|

از درون تاریکی

شرق: در سال‌های اخیر ادبیات آفریقا توانسته نویسندگانی به جهان معرفی کند که برخی از آنها شهرتی زیاد به دست آورده‌اند و آثارشان به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. در ایران هم چند سالی است که از داستان‌های امروزی ادبیات آفریقا آثاری به فارسی ترجمه و منتشر شده و کم‌وبیش از برخی نویسندگان مشهور آفریقایی شناخت به دست آورده‌ایم.
به‌تازگی نیز رمانی با عنوان «نیمی از خورشید زرد» از چیماماندا نگزی آدیچی با ترجمه سولماز دولت‌زاده در نشر آفتابکاران منتشر شده است. ماجراهای این رمان بر اساس جنگ بیافرا و نیجریه در سال‌های 1967 تا 1970 نوشته شده است. تاریخ آفریقا آمیخته با جنگ‌ها، بحران و واقعیت‌های تلخی است که هنوز در آنجا جریان دارد و نویسندگان آفریقایی نیز در داستان‌هایشان تصویری از این وضعیت به دست داده‌اند. مترجم این رمان، چند سالی در اوگاندا، یکی از کشورهای شرق آفریقا، زندگی کرده و آن‌طور که خودش نوشته تجربه حضورش در آنجا باعث شده که درک بهتری از فرازوفرودهای ادبیات آفریقا و نیز جریان واقعی زندگی در آنجا به دست بیاورد. او درباره ترجمه رمان «نیمی از خورشید زرد» نوشته: «ترجمه رمانی که پیش‌رو دارید حاصل نیاز و اشتیاقم است برای پر‌کردن ذره‌ای از جای خالی ادبیات آفریقا در کشورمان، و نیز حاصل تلاشم برای درک مردمی که نمی‌توان با آنها بود اما دوستشان نداشت. مردمی که در هر کجای نقشه این قاره که باشند رنج و درد با رگ و پوست و گوشت و استخوانشان درهم آمیخته و همواره با سلاح هنر، موسیقی، شعر و ادبیات با ظلم و نابرابری جنگیده‌اند و شایسته بیشتر دیدن و بیشتر شناخته‌شدن هستند. آنچه در کتاب‌های نویسندگان بزرگ این مرز و بوم می‌خوانید، از چینوا آچه‌به نیجریه‌ای گرفته تا اوکوت پی بی تک اوگاندایی، لئوپولد سدار سنگالی و بانوی جسور و هنرمند چیماماندا نگزی آدیچی، نشانه‌های بارزی است از نبرد نسل به نسل و سینه به سینه این مردم برای بقا و نوشتن از ظلمی که ریشه در تاریخ دارد و زخم عمیقی است بر چهره اغلب کشورهای آفریقایی. آنچه در تاریخ و ادبیات آفریقا می‌خوانیم در واقع پلی است برای یافتن زبان مشترک میان انسان‌های ستمدیده، آنهایی که برای آزادی، برابری و حق‌طلبی جنگیده‌اند، برای همه کسانی که در دل جنگ با عشق و گذشت، به انسانیت معنا بخشیده‌اند».
