پدر بر بالین پسر
الهام فخاری
نمایی بود که خیلی هم بازپخش شد؛ پدر ایستاده بر پیکر بیجان پسر، آدمی درمانده در برابر مرگ، یکی از جانسوزترین و گویاترین چیزهایی بود که این روزها دیده شد. هنرمند در سوگ هم هنرمندانه و نجیبانه درماندگی آدمی را در رویارویی با سرگذشت تلخ و پرچالش نمایان کرد.
آنچه کاظم هژیرآزاد در سوگ فرزندش تجربه کرده است به قلم این و آن واگو نمیشود، ولی میتوان او را بازگوکننده داستان پررنج این سرزمین دانست و پیکر فرزندش را نمایانگر جوانمرگی در میانه بیسروسامانیهایی که راه چاره داشت، انگار کرد. در سرزمینی که منابع بسیار و گنجها فراوان و خاک پهناور بوده، چگونه است که آرزوها و تلاشها چنین به خاک میافتد و بیچارگی روایت پرتکرار ما شده است.
ما در برابر مرگ ناچار هستیم، بازگشت و درمان و چارهای نداریم ولی پیشامرگ آن هم مرگهایی که از بدفهمی شرایط، بیارزشپنداری جان صدها و هزارها و درهمریختگی امور باشد را هم زیستهایم. به چشم خود دیدهایم که سادهانگاری و پیشپاانداختن امور چگونه به بهای جان و زندگی و امیدها و رؤیاهای آدمیان تمام شده است.
به گونهای دیگر که ارزیابی کنیم، درمییابیم که چگونه کارهای دارای رویههای منطقی، آگاهانه یا ناآگاهانه چنان گیروگرهدار شدهاند. گاهی گمان میکنم اینهمه سنگاندازی و چاه و چالهکندن و دیگرآزاری و خودآزاری فراگیر شده است، چنانکه گویی در یک گرداب تیره و پرتوان روزبهروز پیچیدهتر میشود. ما به آگاهی و اراده و کنشی برای درمان نیاز داریم ولی اندوه درمانده و گوشهگیرمان کرده است.
برای من نمای درماندگی نجیبانه هنرمند بر پیکر فرزند، واگوی نمادینی از بیچارگیهایمان در کار و زندگی و رابطهها شده است. انگار در هر بخش از زندگی بر سر پیکر بخش عزیزی از تلاشهای باورمندانه و آرزوهای باارزشمان نجیبانه ایستادهایم و گریستهایم و هر بار بیشتر در هم شکستهایم.
در میان همه این درهمشکستگیها ولی باز به خود نهیب میزنم که این رنج و اندوه بیدرمان نباید ما را درمانده و درماندهتر کند، ما نباید بگذاریم آنچه چاره دارد به بیچارگی برسد. نباید یکدیگر را در برابر عاملهای پیشامرگ تنها بگذاریم، نباید شانههای هریک از ما در بر دوشکشیدن این آوار سنگین اندوه تنها بماند. نباید بگذاریم کوچهها هرچه هم تنگ و باریک، آوار شوند و راه باهمبودنمان بسته شود.
مانند بسیاری دیگر از کوشندگان، میبینم در دهه پنجم زندگی خویش گرچه بسیاری از امیدها و تلاشهایم به دست این و آن فروکوفته شد و بر پیکر مرده برخی آرزوها و برساختههایم گریستهام ولی همچنان باور دارم ما باید برای شناخت عاملهای پیشامرگ در کنار هم و با هم باشیم. نباید بگذاریم درماندگی اندوه ما را تنهاتر کند و نباید با کنارکشیدن خودمان هم بر عاملهای پیشامرگ بیفزاییم. برای آنکه بدانیم چه باید بکنیم نیاز به دربرگرفتن شانههای یکدیگر و مهرورزی با هم داریم، بهویژه در تنگنای تلخ ایستاده بر پیکر امیدهای زندگیمان. ما باید کنشگرانی استوار و باورمند باشیم و چاره بجوییم.
کاظم هژیرآزاد چه بسیار لحظههایی را بر صحنه نمایش و سینما برکشیده، نمای سوگ او هم برای من و همسالانم بازنمایی یک تراژدی است، تراژدی دشوار زندگیمان. هنرمند به سهم خویش خواسته یا ناخواسته ما را آگاه و هوشیار میکند، هوشیار به خشم، رنج به درد بیپایان و جگرسوز. تا ما چه بیاموزیم و چه تدبیر کنیم.
