علیه پستونشینی
روزگار غریبی است، بسیار شبیه همان چند دهه پیش که طالبان شهر به شهر و ولسوالی به ولسوالی در حال تصرف بودند. همان روزهایی که هر روز خبری درباره خشونت طالبان درباره زنان میآمد؛ اینکه چطور دخترکان در تنورها قایم شدهاند یا دستهدسته اسیر سربازان شدهاند یا روزی که خبر رسید بوداهای بامیان را منفجر کردند و این جمله در ذهن بسیاری ماندگار شد که «بوداها از شرم فرو ریختند». فیلمها ساخته شد و کتابها از رنج دخترکانی که نمیتوانستند به مدرسه بروند و تحصیل کنند نوشته شد. از بین آنها «ملاله یوسفزی» ظهور کرد؛ شد یکی از کسانی که هم آسیب جسمی دید و هم برای آموختن دختران قدمهای بسیاری برداشت و درنهایت در 18سالگی برنده جایزه نوبل شد. چند ماه پیش زمانی که هنوز مذاکرات صلح بین طالبان و دولت جریان داشت و هنوز دولت افغانستان همچون برفی در برابر آتش طالبان آب نشده بود، همه از تغییر طالبان میگفتند. از تغییری که قرار است شکل دیگری با زنان و افغانها رفتار کند. تفاوت آن سالها و اکنون بر مبنای همین اعتماد شکل گرفته بود؛ به همین خاطر بود که انگار بسیاری لب فرو بسته و چشمبسته به این اتفاقات مینگرند. طالبان اکنون هوشیارتر شده است، با لباسهای شیک از راه رسیده است، رساتر سخن میگوید و کنفرانس مطبوعاتی میگذارد. طالبان میداند که قرار است همه جهان ببینند و هیچ نگویند؛ به همین دلیل است که بهراحتی آب و برق «پنجشیر» را قطع میکند و درخواست کمکهای بینالمللی میکند. طالبان میداند که این بار قرار است جهان به نظاره بنشینند که چطور زنان از گردونه زندگی حذف میشوند تا در خانهها بمانند؛ یکجور از قبل توافق شده است. اما زیرکتر عمل میکند. در نشست مطبوعاتی اعلام میکنند که زنان میتوانند همانطور که حکم شرع و اسلام میگوید به مدرسه بروند و در دانشگاه یا سر کار حاضر باشند. در نشست مطبوعاتی بعدی اعلام میکنند که خبرها درباره جستوجوی خانه به خانه و پیداکردن فعالان زن دروغ است و عدهای به نام طالبان درصدد خدشهدارکردن چهره آنان هستند. در نشست بعدی میگویند شلاقزدن زن در ملأعام یک اشتباه کوچک بیش نیست. حالا انگار کمکم قرار است چهره واقعی طالبان عیان شود. همهچیز در حال تغییر است. در سخنرانیهایشان زنان باحجاب و بیحجاب را با خربزه قاچخورده و قاچنخورده مقایسه میکنند. در صفحات توییترشان از برپایی تظاهرات زنان سیاهپوش با پرچمشان خبر میدهند. کمی قبلتر عکس زنان برقعپوش در ادارات دولتی منتشر میشود. در اولین روز سال تحصیلی اما شکل دیگری نیز اجرا شده است. دانشجویان سراسر افغانستان برای اولینبار پس از قدرتگیری طالبان به دانشگاه بازگشتند. اما اینبار همکلاسان مرد و زن با نصب پرده یا تخته از هم جدا شدهاند. مدرسان و دانشجویان دانشگاههای شهرهای بزرگ کابل، قندهار و هرات افغانستان به رویترز گفتهاند که دانشجویان زن و مرد در کلاسها جدا خواهند شد. در برخی از دانشگاهها تدریس بهصورت جداگانه یا محدود برگزار میشود. به گزارش عصر ایران، دانشجوی 21ساله دانشگاه کابل که پس از بازگشت به دانشگاه کلاسها را با پارتیشین و پرده دید، به رویترز گفت: «نصب این پردهها قابل قبول نیست. وقتی وارد کلاس شدم واقعا احساس وحشتناکی داشتم... ما به تدریج به 20 سال قبل برمیگردیم. قبل از تصرف طالبان نیز دانشآموزان دختر جدا از مردان مینشستند. اما کلاسها از نظر فیزیکی تقسیم نشده بودند». چند روز قبلتر طالبان دستورالعملهای بازگشایی دانشگاههای خصوصی و ادامه کلاسها را اعلام کرده بودند و در آن تأکید بر برقعپوشیدن زنان و احداث ورودیهای جداگانه برای دانشجویان زن و مرد ذکر شده است. همچنین گفته میشود که مدرسان زن باید برای آموزش دانشآموزان دختر استخدام شوند و زنان باید به صورت جداگانه آموزش ببینند یا کلاسهای کوچکتر با پرده و تخته جدا شوند. حالا این پردهها نصب شده است. باید دید این روند چگونه ادامه پیدا خواهد کرد. تظاهرات چند روز گذشته در شهرهای مختلف افغانستان که البته در مناطقی با خشونت و کتکزدن آنها همراه بوده است، نشان داده که زنان مانند سالهای 1996 تا 2001 نیستند که بتوان آنها را از تحصیل محروم و در پستوهای خانهها مخفی کرد. زنان افغان در این چند روز نشان دادهاند که تغییر کردهاند و متفاوت با پیشینیان خود عمل میکنند.
