|

تأملی بر واکسن روسی از تولید تا فروش

احمد وخشیته. استادیار دانشگاه دوستی ملل روسیه

یک سال و یک ماه از ثبت «اسپوتنیک‌ وی» در روسیه می‌گذرد؛ اولین واکسنی که به‌‌طور رسمی در مقابل ویروس نوظهور کرونا ثبت جهانی شد. نخستین‌بار در ژانویه ۲۰۲۰ یعنی چند هفته پس از پیدایش کووید19 بود که سرگئی کرایوی، معاون وزیر بهداشت روسیه از آغاز روند تحقیقات برای کشف واکسنی در مقابل این ویروس ناشناخته در مرکز تحقیقات ملی میکروبیولوژی گامالیا، وابسته به وزارت بهداشت به همراه مرکز دولتی ویروس‌شناسی ویکتور خبر داد. اگرچه یازدهم آگوست سال گذشته این واکسن روسی‌ ثبت شد، اما به گفته الکساندر گیتزنبرگ، مدیر مؤسسه گامالیا، نخستین گروه داوطلب که آزمایش‌ها روی آنها انجام شده، در 30 مارس ۲۰۲۰ دُز دوم واکسن را دریافت کرده بودند؛ یعنی درست ۱۹ روز پس از اعلام همه‌گیری کووید‌۱۹ از سوی سازمان بهداشت جهانی. مطابق آمار منتشر‌شده در نشریه پزشکی لنست، از هجدهم ژوئن تا سوم آگوست این سال آزمایش‌های بالینی روی دو گروه ۳۸‌نفره که داوطلبان ۱۸ تا ۶۸ سال بودند، انجام می‌شود و عوارض جدی بروز نمی‌کند؛ البته بعضی افراد دچار تب و لرز، ‌کاهش اشتها و سردرد می‌شوند. به دنبال اعلام ثبت رسمی «اسپوتنیک وی» در یازدهم آگوست ۲۰۲۰، ولادیمیر پوتین با اشاره به اینکه یکی از دخترانش نیز واکسن زده است، از آغاز واکسیناسیون کادر درمان و گروه‌های پرخطر خبر داد و سرانجام واکسیناسیون عمومی از دسامبر همان سال شروع شد. روسیه چه میزان واکسن اسپوتنیک تولید می‌کند؟ با وجود اینکه مقامات روسی معتقدند اسپوتنیک وی به‌عنوان نخستین واکسن در ۱۱ آگوست ۲۰۲۰ ثبت شده است، اما در دوم فوریه ۲۰۲۱ بود که مجله لنست از موفقیت‌آمیز‌بودن مرحله سوم آزمایش بالینی این واکسن خبر داد و آن را بی‌خطر و با اثربخشی ۹۱.۶ درصد عنوان کرد؛ اگرچه صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه اعلام کرد بر اساس داده‌ها روی ۳.۸ میلیون روس که این واکسن را دریافت کرده‌اند، درصد اثر‌بخشی آن ۹۷.۶ است. به این‌ ترتیب واکسن اسپوتنیک وی با برند مؤسسه گامالیا روسیه وارد بازار تجاری شد و مدیریت این موضوع را صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم روسیه بر عهده گرفت. هرچند تولید واکسن در ابتدا سرعت بالایی نداشت، اما به دنبال گفت‌وگوی کریل دمیتروف، رئیس این صندوق با رئیس‌جمهوری روسیه، چندین کارخانه برای تولید واکسن اسپوتنیک وی در روسیه ساخته شد و به گفته دنیس مانتوروف، وزیر صنعت و تجارت این کشور، در این تابستان ماهانه 30 میلیون واکسن تولید شده است و برآورد می‌شود که این میزان به ۴۰ تا ۴۵ میلیون برسد.