نمایی بود که خیلی هم بازپخش شد؛ پدر ایستاده بر پیکر بیجان پسر، آدمی درمانده در برابر مرگ، یکی از جانسوزترین و گویاترین چیزهایی بود که این روزها دیده شد. هنرمند در سوگ هم هنرمندانه و نجیبانه درماندگی آدمی را در رویارویی با سرگذشت تلخ و پرچالش نمایان کرد.
آنچه کاظم هژیرآزاد در سوگ فرزندش تجربه کرده است به قلم این و آن واگو نمیشود، ولی میتوان او را بازگوکننده داستان پررنج این سرزمین دانست و پیکر فرزندش را نمایانگر جوانمرگی در میانه بیسروسامانیهایی که راه چاره داشت، انگار کرد. در سرزمینی که منابع بسیار و گنجها فراوان و خاک پهناور بوده، چگونه است که آرزوها و تلاشها چنین به خاک میافتد و بیچارگی روایت پرتکرار ما شده است.
ما در برابر مرگ ناچار هستیم، بازگشت و درمان و چارهای نداریم ولی پیشامرگ آن هم مرگهایی که از بدفهمی شرایط، بیارزشپنداری جان صدها و هزارها و درهمریختگی امور باشد را هم زیستهایم. به چشم خود دیدهایم که سادهانگاری و پیشپاانداختن امور چگونه به بهای جان و زندگی و امیدها و رؤیاهای آدمیان تمام شده است.
به گونهای دیگر که ارزیابی کنیم، درمییابیم که چگونه کارهای دارای رویههای منطقی، آگاهانه یا ناآگاهانه چنان گیروگرهدار شدهاند. گاهی گمان میکنم اینهمه سنگاندازی و چاه و چالهکندن و دیگرآزاری و خودآزاری فراگیر شده است، چنانکه گویی در یک گرداب تیره و پرتوان روزبهروز پیچیدهتر میشود. ما به آگاهی و اراده و کنشی برای درمان نیاز داریم ولی اندوه درمانده و گوشهگیرمان کرده است.
برای من نمای درماندگی نجیبانه هنرمند بر پیکر فرزند، واگوی نمادینی از بیچارگیهایمان در کار و زندگی و رابطهها شده است. انگار در هر بخش از زندگی بر سر پیکر بخش عزیزی از تلاشهای باورمندانه و آرزوهای باارزشمان نجیبانه ایستادهایم و گریستهایم و هر بار بیشتر در هم شکستهایم.
در میان همه این درهمشکستگیها ولی باز به خود نهیب میزنم که این رنج و اندوه بیدرمان نباید ما را درمانده و درماندهتر کند، ما نباید بگذاریم آنچه چاره دارد به بیچارگی برسد. نباید یکدیگر را در برابر عاملهای پیشامرگ تنها بگذاریم، نباید شانههای هریک از ما در بر دوشکشیدن این آوار سنگین اندوه تنها بماند. نباید بگذاریم کوچهها هرچه هم تنگ و باریک، آوار شوند و راه باهمبودنمان بسته شود.
مانند بسیاری دیگر از کوشندگان، میبینم در دهه پنجم زندگی خویش گرچه بسیاری از امیدها و تلاشهایم به دست این و آن فروکوفته شد و بر پیکر مرده برخی آرزوها و برساختههایم گریستهام ولی همچنان باور دارم ما باید برای شناخت عاملهای پیشامرگ در کنار هم و با هم باشیم. نباید بگذاریم درماندگی اندوه ما را تنهاتر کند و نباید با کنارکشیدن خودمان هم بر عاملهای پیشامرگ بیفزاییم. برای آنکه بدانیم چه باید بکنیم نیاز به دربرگرفتن شانههای یکدیگر و مهرورزی با هم داریم، بهویژه در تنگنای تلخ ایستاده بر پیکر امیدهای زندگیمان. ما باید کنشگرانی استوار و باورمند باشیم و چاره بجوییم.
کاظم هژیرآزاد چه بسیار لحظههایی را بر صحنه نمایش و سینما برکشیده، نمای سوگ او هم برای من و همسالانم بازنمایی یک تراژدی است، تراژدی دشوار زندگیمان. هنرمند به سهم خویش خواسته یا ناخواسته ما را آگاه و هوشیار میکند، هوشیار به خشم، رنج به درد بیپایان و جگرسوز. تا ما چه بیاموزیم و چه تدبیر کنیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.