فروید در زمانه طالبان
ترجمه: سامان توکلی- روانپزشک
تمام رسانههای دنیای «آزاد» اروپایی-آمریکایی، از هر جناح سیاسی که باشند، این روزها تصاویر، فیلمها و تحلیلهای مختلفی را درباره سقوط افغانستان به دست طالبان بر سر ما میریزند. همه ما از افغانهایی که نمیخواهند تحت حاکمیت قوانین شریعت طالبان زندگی کنند و میخواهند به کشورهای دیگر بروند، حمایت میکنیم. همه ما با افرادی که از این موقعیت میگریزند احساس همدلی داریم. اما، متأسفانه رسانهها برای مخاطبان خود اطلاعاتی جدی فراهم نمیکنند. آنها چیزهایی را میگویند و مینویسند که مخاطبانشان میخواهند بشنوند و بخوانند. تمام! رسانهها سعی نمیکنند موضوع اصلی را توضیح بدهند؛ چرا طالبان افغانستان را اشغال کرد؟ چرا افغانستان که از گروهها و قدرتهای محلی مختلف تشکیل شده، حتی در کابل در برابر طالبان تقریبا هیچ مقاومتی نکرد؟ من فکر میکنم در این 20 سال آمریکا و تمام کشورهای غربی که به افغانستان رفته بودند، به نیروهای ارتش آموزش دادند و ارتش را با مدرنترین فناوریها مجهز کردند، بهطور خلاصه، نیرویی نظامی را ایجاد کردند که اگر میخواست میتوانست در مقابل طالبان بایستد و شکستش بدهد؛ اما چرا ارتشی که نیروهایش از سربازان ساده تشکیل میشود، نباید بخواهد مقابل طالبان بایستد؟ من معتقدم با درنظرگرفتن همه مسائل، آنان طالبان را به غربیها ترجیح میدهند. انبوه جمعیت حوالی فرودگاه کابل که میخواهند از افغانستان بگریزند نباید ما را فریب بدهد؛ آنان که دارند از این شرایط میگریزند اقلیتاند. به خاطر دارم که «روبرت موزیل» شاهکارش را در روزهای «آنشلوس» در سال ١٩٣٨، یعنی زمانی که اتریش به دست آلمان نازی اشغال شد و آزادی خود را از دست داد، نوشته است. موزیل میگوید در آن موقع، زنان، مردم عادی و توده مردم راجع به موضوعات دیگر حرف میزدند، راجع به کارهای روزمره معمولی. به نظر آنان آنشلوس یک موضوع سیاسی بود و راجع به آن دغدغهای نداشتند. موزیل میگوید تودهها نمیدانند با آزادی چه کار کنند. معدودی از مردم جان خود را میدهند تا به «همه مردم» آزادی بدهند، اما این «همه مردم» آزادی را نمیخواهند. اغلب انسانها نمیخواهند آزاد باشند. این موضوع ترسناکی است که هابز آن را گفته است، قبل از او هم آریستوکرات جوانی مثل اِتین دو لا بوئسی آن را گفته بود و بعد از او هم افراد زیاد دیگری ازجمله فروید گفتند. امسال مقارن با صدمین سال انتشار کتاب فروید، «روانشناسی توده و تحلیل «من» (ایگو)» است. اکنون فرصت خوبی است که آن را بخوانیم. توده نهتنها میخواهد تحت سلطه باشد، بلکه به دیگران هم اجازه نمیدهد که از تحتسلطهبودن بگریزند. توده نهتنها ترجیح میدهد خودش تحت سلطه باشد، بلکه میخواهد همه تحت سلطه باشند. همه همدردیمان با آن زنان و مردان افغان است که ترجیح دادند جانشان را در هواپیما به خطر بیندازند تا اینکه بخواهند تحت سیطره قوانین طالبان باشند؛ اما همیشه باید به خاطر داشته باشیم این مردمی که نارواداری را روا نمیدارند [و تحمل نمیکنند] در اقلیتاند و در اقلیت خواهند بود.
*این مقاله را «سرجیو بنونوتو» روانکاو ایتالیایی نوشته است.