روزگار غریبی است، بسیار شبیه همان چند دهه پیش که طالبان شهر به شهر و ولسوالی به ولسوالی در حال تصرف بودند. همان روزهایی که هر روز خبری درباره خشونت طالبان درباره زنان میآمد؛ اینکه چطور دخترکان در تنورها قایم شدهاند یا دستهدسته اسیر سربازان شدهاند یا روزی که خبر رسید بوداهای بامیان را منفجر کردند و این جمله در ذهن بسیاری ماندگار شد که «بوداها از شرم فرو ریختند». فیلمها ساخته شد و کتابها از رنج دخترکانی که نمیتوانستند به مدرسه بروند و تحصیل کنند نوشته شد. از بین آنها «ملاله یوسفزی» ظهور کرد؛ شد یکی از کسانی که هم آسیب جسمی دید و هم برای آموختن دختران قدمهای بسیاری برداشت و درنهایت در 18سالگی برنده جایزه نوبل شد. چند ماه پیش زمانی که هنوز مذاکرات صلح بین طالبان و دولت جریان داشت و هنوز دولت افغانستان همچون برفی در برابر آتش طالبان آب نشده بود، همه از تغییر طالبان میگفتند. از تغییری که قرار است شکل دیگری با زنان و افغانها رفتار کند. تفاوت آن سالها و اکنون بر مبنای همین اعتماد شکل گرفته بود؛ به همین خاطر بود که انگار بسیاری لب فرو بسته و چشمبسته به این اتفاقات مینگرند. طالبان اکنون هوشیارتر شده است، با لباسهای شیک از راه رسیده است، رساتر سخن میگوید و کنفرانس مطبوعاتی میگذارد. طالبان میداند که قرار است همه جهان ببینند و هیچ نگویند؛ به همین دلیل است که بهراحتی آب و برق «پنجشیر» را قطع میکند و درخواست کمکهای بینالمللی میکند. طالبان میداند که این بار قرار است جهان به نظاره بنشینند که چطور زنان از گردونه زندگی حذف میشوند تا در خانهها بمانند؛ یکجور از قبل توافق شده است. اما زیرکتر عمل میکند. در نشست مطبوعاتی اعلام میکنند که زنان میتوانند همانطور که حکم شرع و اسلام میگوید به مدرسه بروند و در دانشگاه یا سر کار حاضر باشند. در نشست مطبوعاتی بعدی اعلام میکنند که خبرها درباره جستوجوی خانه به خانه و پیداکردن فعالان زن دروغ است و عدهای به نام طالبان درصدد خدشهدارکردن چهره آنان هستند. در نشست بعدی میگویند شلاقزدن زن در ملأعام یک اشتباه کوچک بیش نیست. حالا انگار کمکم قرار است چهره واقعی طالبان عیان شود. همهچیز در حال تغییر است. در سخنرانیهایشان زنان باحجاب و بیحجاب را با خربزه قاچخورده و قاچنخورده مقایسه میکنند. در صفحات توییترشان از برپایی تظاهرات زنان سیاهپوش با پرچمشان خبر میدهند. کمی قبلتر عکس زنان برقعپوش در ادارات دولتی منتشر میشود. در اولین روز سال تحصیلی اما شکل دیگری نیز اجرا شده است. دانشجویان سراسر افغانستان برای اولینبار پس از قدرتگیری طالبان به دانشگاه بازگشتند. اما اینبار همکلاسان مرد و زن با نصب پرده یا تخته از هم جدا شدهاند. مدرسان و دانشجویان دانشگاههای شهرهای بزرگ کابل، قندهار و هرات افغانستان به رویترز گفتهاند که دانشجویان زن و مرد در کلاسها جدا خواهند شد. در برخی از دانشگاهها تدریس بهصورت جداگانه یا محدود برگزار میشود. به گزارش عصر ایران، دانشجوی 21ساله دانشگاه کابل که پس از بازگشت به دانشگاه کلاسها را با پارتیشین و پرده دید، به رویترز گفت: «نصب این پردهها قابل قبول نیست. وقتی وارد کلاس شدم واقعا احساس وحشتناکی داشتم... ما به تدریج به 20 سال قبل برمیگردیم. قبل از تصرف طالبان نیز دانشآموزان دختر جدا از مردان مینشستند. اما کلاسها از نظر فیزیکی تقسیم نشده بودند». چند روز قبلتر طالبان دستورالعملهای بازگشایی دانشگاههای خصوصی و ادامه کلاسها را اعلام کرده بودند و در آن تأکید بر برقعپوشیدن زنان و احداث ورودیهای جداگانه برای دانشجویان زن و مرد ذکر شده است. همچنین گفته میشود که مدرسان زن باید برای آموزش دانشآموزان دختر استخدام شوند و زنان باید به صورت جداگانه آموزش ببینند یا کلاسهای کوچکتر با پرده و تخته جدا شوند. حالا این پردهها نصب شده است. باید دید این روند چگونه ادامه پیدا خواهد کرد. تظاهرات چند روز گذشته در شهرهای مختلف افغانستان که البته در مناطقی با خشونت و کتکزدن آنها همراه بوده است، نشان داده که زنان مانند سالهای 1996 تا 2001 نیستند که بتوان آنها را از تحصیل محروم و در پستوهای خانهها مخفی کرد. زنان افغان در این چند روز نشان دادهاند که تغییر کردهاند و متفاوت با پیشینیان خود عمل میکنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.