چیماماندا نگزی آدیچی از نویسندگان زن امروز آفریقایی است که مانند نویسندگان قبل از خودش به روایت رنج و مصیبت مردم در این بخش از جهان می‌پردازد. او در «نیمی از خورشید زرد»، به روایت جنگ‌های داخلی بیافرا پرداخته؛ جنگ‌هایی که اگرچه با حیرت جهانی روبه‌رو شد اما آن‌طور که باید مورد توجه قرار نگرفت. «جنگی که پس از قریب به پنجاه سال از پایان آن هنوز هم بازگویی و یادآوری وقایع تکان‌دهنده‌اش وجدان خفته هر انسان آزاده‌ای را بیدار می‌کند». مترجم درباره بیافرا توضیحاتی داده از‌جمله اینکه این کشور در جنوب شرق نیجریه قرار داشته که به‌طور رسمی آن را جمهوری بیافرا می‌نامیدند. این جمهوری با جداشدن از نیجریه بین سال‌های 1967 تا 1970 شکل می‌گیرد. صلح و اتحاد و آزادی از شعارهایش بوده و پرچمش نیمی از خورشید زرد. چیماماندا نگزی آدیچی در این رمانش به روایت وقایعی و توصیف وضعیتی پرداخته که شاید تنها در روایت ادبی بتوان درکی از آن به دست آورد. این رمان، «داستان غم‌انگیز استعمار انگلیسی و اشتهای سیری‌ناپذیرش در غصب و غارت قاره ثروتمند آفریقا» است. در بخشی از این رمان می‌خوانیم: «توی سنگر، زمین مثل نان خیس‌خورده بود. اوگوو بی‌حرکت دراز کشید. عنکبوتی از دستش بالا می‌رفت، اما اوگوو نادیده گرفتش. تاریکی حزن‌انگیز و تمام‌عیار بود و اوگوو در فکر پاهای پشمالوی عنکبوت بود، در این فکر که احتمالا عنکبوت متعجب است چرا به جای خاک سرد زیر زمین پا روی بدن گرم آدمی گذاشته است. ماه گاه و بی‌گاه از پشت ابرها سرک می‌کشید و سایه محوی از درختان روبه‌رو را نمایان می‌کرد. دشمن جایی میان جنگل بود. اوگوو دلش می‌خواست نور ماه سخاوت بیشتری به خرج می‌داد. قبلا وقتی خمپاره‌اش را سی‌متر جلوتر زیر زمین می‌گذاشت ماه دست‌ودلبازتر نور می‌پاشید. اما حالا تاریکی عمیق شده بود. سیم سرد را در دستش حس می‌کرد. درست کنارش سربازی داشت آرام دعا می‌خواند. آن‌قدر آرام که اوگوو حس می‌کرد در گوشش زمزمه می‌کند. مادر مقدس حالا و وقت مرگ برای ما گناهکاران دعا کن. دشمن که تیراندازی را شروع کرد، سرباز عنکبوت را از روی خودش تاراند و ایستاد. صدای شلیک ابتدا پراکنده و گوشخراش بود.
بعد محو شد...».

شرق: در سال‌های اخیر ادبیات آفریقا توانسته نویسندگانی به جهان معرفی کند که برخی از آنها شهرتی زیاد به دست آورده‌اند و آثارشان به زبان‌های متعددی ترجمه شده است. در ایران هم چند سالی است که از داستان‌های امروزی ادبیات آفریقا آثاری به فارسی ترجمه و منتشر شده و کم‌وبیش از برخی نویسندگان مشهور آفریقایی شناخت به دست آورده‌ایم.
به‌تازگی نیز رمانی با عنوان «نیمی از خورشید زرد» از چیماماندا نگزی آدیچی با ترجمه سولماز دولت‌زاده در نشر آفتابکاران منتشر شده است. ماجراهای این رمان بر اساس جنگ بیافرا و نیجریه در سال‌های 1967 تا 1970 نوشته شده است. تاریخ آفریقا آمیخته با جنگ‌ها، بحران و واقعیت‌های تلخی است که هنوز در آنجا جریان دارد و نویسندگان آفریقایی نیز در داستان‌هایشان تصویری از این وضعیت به دست داده‌اند. مترجم این رمان، چند سالی در اوگاندا، یکی از کشورهای شرق آفریقا، زندگی کرده و آن‌طور که خودش نوشته تجربه حضورش در آنجا باعث شده که درک بهتری از فرازوفرودهای ادبیات آفریقا و نیز جریان واقعی زندگی در آنجا به دست بیاورد. او درباره ترجمه رمان «نیمی از خورشید زرد» نوشته: «ترجمه رمانی که پیش‌رو دارید حاصل نیاز و اشتیاقم است برای پر‌کردن ذره‌ای از جای خالی ادبیات آفریقا در کشورمان، و نیز حاصل تلاشم برای درک مردمی که نمی‌توان با آنها بود اما دوستشان نداشت. مردمی که در هر کجای نقشه این قاره که باشند رنج و درد با رگ و پوست و گوشت و استخوانشان درهم آمیخته و همواره با سلاح هنر، موسیقی، شعر و ادبیات با ظلم و نابرابری جنگیده‌اند و شایسته بیشتر دیدن و بیشتر شناخته‌شدن هستند. آنچه در کتاب‌های نویسندگان بزرگ این مرز و بوم می‌خوانید، از چینوا آچه‌به نیجریه‌ای گرفته تا اوکوت پی بی تک اوگاندایی، لئوپولد سدار سنگالی و بانوی جسور و هنرمند چیماماندا نگزی آدیچی، نشانه‌های بارزی است از نبرد نسل به نسل و سینه به سینه این مردم برای بقا و نوشتن از ظلمی که ریشه در تاریخ دارد و زخم عمیقی است بر چهره اغلب کشورهای آفریقایی. آنچه در تاریخ و ادبیات آفریقا می‌خوانیم در واقع پلی است برای یافتن زبان مشترک میان انسان‌های ستمدیده، آنهایی که برای آزادی، برابری و حق‌طلبی جنگیده‌اند، برای همه کسانی که در دل جنگ با عشق و گذشت، به انسانیت معنا بخشیده‌اند».
