|

در آتشی که افروختی خودت خواهی سوخت

سعید نبی-مستندساز محیط ‌زیست

شکار تحفه‌ای است که از دوران غارنشینی به دنیای مدرن رسیده و اکنون یکی از چالش‌های جدی عصر جدید شده است. شاید درست باشد که نیاز‌ها و طرق مرتفع‌کردن آنها به همراه لباس‌ها و تفکر انسان‌ها و حتی شیوه زندگی‌شان تغییر کرده است، اما گویا برخی همچنان فیلشان یاد گذشته کرده و مانند انسان‌های اولیه و دوران پارینه‌سنگی تمایل دارند برای پیداکردن غذا و شکارکردن و شکارنشدن، تحرک بالایی داشته باشند، در چشم به‌هم‌زدنی از درختی پایین آمده و برای کمین در داخل سوراخ صخره‌ای مخفی شوند و از آنجا با اسحله گرم حیوان بی‌گناهی را در زیستگاهش از زندگی محروم کنند. البته نه مانند اجدادشان که از سلاح سرد، دفاع و حمله رودرروی مردانه با حیوان استفاده می‌کردند، بلکه با سلاح گرم و در کمین، بی‌گناهی را از پای درمی‌آورند. البته درست است که شکل رفتارها هم تغییر کرده اما گویا ذات رفتارها دچار دگرگونی نشده‌اند، چراکه دوران پارینه‌سنگی شکارچیان از جیغ‌زدن برای برقراری ارتباط با سایر شکارچیان استفاده می‌کردند و امروز از تلفن‌های همراه، یا در آن دوران دوست داشتند قبل از شکار تصاویر حیات وحش را سنگ‌نگاری کرده و با ابزار شکارشان شکار را تمرین کنند و بعد از شکارشان نیز تصویر حیوان شکارشده را برای قدرت‌نمایی به دوستانشان با حکاکی به نوعی ثبت کنند. امروز نیز شکارچیان که به غرض و فعالیتشان رجوع کرده‌اند، با استفاده از موبایل و ابزارهای اجتماعی صحنه شکار را لایو می‌گیرند و برای قدرت‌نمایی با شکارشان عکس می‌گیرند و دست به دست چرخانده و برای دوستانشان قدرت‌نمایی می‌کنند.

