیدارها»، با آن زبان صمیمی، ساختار روایی نیرومند و فضاسازی‌ها و تصویرپردازی‌ها که دارد، در برانگیختن احساسات و تخیل خواننده خود موفق عمل کرده است تا آنجا که توانسته او را با خودش به هر کجا که خواست ببرد. حتی از همین جایی که نشسته است و با امید شفا دارد این دمنوش تلخ بدمزه را قطره‌قطره فرو می‌دهد. حتی از همین روزهایی که سخت می‌گذرد و ویروس دلتا یا لامبدا یا هر زهرماری که هست، دست از سر و جانت برنمی‌دارد و گم‌وگور نمی‌شود... اما هرچه هست، ما هم سرآخر به آن روزها و دیدارها سفر خواهیم کرد. با همین سطرها و کلمه‌ها؛ با همین خواب‌ها و رؤیاها... و من مانده‌ام که ایرج پارسی‌نژاد چگونه می‌خواهد این خلق ناخوش دلتنگ را در آن پیکان سیزده هزار تومانی‌اش جا بدهد و با خود از روزها و فصل‌ها و باران‌ها بگذراند و به آن کافه‌ها و کتابخانه‌ها و میخانه‌ها و تئاترها و کنسرت‌ها و دانشگاه‌ها و دلخوشی‌ها ببرد؟
من که همیشه دلم خواسته بود خیلی از اهالی این کتاب را که ندیده‌ام ببینم؛ مثل استاد خانلری یا نیما و گلستان و فروغ و بیژن مفید و ساعدی و رضا قطبی و فرخ غفاری و خیلی‌های دیگر... حالا احساس می‌کنم انگار به خانه‌هاشان هم می‌توانم بروم. به کلاس‌های درسشان، به استودیوی ضبط تلویزیون ملی ایران، به مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، به کارگاه نمایش، به اینجا و آنجا... شب هم که شد، در باغ با‌صفای کافه نادری سر همان میزی که فروغ فرخ‌زاد و سیروس طاهباز و ایرج پارسی‌نژاد نشسته‌اند بنشینم؛ از خیر «نوشیدنی‌های شدیداللحن» هم بگذرم و فقط یک لیوان چای نعنا و یک رولت فربه خامه‌ای سفارش بدهم.

خاطره‌نویسی زمانی ارزش اجتماعی و فرهنگی پیدا می‌کند که خود را از یک مسیر تاریخی و رویدادهای مهم هنری و اجتماعی عبور دهد و زبان تأملات ملموس و مشترک جامعه باشد. «یادها و دیدارها» نوشته ایرج پارسی‌نژاد از سال‌ها، فرصت‌ها و فراز‌و‌فرودهای بسیار گذشته است تا به اینجا برسد و خود را از طیف خاطره‌نویسی‌هایی که با همه کشش و جذابیت، با یک بار خواندن تمام می‌شوند، بر‌کشد، فراتر ببرد و در صف کتاب‌های ماندگار، خوش بنشاند؛ زیرا نویسنده این کتاب با تار‌و‌پود نیم‌قرن فرهنگ درخشان این سرزمین و شخصیت‌های معتبر فرهنگی و هنری‌اش، از همان نوجوانی چنان در هم آمیخته و یار و همراه و هم‌نفس بوده است که می‌تواند مخاطب را از آن‌ همه عشق و انرژی خود و استادان دلسوز و فرهنگ‌سازان با‌سواد و متعالی در صحنه‌های حساس‌ترین مراکز مدیریت و آموزشی و هنری آن روزگارانِ آفتابی به حیرت و فکر وادارد... .

در «یادها و دیدارها»، خاطرات شخصی و خانوادگی نویسنده با همه شیرینی‌اش، در سایه خاطره‌ها و دیدارها و گفت‌وگوهای روشنفکرانه با اهالی علم و ادبیات و هنر و فرهنگ قرار می‌گیرد؛ حسی از احترام و افسوس در مخاطب برمی‌انگیزاند و ردپای نوستالژیای غریبی را از جنس مثلا شنیدن صدای ام‌کلثوم در غروب‌های ابری پاییز، در او باقی می‌گذارد. از سوی دیگر، تصویرهای خیالی دانشکده ادبیات با آن پله‌های پهن و کیف چرمی و لبخند فیلسوفانه دکتر صدیقی هم با بوی آفتاب و پیراشکی داغ و کتاب و عطر قهوه در هم می‌آمیزند و زیر و رویت می‌کنند... بعد هم چه سؤال‌های بی‌پاسخی که رهایت نمی‌کنند! به‌راستی آنها چه شدند؟ کجا رفتند؟ آن پسران و دخترانی که عاشق بودند؛ که شعرهای نیما و فروغ و شاملو و نصرت را می‌خواندند؛ که در دانشکده هنرهای زیبا می‌نشستند و آش‌رشته و نان برشته می‌خوردند... .
نویسنده «یادها و دیدارها»، با آن زبان صمیمی، ساختار روایی نیرومند و فضاسازی‌ها و تصویرپردازی‌ها که دارد، در برانگیختن احساسات و تخیل خواننده خود موفق عمل کرده است تا آنجا که توانسته او را با خودش به هر کجا که خواست ببرد. حتی از همین جایی که نشسته است و با امید شفا دارد این دمنوش تلخ بدمزه را قطره‌قطره فرو می‌دهد. حتی از همین روزهایی که سخت می‌گذرد و ویروس دلتا یا لامبدا یا هر زهرماری که هست، دست از سر و جانت برنمی‌دارد و گم‌وگور نمی‌شود... اما هرچه هست، ما هم سرآخر به آن روزها و دیدارها سفر خواهیم کرد. با همین سطرها و کلمه‌ها؛ با همین خواب‌ها و رؤیاها... و من مانده‌ام که ایرج پارسی‌نژاد چگونه می‌خواهد این خلق ناخوش دلتنگ را در آن پیکان سیزده هزار تومانی‌اش جا بدهد و با خود از روزها و فصل‌ها و باران‌ها بگذراند و به آن کافه‌ها و کتابخانه‌ها و میخانه‌ها و تئاترها و کنسرت‌ها و دانشگاه‌ها و دلخوشی‌ها ببرد؟
من که همیشه دلم خواسته بود خیلی از اهالی این کتاب را که ندیده‌ام ببینم؛ مثل استاد خانلری یا نیما و گلستان و فروغ و بیژن مفید و ساعدی و رضا قطبی و فرخ غفاری و خیلی‌های دیگر... حالا احساس می‌کنم انگار به خانه‌هاشان هم می‌توانم بروم. به کلاس‌های درسشان، به استودیوی ضبط تلویزیون ملی ایران، به مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، به کارگاه نمایش، به اینجا و آنجا... شب هم که شد، در باغ با‌صفای کافه نادری سر همان میزی که فروغ فرخ‌زاد و سیروس طاهباز و ایرج پارسی‌نژاد نشسته‌اند بنشینم؛ از خیر «نوشیدنی‌های شدیداللحن» هم بگذرم و فقط یک لیوان چای نعنا و یک رولت فربه خامه‌ای سفارش بدهم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.