خریداران واكسن روسی
تا ماه گذشته، اسپوتنیک وی در ۶۹ کشور تأیید شده و مقامات روسی می‌گویند تاکنون واکسیناسیون با این واکسن در 50 کشور انجام شده است. روسیه صادرات واکسن خود را از اواخر سال ۲۰۲۰ به‌طور عملیاتی آغاز کرد و بلاروس اولین مقصد بود؛ البته صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم، مرحله سوم آزمایش بالینی واکسن روسی را علاوه بر بلاروس در امارات، هند و ونزوئلا نیز انجام داده بود. همچنین در یک سال گذشته صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم روسیه قراردادهایی با شرکت‌های خارجی در کشورهایی ازجمله ایتالیا، هند، چین، برزیل، مکزیک، ترکیه، مصر، کره‌جنوبی، ایران، آرژانتین، قزاقستان و ویتنام نیز امضا کرده است تا به موجب آن، اسپوتنیک وی مطابق با استانداردهای مرکز گامالیای روسیه در این کشورها تولید شود. صربستان اولین کشور اروپایی است که از چهارم ژوئن ساخت واکسن اسپوتنیک وی در آن آغاز شده است؛ اگرچه در این میان رسانه‌های روسیه از برخورد نامناسب با مسافران روس در برخی فرودگاه‌های اروپایی نیز خبر می‌دهند که تست پی‌سی‌آر یا گواهینامه واکسن روسی را معتبر نمی‌دانند.
چرا در روسیه آمار کرونا بالاست؟
از زمان رونمایی از اسپوتنیک وی در تابستان ۲۰۲۰، همواره این پرسش وجود داشت که آیا پوتین هم واکسن می‌زند تا اینکه در نهایت کرملین در ۲۳ مارس ۲۰۲۱ اعلام کرد رئیس‌جمهوری این کشور نیز واکسن اسپوتنيک وی را دریافت کرده است؛ البته پیش‌تر چهره‌های شناخته‌شده‌ای از‌جمله سرگئی شویگو، وزیر دفاع، ولادمیر ژیرینوسکی،‌ رهبر حزب لیبرال‌دموکرات روسیه و مارات خونسولین،‌ معاون نخست‌وزیر واکسن زده بودند و حتی گفته می‌شود سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، در همان ابتدا در می ‌۲۰۲۰ واکسینه شده است. با این وجود، تا‌کنون هفت میلیون نفر از جمعیت ۱۴۴ میلیون نفری این کشور به کرونا مبتلا شده‌اند که ۶.۳ میلیون نفر آنها بهبود یافته‌اند و ۱۸۶ هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند. اگرچه دولت در این کشور با وضع قوانین سخت‌گیرانه از‌جمله اینکه اگر فردی واکسن نزده باشد، کارفرما می‌تواند آن را از کار اخراج کند، تلاش دارد تا شهروندان را مجبور به انجام واکسیناسیون کند،‌ اما با این وجود بخش درخور ملاحظه‌ای از جمعیت این کشور و به‌ویژه جوانان، تمایلی به زدن هیچ واکسنی ندارند.

یک سال و یک ماه از ثبت «اسپوتنیک‌ وی» در روسیه می‌گذرد؛ اولین واکسنی که به‌‌طور رسمی در مقابل ویروس نوظهور کرونا ثبت جهانی شد. نخستین‌بار در ژانویه ۲۰۲۰ یعنی چند هفته پس از پیدایش کووید19 بود که سرگئی کرایوی، معاون وزیر بهداشت روسیه از آغاز روند تحقیقات برای کشف واکسنی در مقابل این ویروس ناشناخته در مرکز تحقیقات ملی میکروبیولوژی گامالیا، وابسته به وزارت بهداشت به همراه مرکز دولتی ویروس‌شناسی ویکتور خبر داد. اگرچه یازدهم آگوست سال گذشته این واکسن روسی‌ ثبت شد، اما به گفته الکساندر گیتزنبرگ، مدیر مؤسسه گامالیا، نخستین گروه داوطلب که آزمایش‌ها روی آنها انجام شده، در 30 مارس ۲۰۲۰ دُز دوم واکسن را دریافت کرده بودند؛ یعنی درست ۱۹ روز پس از اعلام همه‌گیری کووید‌۱۹ از سوی سازمان بهداشت جهانی. مطابق آمار منتشر‌شده در نشریه پزشکی لنست، از هجدهم ژوئن تا سوم آگوست این سال آزمایش‌های بالینی روی دو گروه ۳۸‌نفره که داوطلبان ۱۸ تا ۶۸ سال بودند، انجام می‌شود و عوارض جدی بروز نمی‌کند؛ البته بعضی افراد دچار تب و لرز، ‌کاهش اشتها و سردرد می‌شوند. به دنبال اعلام ثبت رسمی «اسپوتنیک وی» در یازدهم آگوست ۲۰۲۰، ولادیمیر پوتین با اشاره به اینکه یکی از دخترانش نیز واکسن زده است، از آغاز واکسیناسیون کادر درمان و گروه‌های پرخطر خبر داد و سرانجام واکسیناسیون عمومی از دسامبر همان سال شروع شد. روسیه چه میزان واکسن اسپوتنیک تولید می‌کند؟ با وجود اینکه مقامات روسی معتقدند اسپوتنیک وی به‌عنوان نخستین واکسن در ۱۱ آگوست ۲۰۲۰ ثبت شده است، اما در دوم فوریه ۲۰۲۱ بود که مجله لنست از موفقیت‌آمیز‌بودن مرحله سوم آزمایش بالینی این واکسن خبر داد و آن را بی‌خطر و با اثربخشی ۹۱.۶ درصد عنوان کرد؛ اگرچه صندوق سرمایه‌گذاری مستقیم روسیه اعلام کرد بر اساس داده‌ها روی ۳.۸ میلیون روس که این واکسن را دریافت کرده‌اند، درصد اثر‌بخشی آن ۹۷.۶ است. به این‌ ترتیب واکسن اسپوتنیک وی با برند مؤسسه گامالیا روسیه وارد بازار تجاری شد و مدیریت این موضوع را صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم روسیه بر عهده گرفت. هرچند تولید واکسن در ابتدا سرعت بالایی نداشت، اما به دنبال گفت‌وگوی کریل دمیتروف، رئیس این صندوق با رئیس‌جمهوری روسیه، چندین کارخانه برای تولید واکسن اسپوتنیک وی در روسیه ساخته شد و به گفته دنیس مانتوروف، وزیر صنعت و تجارت این کشور، در این تابستان ماهانه 30 میلیون واکسن تولید شده است و برآورد می‌شود که این میزان به ۴۰ تا ۴۵ میلیون برسد.