آن روز که نه علمی بود و نه خبر از پیشرفت علمی و شکار صرفا منشأ تهیه آذوقه و برطرف‌کردن نیاز بود و درمان گرسنگی، قطعا نه روان‌شناسی معنایی داشت و نه روان‌پزشکی، اما امروز شرایط به گونه‌ای دیگر است؛ چراکه دیگر درصد پایینی از شکارچیان برای رفع گرسنگی شکار می‌کنند و مؤلفه شکار از نیاز تبدیل به تفریح، لهو و لعب و دلالی گوشت شده است؛ کشتار حیوانات و لذت‌بردن از آزار جانداران دیگر و این یعنی مؤلفه‌های بروز بیماری اختلال سلوک یا اختلال شخصیت ضداجتماعی یا استفاده بیجا و بیش‌ازحد از مکانیسم دفاعی جابه‌جایی که هر یک به عنوانی یا به شکلی در روح و روان شکارچیان رسوخ کرده است. شکارچیان مبتلا به اختلال سلوک که زمینه ژنتیکی این بیماری را دارند، عمدتا پرخاشجو و خشن هستند و به صورت غیرعادی از آزار و شکنجه موجودی از خود ضعیف‌تر لذت می‌برند و تمایل به دروغ‌گویی، دزدی، آزار و اذیت و شکنجه دارند؛ اما آنهایی که اختلال شخصیت ضداجتماعی دارند، نبود وجدان در ذهن و افکارشان رخ‌نمایی می‌کند، همدل نیستند و احساسات هیچ موجودی را درک نمی‌کنند و حقیقت را پنهان و عموما بزرگ‌نمایی می‌کنند و دسته آخر آنهایی هستند که اختلال استفاده بیجا و بیش‌ازحد از مکانیسم دفاعی جابه‌جایی دارند که با استفاده از فرایندهایی ذهنی خواسته‌ها و درونیات خود را با محیط تطبیق می‌دهند؛ برای مثال، غرایز پرخاشگرانه خود را به سمت فعالیت‌های ورزشی رزمی سوق می‌دهند و خشونت‌های خود را در آزاررساندن یا کشتار حیات وحش بروز می‌دهند!
برگردیم به همان دوران پارینه‌سنگی و غارنشینی که نه دامداری بود و نه دامپروی و فرض کنیم به‌جای سنگ‌های صیقل‌یافته و ابزارهای ابتدایی، کشتن
حیات‌ وحش برای بقا بود و برای مثال تنها در کشوری مثل ایران امروز حدود دو‌میلیون‌و 700 هزار اسلحه مجاز وجود داشت و نزدیک به 108 میلیون گلوله که شکارچیان بر بدن حیات ‌وحش فرود آورند؛ آیا چیزی از نسل طبیعت و محیط زیست برای بشر امروز باقی می‌ماند که با اکسیژنش تنفس کنند و با آب‌های جاری‌اش سیراب شوند؟
شاید اگر اجدادمان در همان غارها می‌دانستند میلیون‌ها سال بعد قرار است بشری بیاید که بخشی از محل زندگی حیات ‌وحش را به قصد انتفاع تسخیر کند و با عوام‌فریبی و با شعار افزایش جمعیت حیات‌ وحش از طریق تصویب قوانین، قرق‌های خصوصی به‌ وجود آورده و از سهم اراضی ملی مردم کم کرده و از 22 هزار تا 60 هزار دلار برای هر شکار با اسلحه سودآوری کند، هرگز خودش به محیط زیست این مجال را نمی‌داد تا ذره‌ذره آب‌شدنش را آن هم با مجوز‌های قانونی ببیند؛ چراکه شاید برای او که ساعت‌ها و روزها درپی شکار حیوانات برای بقا با روزگار در نبرد بود، مایه شرمساری بود که در طبیعت برای فریب حیات‌ وحش قرقی ایجاد کند و در آن قرق آبشخور ساخته و علوفه دستی پخش کند تا حیوانی از همه‌جا بی‌خبر، گرسنه و تشنه در گرما و سرما برای بقای خود به آنجا پناه آورده و هنگام نوشیدن جرعه‌ای آب یا جویدن غذایی، گلوله‌ای نصیبش شود تا لبخندی از سر غرور بر رخساره فردی بنشیند و دسته و جمعیتی از حیات وحش بی‌پناه و سرگردان در این طبیعت به دست آن جاندار دوپا سرخورده شود.

شکار تحفه‌ای است که از دوران غارنشینی به دنیای مدرن رسیده و اکنون یکی از چالش‌های جدی عصر جدید شده است. شاید درست باشد که نیاز‌ها و طرق مرتفع‌کردن آنها به همراه لباس‌ها و تفکر انسان‌ها و حتی شیوه زندگی‌شان تغییر کرده است، اما گویا برخی همچنان فیلشان یاد گذشته کرده و مانند انسان‌های اولیه و دوران پارینه‌سنگی تمایل دارند برای پیداکردن غذا و شکارکردن و شکارنشدن، تحرک بالایی داشته باشند، در چشم به‌هم‌زدنی از درختی پایین آمده و برای کمین در داخل سوراخ صخره‌ای مخفی شوند و از آنجا با اسحله گرم حیوان بی‌گناهی را در زیستگاهش از زندگی محروم کنند. البته نه مانند اجدادشان که از سلاح سرد، دفاع و حمله رودرروی مردانه با حیوان استفاده می‌کردند، بلکه با سلاح گرم و در کمین، بی‌گناهی را از پای درمی‌آورند. البته درست است که شکل رفتارها هم تغییر کرده اما گویا ذات رفتارها دچار دگرگونی نشده‌اند، چراکه دوران پارینه‌سنگی شکارچیان از جیغ‌زدن برای برقراری ارتباط با سایر شکارچیان استفاده می‌کردند و امروز از تلفن‌های همراه، یا در آن دوران دوست داشتند قبل از شکار تصاویر حیات وحش را سنگ‌نگاری کرده و با ابزار شکارشان شکار را تمرین کنند و بعد از شکارشان نیز تصویر حیوان شکارشده را برای قدرت‌نمایی به دوستانشان با حکاکی به نوعی ثبت کنند. امروز نیز شکارچیان که به غرض و فعالیتشان رجوع کرده‌اند، با استفاده از موبایل و ابزارهای اجتماعی صحنه شکار را لایو می‌گیرند و برای قدرت‌نمایی با شکارشان عکس می‌گیرند و دست به دست چرخانده و برای دوستانشان قدرت‌نمایی می‌کنند.

