|

سقوط شهربه‌شهر افغانستان در میان سکوت و حیرت جهانی

طالبان در چندقدمی کابل

ولایت‌های افغانستان یکی پس از دیگری به دست طالبان سقوط می‌کند و به نظر می‌رسد قدرت‌های جهانی نه‌تنها قصدی برای کمک به حکومت افغانستان برای ایستادگی در برابر افراطیون طالبان ندارند بلکه خود را برای سقوط کابل پایتخت افغانستان هم آماده می‌کنند. روز گذشته و ساعاتی پس از تصرف هرات به دست طالبان، رسانه‌ها از تصرف شهر لشگرکاه در ولایت هلمند از سوی طالبان و نزدیک‌شدن نیروهای این گروه به کابل خبر می‌دهند. طالبان روز پنجشنبه مقر پلیس هرات واقع در غرب این کشور را تصرف کردند و پرچم خود را بالای ساختمان برافراشتند. هرات سومین شهر بزرگ افغانستان و دهمین مرکز از 34 ولایتی است که به دست طالبان سقوط می‌کند. یک مقام ارشد امنیتی افغانستان درباره تسخیر هرات گفت که طالبان «همه‌چیز را گرفت» و افزود که نیروهای افغان بدون مقاومت و «برای جلوگیری از خسارت بیشتر در شهر» به یک پایگاه نظامی در ولایت هرات عقب‌نشینی می‌کنند. هم‌زمان گزارش‌های تأیید‌نشده‌ای نیز از ورود طالبان به بخشی‌هایی از شهر قندهار حکایت دارد و طالبان ادعا می‌کنند کنترل این شهر را نیز به دست گرفته است. این گروه پیش از هرات، شهر غزنی مرکز ولایت غزنی را تصرف کرد. غزنی شهری است که نزدیک‌ترین مرکز ولایت به کابل محسوب می‌شود. طالبان از یک هفته قبل در سلسله‌ای از حملات، شهرهای زرنج (مرکز ولایت نیمروز)، شبرغان (مرکز ولایت جوزجان)، قندوز (مرکز ولایت)، تالقان (مرکز ولایت تخار)،‌ سرپل (مرکز ولایت سرپل)، فیض‌آباد (مرکز ولایت بدخشان)، پلخمری (مرکز ولایت بغلان) و ایبک (مرکز ولایت سمنگان) را به تصرف خود درآورده‌‌ بودند. با نزدیک‌شدن طالبان به کابل، رسانه‌ها از تماس تلفنی آنتونی بلینکن و لوید آستین وزرای خارجه و دفاع ایالات متحده با اشرف غنی، رئیس‌جمهوری افغانستان و اصرار آنها برای استعفای او با هدف برقراری آتش‌بس خبر دادند اما اشرف غنی پیشنهاد استعفا را رد کرده است. غنی که در مراسمی در کاخ ریاست‌جمهوری افغانستان سخن می‌گفت، تأکید کرد ‌«تعیین جانشین» او باید از سوی مردم افغانستان انجام شود و دیگران نمی‌توانند برای مردم افغانستان تعیین تکلیف کنند. از طرف دیگر رسانه‌ها به نقل از مذاکره‌کنندگان در دوحه قطر گزارش داده‌اند در شرایطی که وضعیت رو‌به‌وخامت گذاشته است، دولت غنی به طالبان پیشنهاد داده‌اند که در ازای پایان خشونت، در تقسیم قدرت در افغانستان سهیم شوند. اشرف غنی تاکنون درخواست تشکیل دولت موقت غیرمنتخب که شامل طالبان می‌شود را رد کرده است و با توجه به پیشروی سریع طالبان در افغانستان این نگرانی وجود دارد که چرخش و تغییر موضع احتمالی غنی بسیار دیر باشد. زیرا طالبان از زمان آغاز مذاکرات صلح در سپتامبر ۲۰۲۰ تاکنون، هیچ نشانه‌ای که حاکی از آمادگی آنان برای مصالحه باشد از خود نشان نداده‌اند.
انتقاد از دولت بایدن
در‌همین‌حال، عمران‌خان نخست‌‌وزیر پاکستان، گفته است که شرط گروه طالبان برای ادامه‌دادن گفت‌وگوهای صلح این است که اشرف غنی از قدرت کنار برود. برخی منابع هم گزارش داده‌اند که چین آماده است در صورت به‌قدرت‌رسیدن طالبان آنها را به رسمیت بشناسد‌. وزیر خارجه چین اخیرا با هیئتی از نمایندگان طالبان دیدار کرده بود. در آمریکا هم آنتونی بلینکن که با وزرای خارجه آلمان، کانادا و قطر و رئیس‌جمهوری افغانستان درباره بحران جاری صحبت کرده است، می‌گوید نه‌تنها از اشرف غنی نخواسته تا از مقام خود کناره‌گیری کند‌ بلکه گفته است آمریکا به «حفظ روابط قوی دیپلماتیک و امنیتی با دولت کابل» و یافتن راه‌‌حل سیاسی برای رفع بحران متعهد است. پس از سقوط هرات، سفارت آمریکا در افغانستان از شهروندان خود خواست تا فورا و با هر پرواز قابل‌دسترسی خاک این کشور را ترک کنند. سفارت ایالات متحده اعلام کرده که در صورت لزوم پول نقد برای تهیه بلیت هواپیما در اختیار شهروندان آمریکایی ساکن در افغانستان خواهد گذاشت. با وجود ادعاهای بلینکن، روزنامه نیویورک‌‌تایمز در گزارشی نوشته است که هیئتی از واشنگتن با طالبان مذاکره کرده و از آنها خواسته تا در صورت تصرف کابل، آسیبی به سفارت آمریکا وارد نشود. پنتاگون هم اعلام کرد که سه‌هزار نیروی نظامی را به‌طور موقت و برای تسهیل کمک به تخلیه پرسنل از سفارت این کشور در کابل به افغانستان اعزام کرده است. این رویکرد دولت آمریکا در افغانستان اما از‌سوی جمهوری‌خواهان به‌شدت مورد انتقاد گرفته است. میچ مک‌کانل، رهبر جمهوری‌خواهان سنا، با اشاره به اینکه وضعیت افغانستان «قابل پیش‌بینی و پیشگیری» بود، با انتقاد از واکنش‌های دولت بایدن گفته است: «بایدن باید فورا متعهد به حمایت بیشتر از نیروهای افغانستان شود و این کار را با پشتیبانی هوایی فراتر از ۳۱ آگوست( 17 روز دیگر و موعد خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان) انجام دهد. در غیر این صورت، القاعده و طالبان ممکن است بیستمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر را با سوزاندن سفارت ما در کابل جشن بگیرند».