خریداران واكسن روسی
تا ماه گذشته، اسپوتنیک وی در ۶۹ کشور تأیید شده و مقامات روسی می‌گویند تاکنون واکسیناسیون با این واکسن در 50 کشور انجام شده است. روسیه صادرات واکسن خود را از اواخر سال ۲۰۲۰ به‌طور عملیاتی آغاز کرد و بلاروس اولین مقصد بود؛ البته صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم، مرحله سوم آزمایش بالینی واکسن روسی را علاوه بر بلاروس در امارات، هند و ونزوئلا نیز انجام داده بود. همچنین در یک سال گذشته صندوق سرمایه‌گذاری‌های مستقیم روسیه قراردادهایی با شرکت‌های خارجی در کشورهایی ازجمله ایتالیا، هند، چین، برزیل، مکزیک، ترکیه، مصر، کره‌جنوبی، ایران، آرژانتین، قزاقستان و ویتنام نیز امضا کرده است تا به موجب آن، اسپوتنیک وی مطابق با استانداردهای مرکز گامالیای روسیه در این کشورها تولید شود. صربستان اولین کشور اروپایی است که از چهارم ژوئن ساخت واکسن اسپوتنیک وی در آن آغاز شده است؛ اگرچه در این میان رسانه‌های روسیه از برخورد نامناسب با مسافران روس در برخی فرودگاه‌های اروپایی نیز خبر می‌دهند که تست پی‌سی‌آر یا گواهینامه واکسن روسی را معتبر نمی‌دانند.
چرا در روسیه آمار کرونا بالاست؟
از زمان رونمایی از اسپوتنیک وی در تابستان ۲۰۲۰، همواره این پرسش وجود داشت که آیا پوتین هم واکسن می‌زند تا اینکه در نهایت کرملین در ۲۳ مارس ۲۰۲۱ اعلام کرد رئیس‌جمهوری این کشور نیز واکسن اسپوتنيک وی را دریافت کرده است؛ البته پیش‌تر چهره‌های شناخته‌شده‌ای از‌جمله سرگئی شویگو، وزیر دفاع، ولادمیر ژیرینوسکی،‌ رهبر حزب لیبرال‌دموکرات روسیه و مارات خونسولین،‌ معاون نخست‌وزیر واکسن زده بودند و حتی گفته می‌شود سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، در همان ابتدا در می ‌۲۰۲۰ واکسینه شده است. با این وجود، تا‌کنون هفت میلیون نفر از جمعیت ۱۴۴ میلیون نفری این کشور به کرونا مبتلا شده‌اند که ۶.۳ میلیون نفر آنها بهبود یافته‌اند و ۱۸۶ هزار نفر جان خود را از دست داده‌اند. اگرچه دولت در این کشور با وضع قوانین سخت‌گیرانه از‌جمله اینکه اگر فردی واکسن نزده باشد، کارفرما می‌تواند آن را از کار اخراج کند، تلاش دارد تا شهروندان را مجبور به انجام واکسیناسیون کند،‌ اما با این وجود بخش درخور ملاحظه‌ای از جمعیت این کشور و به‌ویژه جوانان، تمایلی به زدن هیچ واکسنی ندارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.