آن روز که نه علمی بود و نه خبر از پیشرفت علمی و شکار صرفا منشأ تهیه آذوقه و برطرف‌کردن نیاز بود و درمان گرسنگی، قطعا نه روان‌شناسی معنایی داشت و نه روان‌پزشکی، اما امروز شرایط به گونه‌ای دیگر است؛ چراکه دیگر درصد پایینی از شکارچیان برای رفع گرسنگی شکار می‌کنند و مؤلفه شکار از نیاز تبدیل به تفریح، لهو و لعب و دلالی گوشت شده است؛ کشتار حیوانات و لذت‌بردن از آزار جانداران دیگر و این یعنی مؤلفه‌های بروز بیماری اختلال سلوک یا اختلال شخصیت ضداجتماعی یا استفاده بیجا و بیش‌ازحد از مکانیسم دفاعی جابه‌جایی که هر یک به عنوانی یا به شکلی در روح و روان شکارچیان رسوخ کرده است. شکارچیان مبتلا به اختلال سلوک که زمینه ژنتیکی این بیماری را دارند، عمدتا پرخاشجو و خشن هستند و به صورت غیرعادی از آزار و شکنجه موجودی از خود ضعیف‌تر لذت می‌برند و تمایل به دروغ‌گویی، دزدی، آزار و اذیت و شکنجه دارند؛ اما آنهایی که اختلال شخصیت ضداجتماعی دارند، نبود وجدان در ذهن و افکارشان رخ‌نمایی می‌کند، همدل نیستند و احساسات هیچ موجودی را درک نمی‌کنند و حقیقت را پنهان و عموما بزرگ‌نمایی می‌کنند و دسته آخر آنهایی هستند که اختلال استفاده بیجا و بیش‌ازحد از مکانیسم دفاعی جابه‌جایی دارند که با استفاده از فرایندهایی ذهنی خواسته‌ها و درونیات خود را با محیط تطبیق می‌دهند؛ برای مثال، غرایز پرخاشگرانه خود را به سمت فعالیت‌های ورزشی رزمی سوق می‌دهند و خشونت‌های خود را در آزاررساندن یا کشتار حیات وحش بروز می‌دهند!
برگردیم به همان دوران پارینه‌سنگی و غارنشینی که نه دامداری بود و نه دامپروی و فرض کنیم به‌جای سنگ‌های صیقل‌یافته و ابزارهای ابتدایی، کشتن
حیات‌ وحش برای بقا بود و برای مثال تنها در کشوری مثل ایران امروز حدود دو‌میلیون‌و 700 هزار اسلحه مجاز وجود داشت و نزدیک به 108 میلیون گلوله که شکارچیان بر بدن حیات ‌وحش فرود آورند؛ آیا چیزی از نسل طبیعت و محیط زیست برای بشر امروز باقی می‌ماند که با اکسیژنش تنفس کنند و با آب‌های جاری‌اش سیراب شوند؟
شاید اگر اجدادمان در همان غارها می‌دانستند میلیون‌ها سال بعد قرار است بشری بیاید که بخشی از محل زندگی حیات ‌وحش را به قصد انتفاع تسخیر کند و با عوام‌فریبی و با شعار افزایش جمعیت حیات‌ وحش از طریق تصویب قوانین، قرق‌های خصوصی به‌ وجود آورده و از سهم اراضی ملی مردم کم کرده و از 22 هزار تا 60 هزار دلار برای هر شکار با اسلحه سودآوری کند، هرگز خودش به محیط زیست این مجال را نمی‌داد تا ذره‌ذره آب‌شدنش را آن هم با مجوز‌های قانونی ببیند؛ چراکه شاید برای او که ساعت‌ها و روزها درپی شکار حیوانات برای بقا با روزگار در نبرد بود، مایه شرمساری بود که در طبیعت برای فریب حیات‌ وحش قرقی ایجاد کند و در آن قرق آبشخور ساخته و علوفه دستی پخش کند تا حیوانی از همه‌جا بی‌خبر، گرسنه و تشنه در گرما و سرما برای بقای خود به آنجا پناه آورده و هنگام نوشیدن جرعه‌ای آب یا جویدن غذایی، گلوله‌ای نصیبش شود تا لبخندی از سر غرور بر رخساره فردی بنشیند و دسته و جمعیتی از حیات وحش بی‌پناه و سرگردان در این طبیعت به دست آن جاندار دوپا سرخورده شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.