شبهه و سکوت
بابک زمانی. نورولوژیست
وقتی که آمار کووید روزبهروز بالاتر رفت و کشور مبتلا به یک همهگیری به معنای واقعی شد، آمار شایعات و شبهات هم به همان میزان بالا رفت. دو واقعیت این نگرانیها و تشویشها را بیشتر میکرد؛ اول آنکه برای همه بعینه آشکار شد که واکسیناسیون واقعا مؤثر است. ابتلا و بهویژه مرگومیر را میکاهد. دوم آنکه، کشور با وجود قولهای دادهشده تأخیری چشمگیر در واکسیناسیون عمومی دارد و هیچکدام از مسئولان هم آشکارا مسئولیت آن را بر عهده نگرفتهاند. در همهجای دنیا پذیرش مسئولیت برای اثبات مسئولیتپذیری و جلوگیری از تبعات و شایعات بعدی آن است. اینبار این شایعات بر زمینههایی متکی هستند که تکتک آنها را باید بهطور مستدل پاسخ دهند.
- درباره ارتباط وزیر پیشین با کمپانی اکتوور، حداقل در سالهای پیش از وزارت جای تردید نیست. باید توضیح دهند که این ارتباط چگونه و تا چه زمانی بوده است؟ - نایابی داروهای خارجی و برند و تولیدات روزافزون (تقریبا تمام داروهای مغز و اعصاب) توسط شرکتهای داخلی بهویژه اکتوور درحالیکه نام داروها نشانی از برند اصلی دارد ولی با «اکتو» شروع میشود را هم همه شاهد هستند.
- از قرارداد ساخت واکسن اسپوتنیک توسط اکتوور هم خبرهایی میرسد.
- راست یا دروغ خبرهایی میرسد از مخالفت وزارت بهداشت با واردات واکسن.
- با تغییر وزارت، به گفته وزیر، بهجای باران، سیلی از واکسن به کشور سرازیر شده است.
با اینهمه شبهات، موضوع تاکنون در هیچ کمیسیونی مستقل، بررسی نشده است. نهادهای مسئول مانند سازمان نظامپزشکی بررسی و تحقیقی در این زمینه انجام ندادهاند. پرسشوپاسخهایی روشن بههمراه نتیجهگیری منتشر نشده و وزارت بهداشت هم توضیحات مستدلی که با سند و مدرک این شایعات را رد کند، ارائه نداده است. اینکه ورود به موضوع را کسر شأن خود و رسمیتدادن به این شایعات میدانند، نشان میدهد ریگی در کفشی هست و معلوم نیست و مشکل هم همین است که معلوم نیست. جامعه پزشکی بهطور معمول از طریق سازمانهای رسمی خود و در رأس آنها سازمان نظامپزشکی قادر به پیگیری و صدور احکام قانونی (بر له یا علیه) در این زمینههای اجتماعی نبوده است (اگرچه هرروز در حال صدور احکام جزئی برای پزشکان است) که اگر بود این اقدام بسیاری از مشکلات را حل و خلأ اخلاقی را پر میکرد و ضرورتی به مداخله انجمنهای پزشکی وجود نمیداشت. اما در همین شرایط هم این ابهامات تأثیرات اجتنابناپذیری دارند که از آنها گریزی نیست و خارج از اراده یا برنامهریزی هر گروه و سازمانی رخ خواهند داد؛ برای مثال اینکه پزشکان همواره مجبور به همکاریهای گوناگون با شرکتهای دارویی هستند. از
پذیرش ویزیتورهای دارویی برای معرفی و پیگیری داروهای ساخت آن شرکت تا برگزاری همایشها و کنگرهها و بهتازگی وبینارهایی که اتفاقا بهدلیل ضعف ساختاری کشور در این زمینه این شرکتها نقش بسیار پررنگی دارند و همواره هم با مسائل اخلاقی ظریف و نادیدنی همراه است. اگر از موضوع اصلی دور نشویم، باید گفت این همایشها بر کمکهای دولتی یا حق اشتراک و حق عضویت متکی نیستند؛ بنابراین بدون وجود اصول اخلاقی مدون و نظارت مداوم بر آنها بخش مهمی از فعالیتهای آموزشی در اختیار شرکتهاست. بعد از این و با وجود تردیدهای پاسخدادهنشده، همکاری با شرکتهایی که چنین شبهاتی درموردشان وجود دارد، با معضلات اخلاقی بیشتری همراه خواهد بود که بیتردید بر نحوه همکاری پزشکان با آنها تأثیر خواهد گذاشت. تقبیح شرکتهایی که برخلاف منافع مردم قدمی برمیدارند از سوی پزشکان و انجمنهای پزشکی روال شناختهشدهای است که نمونههای مشخص و معروفی از آن در دنیا وجود دارد. پزشکان اگر ابزاری برای پیگیری مسئولان دولتی ندارند اما واکنش در فیلد به شرکتهای دارویی امکانپذیر است. البته در این مورد بهخصوص هنوز این موضوع به اثبات نرسیده اما ابهامات پاسخدادهنشده
هم برای تزلزل در اینگونه همکاریها کفایت میکنند.