تمام رسانههای دنیای «آزاد» اروپایی-آمریکایی، از هر جناح سیاسی که باشند، این روزها تصاویر، فیلمها و تحلیلهای مختلفی را درباره سقوط افغانستان به دست طالبان بر سر ما میریزند. همه ما از افغانهایی که نمیخواهند تحت حاکمیت قوانین شریعت طالبان زندگی کنند و میخواهند به کشورهای دیگر بروند، حمایت میکنیم. همه ما با افرادی که از این موقعیت میگریزند احساس همدلی داریم. اما، متأسفانه رسانهها برای مخاطبان خود اطلاعاتی جدی فراهم نمیکنند. آنها چیزهایی را میگویند و مینویسند که مخاطبانشان میخواهند بشنوند و بخوانند. تمام! رسانهها سعی نمیکنند موضوع اصلی را توضیح بدهند؛ چرا طالبان افغانستان را اشغال کرد؟ چرا افغانستان که از گروهها و قدرتهای محلی مختلف تشکیل شده، حتی در کابل در برابر طالبان تقریبا هیچ مقاومتی نکرد؟ من فکر میکنم در این 20 سال آمریکا و تمام کشورهای غربی که به افغانستان رفته بودند، به نیروهای ارتش آموزش دادند و ارتش را با مدرنترین فناوریها مجهز کردند، بهطور خلاصه، نیرویی نظامی را ایجاد کردند که اگر میخواست میتوانست در مقابل طالبان بایستد و شکستش بدهد؛ اما چرا ارتشی که نیروهایش از سربازان ساده تشکیل میشود، نباید بخواهد مقابل طالبان بایستد؟ من معتقدم با درنظرگرفتن همه مسائل، آنان طالبان را به غربیها ترجیح میدهند. انبوه جمعیت حوالی فرودگاه کابل که میخواهند از افغانستان بگریزند نباید ما را فریب بدهد؛ آنان که دارند از این شرایط میگریزند اقلیتاند. به خاطر دارم که «روبرت موزیل» شاهکارش را در روزهای «آنشلوس» در سال ١٩٣٨، یعنی زمانی که اتریش به دست آلمان نازی اشغال شد و آزادی خود را از دست داد، نوشته است. موزیل میگوید در آن موقع، زنان، مردم عادی و توده مردم راجع به موضوعات دیگر حرف میزدند، راجع به کارهای روزمره معمولی. به نظر آنان آنشلوس یک موضوع سیاسی بود و راجع به آن دغدغهای نداشتند. موزیل میگوید تودهها نمیدانند با آزادی چه کار کنند. معدودی از مردم جان خود را میدهند تا به «همه مردم» آزادی بدهند، اما این «همه مردم» آزادی را نمیخواهند. اغلب انسانها نمیخواهند آزاد باشند. این موضوع ترسناکی است که هابز آن را گفته است، قبل از او هم آریستوکرات جوانی مثل اِتین دو لا بوئسی آن را گفته بود و بعد از او هم افراد زیاد دیگری ازجمله فروید گفتند. امسال مقارن با صدمین سال انتشار کتاب فروید، «روانشناسی توده و تحلیل «من» (ایگو)» است. اکنون فرصت خوبی است که آن را بخوانیم. توده نهتنها میخواهد تحت سلطه باشد، بلکه به دیگران هم اجازه نمیدهد که از تحتسلطهبودن بگریزند. توده نهتنها ترجیح میدهد خودش تحت سلطه باشد، بلکه میخواهد همه تحت سلطه باشند. همه همدردیمان با آن زنان و مردان افغان است که ترجیح دادند جانشان را در هواپیما به خطر بیندازند تا اینکه بخواهند تحت سیطره قوانین طالبان باشند؛ اما همیشه باید به خاطر داشته باشیم این مردمی که نارواداری را روا نمیدارند [و تحمل نمیکنند] در اقلیتاند و در اقلیت خواهند بود.
*این مقاله را «سرجیو بنونوتو» روانکاو ایتالیایی نوشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.