چیماماندا نگزی آدیچی از نویسندگان زن امروز آفریقایی است که مانند نویسندگان قبل از خودش به روایت رنج و مصیبت مردم در این بخش از جهان می‌پردازد. او در «نیمی از خورشید زرد»، به روایت جنگ‌های داخلی بیافرا پرداخته؛ جنگ‌هایی که اگرچه با حیرت جهانی روبه‌رو شد اما آن‌طور که باید مورد توجه قرار نگرفت. «جنگی که پس از قریب به پنجاه سال از پایان آن هنوز هم بازگویی و یادآوری وقایع تکان‌دهنده‌اش وجدان خفته هر انسان آزاده‌ای را بیدار می‌کند». مترجم درباره بیافرا توضیحاتی داده از‌جمله اینکه این کشور در جنوب شرق نیجریه قرار داشته که به‌طور رسمی آن را جمهوری بیافرا می‌نامیدند. این جمهوری با جداشدن از نیجریه بین سال‌های 1967 تا 1970 شکل می‌گیرد. صلح و اتحاد و آزادی از شعارهایش بوده و پرچمش نیمی از خورشید زرد. چیماماندا نگزی آدیچی در این رمانش به روایت وقایعی و توصیف وضعیتی پرداخته که شاید تنها در روایت ادبی بتوان درکی از آن به دست آورد. این رمان، «داستان غم‌انگیز استعمار انگلیسی و اشتهای سیری‌ناپذیرش در غصب و غارت قاره ثروتمند آفریقا» است. در بخشی از این رمان می‌خوانیم: «توی سنگر، زمین مثل نان خیس‌خورده بود. اوگوو بی‌حرکت دراز کشید. عنکبوتی از دستش بالا می‌رفت، اما اوگوو نادیده گرفتش. تاریکی حزن‌انگیز و تمام‌عیار بود و اوگوو در فکر پاهای پشمالوی عنکبوت بود، در این فکر که احتمالا عنکبوت متعجب است چرا به جای خاک سرد زیر زمین پا روی بدن گرم آدمی گذاشته است. ماه گاه و بی‌گاه از پشت ابرها سرک می‌کشید و سایه محوی از درختان روبه‌رو را نمایان می‌کرد. دشمن جایی میان جنگل بود. اوگوو دلش می‌خواست نور ماه سخاوت بیشتری به خرج می‌داد. قبلا وقتی خمپاره‌اش را سی‌متر جلوتر زیر زمین می‌گذاشت ماه دست‌ودلبازتر نور می‌پاشید. اما حالا تاریکی عمیق شده بود. سیم سرد را در دستش حس می‌کرد. درست کنارش سربازی داشت آرام دعا می‌خواند. آن‌قدر آرام که اوگوو حس می‌کرد در گوشش زمزمه می‌کند. مادر مقدس حالا و وقت مرگ برای ما گناهکاران دعا کن. دشمن که تیراندازی را شروع کرد، سرباز عنکبوت را از روی خودش تاراند و ایستاد. صدای شلیک ابتدا پراکنده و گوشخراش بود.
بعد محو شد...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.