وقتی که آمار کووید روزبهروز بالاتر رفت و کشور مبتلا به یک همهگیری به معنای واقعی شد، آمار شایعات و شبهات هم به همان میزان بالا رفت. دو واقعیت این نگرانیها و تشویشها را بیشتر میکرد؛ اول آنکه برای همه بعینه آشکار شد که واکسیناسیون واقعا مؤثر است. ابتلا و بهویژه مرگومیر را میکاهد. دوم آنکه، کشور با وجود قولهای دادهشده تأخیری چشمگیر در واکسیناسیون عمومی دارد و هیچکدام از مسئولان هم آشکارا مسئولیت آن را بر عهده نگرفتهاند. در همهجای دنیا پذیرش مسئولیت برای اثبات مسئولیتپذیری و جلوگیری از تبعات و شایعات بعدی آن است. اینبار این شایعات بر زمینههایی متکی هستند که تکتک آنها را باید بهطور مستدل پاسخ دهند.
- درباره ارتباط وزیر پیشین با کمپانی اکتوور، حداقل در سالهای پیش از وزارت جای تردید نیست. باید توضیح دهند که این ارتباط چگونه و تا چه زمانی بوده است؟ - نایابی داروهای خارجی و برند و تولیدات روزافزون (تقریبا تمام داروهای مغز و اعصاب) توسط شرکتهای داخلی بهویژه اکتوور درحالیکه نام داروها نشانی از برند اصلی دارد ولی با «اکتو» شروع میشود را هم همه شاهد هستند.
- از قرارداد ساخت واکسن اسپوتنیک توسط اکتوور هم خبرهایی میرسد.
- راست یا دروغ خبرهایی میرسد از مخالفت وزارت بهداشت با واردات واکسن.
- با تغییر وزارت، به گفته وزیر، بهجای باران، سیلی از واکسن به کشور سرازیر شده است.
با اینهمه شبهات، موضوع تاکنون در هیچ کمیسیونی مستقل، بررسی نشده است. نهادهای مسئول مانند سازمان نظامپزشکی بررسی و تحقیقی در این زمینه انجام ندادهاند. پرسشوپاسخهایی روشن بههمراه نتیجهگیری منتشر نشده و وزارت بهداشت هم توضیحات مستدلی که با سند و مدرک این شایعات را رد کند، ارائه نداده است. اینکه ورود به موضوع را کسر شأن خود و رسمیتدادن به این شایعات میدانند، نشان میدهد ریگی در کفشی هست و معلوم نیست و مشکل هم همین است که معلوم نیست. جامعه پزشکی بهطور معمول از طریق سازمانهای رسمی خود و در رأس آنها سازمان نظامپزشکی قادر به پیگیری و صدور احکام قانونی (بر له یا علیه) در این زمینههای اجتماعی نبوده است (اگرچه هرروز در حال صدور احکام جزئی برای پزشکان است) که اگر بود این اقدام بسیاری از مشکلات را حل و خلأ اخلاقی را پر میکرد و ضرورتی به مداخله انجمنهای پزشکی وجود نمیداشت. اما در همین شرایط هم این ابهامات تأثیرات اجتنابناپذیری دارند که از آنها گریزی نیست و خارج از اراده یا برنامهریزی هر گروه و سازمانی رخ خواهند داد؛ برای مثال اینکه پزشکان همواره مجبور به همکاریهای گوناگون با شرکتهای دارویی هستند. از
پذیرش ویزیتورهای دارویی برای معرفی و پیگیری داروهای ساخت آن شرکت تا برگزاری همایشها و کنگرهها و بهتازگی وبینارهایی که اتفاقا بهدلیل ضعف ساختاری کشور در این زمینه این شرکتها نقش بسیار پررنگی دارند و همواره هم با مسائل اخلاقی ظریف و نادیدنی همراه است. اگر از موضوع اصلی دور نشویم، باید گفت این همایشها بر کمکهای دولتی یا حق اشتراک و حق عضویت متکی نیستند؛ بنابراین بدون وجود اصول اخلاقی مدون و نظارت مداوم بر آنها بخش مهمی از فعالیتهای آموزشی در اختیار شرکتهاست. بعد از این و با وجود تردیدهای پاسخدادهنشده، همکاری با شرکتهایی که چنین شبهاتی درموردشان وجود دارد، با معضلات اخلاقی بیشتری همراه خواهد بود که بیتردید بر نحوه همکاری پزشکان با آنها تأثیر خواهد گذاشت. تقبیح شرکتهایی که برخلاف منافع مردم قدمی برمیدارند از سوی پزشکان و انجمنهای پزشکی روال شناختهشدهای است که نمونههای مشخص و معروفی از آن در دنیا وجود دارد. پزشکان اگر ابزاری برای پیگیری مسئولان دولتی ندارند اما واکنش در فیلد به شرکتهای دارویی امکانپذیر است. البته در این مورد بهخصوص هنوز این موضوع به اثبات نرسیده اما ابهامات پاسخدادهنشده
هم برای تزلزل در اینگونه همکاریها کفایت میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.