|

سکوت زنان برنده صلح

گیسو فغفوری

یک ماه از تصرف افغانستان ازسوی طالبان گذشته است و به نظر می‌رسد تمام آن ترس‌های روزهای اول، به واقعیت پیوسته و زنان افغان با یک موقعیت ترسناک روبه‌رو شده‌اند. دیروز مدارس پسرانه در کشور افغانستان و زیر سطله طالبان باز شد، اما خبری از دعوت دختران و دخترکان نبود.
برپایی تظاهرات در دفاع از طالبان با حضور زنانی که فریاد می‌زدند دموکراسی نمی‌خواهند در کنار تظاهرات‌های شبانه بخشی از زنان طرفدار آزادی، بخشی از تصاویری است که این‌روزها از این کشور دیده می‌شود. ویران‌کردن آثار باستانی، از قبر احمدشاه مسعود و قلعه تاریخی گرشک ولایت هلمند که یادآور نابود‌کردن دو بودای بامیان در 20 سال پیش بود، این روزها به کارنامه طالبان اضافه شده است. به اینها باید شلاق‌زدن دختری به جرم پوشیدن شلوار قرمز در خیابان‌ها یا دستورالعملی سخت برای ممنوع‌بودن حضور زنان در شغل‌های رده‌بالای دولتی را که در‌حال اجرائی‌شدن است، اضافه کرد؛ هرچند آنان درخواست کرده‌اند که خود زنان از شغل خود استعفا دهند و جا را برای مردان باز کنند. دختران دانشجو که اگر تعدادشان در کلاس کم باشد، ناگزیر باید رشته و دانشکده خود را عوض کنند‌. صحنه‌هایی دردناک که با قول‌ها و سخنان اولیه آنها متفاوت بود‌. در روزهای اول طالبان بیانیه داد و اعلام کرد: «مردم زندگی خود را به گونه عادی به پیش ببرند و برای اداره کشور به خدمات همه مردم افغانستان نیاز است و طالبان به دارایی‌های شخصی افراد هیچ چشمداشتی نخواهد داشت»، کمتر کسی این سخنان را باور می‌کرد و انگار همه می‌توانستند روزهای سخت آینده را پیش‌بینی کنند. آن روزها بود که ملال حبیبی یکی از فعالان زن افغان در بی‌بی‌سی دهانش را به اعتراض با چسب بست و پیش از آن گفت: «کسی صدای اعتراض ما و نگرانی ما را نشنید، حالا شاید صدای سکوت ما را بشنوید».
افغان‌هایی که توانسته‌اند با حمایت آمریکا از این کشور خارج شوند، سرگردان هستند. از همه دردناک‌تر اینکه شکل دفاعی کشورهای خارجی از مردم افغان، ناامیدکننده است. حتی خبری از زنان برنده صلح نیست که عکس‌العملی درباره این خشونت در افغانستان داشته باشند؛ زنانی که متفاوت و قوی عمل کرده‌اند، اکنون ناپدید هستند. خبری نه از «شیرین عبادی » و «آنگ سان سوچی» است که بیشتر درگیر معادلات سیاسی هستند و نه از « نادیا مراد» دختر ایزدی که در چنگ داعش عذاب‌هایی باورنکردنی کشید، نه از «توکل کرمان» زن یمنی و نه از «‌ملاله‌ یوسف زی» که مورد حمله طالبان پاکستان قرار گرفت. البته «ملاله یوسف زی» هم به پیشنهاد نیویورک‌تایمز، سرمقاله‌ای با عنوان «دلواپس خواهران افغانم هستم» نوشت و از ترس و ناامیدی دختران و زنان افغان در سایه حکومت طالبان گفت و توصیه‌هایی برای تغییر این چشم‌انداز
ارائه داد.
او نوشته بود: «نمی‌توانم به دوران کودکی خودم فکر نکنم. وقتی طالبان شهرم را در دره سوات پاکستان در سال ۲۰۰۷ تصرف کردند، مدت کوتاهی پس از آن تحصیل برای دختران ممنوع شد‌ و من کتاب‌هایم را زیر شال عریض و بلندم پنهان می‌کردم و با ترس به مدرسه می‌رفتم». ملاله یوسف زی چند‌روز پیش هم در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد که با شرکت 15 عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی آخرین تحولات افغانستان برگزار شده بود، سخنرانی کرد و از کشورهای جهان خواست تا تلاش کنند زنان افغان به آموزش دسترسی داشته باشند و کسی نتواند مانع آموزش آنها شود. او گفت: «ما باید از آموزش دختران افغان حمایت کنیم زیرا این حق انسانی آنها‌ست و این کار برای یک افغانستان صلح‌آمیز و باثبات حیاتی است». البته بسیاری از فعالان حقوق زن افغان انتظار داشتند یکی از آنان یا یکی از زنان و دخترانی که این روزها در کابل‌ یا پنجشیر یا هر نقطه‌ دیگری از این کشور تحت سلطه زندگی می‌کند، در این نشست حاضر باشد و سخن بگوید.
به نظر می‌رسد، زنان افغان دو سوی یک محور قرار دارند؛ آنانی که فریاد می‌زنند دموکراسی نمی‌خواهند و البته اعلام نمی‌کنند چه می‌خواهند و زنان دیگری که فکر می‌کنند آرزوها و رؤیاهایشان سوخته است و تمام تلاش‌های این چندسال آنان به هدر رفته و قرار است بار دیگر با آنان مانند برده رفتار شود یا به پستوی خانه‌ها رانده شوند. باید راهی پیدا کرد تا دختران متولد شده و بالیده در این دو دهه، بهای تسلط طالبان را با له‌شدن و فراموش‌شدن نپردازند.

یک ماه از تصرف افغانستان ازسوی طالبان گذشته است و به نظر می‌رسد تمام آن ترس‌های روزهای اول، به واقعیت پیوسته و زنان افغان با یک موقعیت ترسناک روبه‌رو شده‌اند. دیروز مدارس پسرانه در کشور افغانستان و زیر سطله طالبان باز شد، اما خبری از دعوت دختران و دخترکان نبود.
برپایی تظاهرات در دفاع از طالبان با حضور زنانی که فریاد می‌زدند دموکراسی نمی‌خواهند در کنار تظاهرات‌های شبانه بخشی از زنان طرفدار آزادی، بخشی از تصاویری است که این‌روزها از این کشور دیده می‌شود. ویران‌کردن آثار باستانی، از قبر احمدشاه مسعود و قلعه تاریخی گرشک ولایت هلمند که یادآور نابود‌کردن دو بودای بامیان در 20 سال پیش بود، این روزها به کارنامه طالبان اضافه شده است. به اینها باید شلاق‌زدن دختری به جرم پوشیدن شلوار قرمز در خیابان‌ها یا دستورالعملی سخت برای ممنوع‌بودن حضور زنان در شغل‌های رده‌بالای دولتی را که در‌حال اجرائی‌شدن است، اضافه کرد؛ هرچند آنان درخواست کرده‌اند که خود زنان از شغل خود استعفا دهند و جا را برای مردان باز کنند. دختران دانشجو که اگر تعدادشان در کلاس کم باشد، ناگزیر باید رشته و دانشکده خود را عوض کنند‌. صحنه‌هایی دردناک که با قول‌ها و سخنان اولیه آنها متفاوت بود‌. در روزهای اول طالبان بیانیه داد و اعلام کرد: «مردم زندگی خود را به گونه عادی به پیش ببرند و برای اداره کشور به خدمات همه مردم افغانستان نیاز است و طالبان به دارایی‌های شخصی افراد هیچ چشمداشتی نخواهد داشت»، کمتر کسی این سخنان را باور می‌کرد و انگار همه می‌توانستند روزهای سخت آینده را پیش‌بینی کنند. آن روزها بود که ملال حبیبی یکی از فعالان زن افغان در بی‌بی‌سی دهانش را به اعتراض با چسب بست و پیش از آن گفت: «کسی صدای اعتراض ما و نگرانی ما را نشنید، حالا شاید صدای سکوت ما را بشنوید».
افغان‌هایی که توانسته‌اند با حمایت آمریکا از این کشور خارج شوند، سرگردان هستند. از همه دردناک‌تر اینکه شکل دفاعی کشورهای خارجی از مردم افغان، ناامیدکننده است. حتی خبری از زنان برنده صلح نیست که عکس‌العملی درباره این خشونت در افغانستان داشته باشند؛ زنانی که متفاوت و قوی عمل کرده‌اند، اکنون ناپدید هستند. خبری نه از «شیرین عبادی » و «آنگ سان سوچی» است که بیشتر درگیر معادلات سیاسی هستند و نه از « نادیا مراد» دختر ایزدی که در چنگ داعش عذاب‌هایی باورنکردنی کشید، نه از «توکل کرمان» زن یمنی و نه از «‌ملاله‌ یوسف زی» که مورد حمله طالبان پاکستان قرار گرفت. البته «ملاله یوسف زی» هم به پیشنهاد نیویورک‌تایمز، سرمقاله‌ای با عنوان «دلواپس خواهران افغانم هستم» نوشت و از ترس و ناامیدی دختران و زنان افغان در سایه حکومت طالبان گفت و توصیه‌هایی برای تغییر این چشم‌انداز
ارائه داد.
او نوشته بود: «نمی‌توانم به دوران کودکی خودم فکر نکنم. وقتی طالبان شهرم را در دره سوات پاکستان در سال ۲۰۰۷ تصرف کردند، مدت کوتاهی پس از آن تحصیل برای دختران ممنوع شد‌ و من کتاب‌هایم را زیر شال عریض و بلندم پنهان می‌کردم و با ترس به مدرسه می‌رفتم». ملاله یوسف زی چند‌روز پیش هم در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد که با شرکت 15 عضو شورای امنیت سازمان ملل متحد برای بررسی آخرین تحولات افغانستان برگزار شده بود، سخنرانی کرد و از کشورهای جهان خواست تا تلاش کنند زنان افغان به آموزش دسترسی داشته باشند و کسی نتواند مانع آموزش آنها شود. او گفت: «ما باید از آموزش دختران افغان حمایت کنیم زیرا این حق انسانی آنها‌ست و این کار برای یک افغانستان صلح‌آمیز و باثبات حیاتی است». البته بسیاری از فعالان حقوق زن افغان انتظار داشتند یکی از آنان یا یکی از زنان و دخترانی که این روزها در کابل‌ یا پنجشیر یا هر نقطه‌ دیگری از این کشور تحت سلطه زندگی می‌کند، در این نشست حاضر باشد و سخن بگوید.
به نظر می‌رسد، زنان افغان دو سوی یک محور قرار دارند؛ آنانی که فریاد می‌زنند دموکراسی نمی‌خواهند و البته اعلام نمی‌کنند چه می‌خواهند و زنان دیگری که فکر می‌کنند آرزوها و رؤیاهایشان سوخته است و تمام تلاش‌های این چندسال آنان به هدر رفته و قرار است بار دیگر با آنان مانند برده رفتار شود یا به پستوی خانه‌ها رانده شوند. باید راهی پیدا کرد تا دختران متولد شده و بالیده در این دو دهه، بهای تسلط طالبان را با له‌شدن و فراموش‌شدن نپردازند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.