ولایت‌های افغانستان یکی پس از دیگری به دست طالبان سقوط می‌کند و به نظر می‌رسد قدرت‌های جهانی نه‌تنها قصدی برای کمک به حکومت افغانستان برای ایستادگی در برابر افراطیون طالبان ندارند بلکه خود را برای سقوط کابل پایتخت افغانستان هم آماده می‌کنند. روز گذشته و ساعاتی پس از تصرف هرات به دست طالبان، رسانه‌ها از تصرف شهر لشگرکاه در ولایت هلمند از سوی طالبان و نزدیک‌شدن نیروهای این گروه به کابل خبر می‌دهند. طالبان روز پنجشنبه مقر پلیس هرات واقع در غرب این کشور را تصرف کردند و پرچم خود را بالای ساختمان برافراشتند. هرات سومین شهر بزرگ افغانستان و دهمین مرکز از 34 ولایتی است که به دست طالبان سقوط می‌کند. یک مقام ارشد امنیتی افغانستان درباره تسخیر هرات گفت که طالبان «همه‌چیز را گرفت» و افزود که نیروهای افغان بدون مقاومت و «برای جلوگیری از خسارت بیشتر در شهر» به یک پایگاه نظامی در ولایت هرات عقب‌نشینی می‌کنند. هم‌زمان گزارش‌های تأیید‌نشده‌ای نیز از ورود طالبان به بخشی‌هایی از شهر قندهار حکایت دارد و طالبان ادعا می‌کنند کنترل این شهر را نیز به دست گرفته است. این گروه پیش از هرات، شهر غزنی مرکز ولایت غزنی را تصرف کرد. غزنی شهری است که نزدیک‌ترین مرکز ولایت به کابل محسوب می‌شود. طالبان از یک هفته قبل در سلسله‌ای از حملات، شهرهای زرنج (مرکز ولایت نیمروز)، شبرغان (مرکز ولایت جوزجان)، قندوز (مرکز ولایت)، تالقان (مرکز ولایت تخار)،‌ سرپل (مرکز ولایت سرپل)، فیض‌آباد (مرکز ولایت بدخشان)، پلخمری (مرکز ولایت بغلان) و ایبک (مرکز ولایت سمنگان) را به تصرف خود درآورده‌‌ بودند. با نزدیک‌شدن طالبان به کابل، رسانه‌ها از تماس تلفنی آنتونی بلینکن و لوید آستین وزرای خارجه و دفاع ایالات متحده با اشرف غنی، رئیس‌جمهوری افغانستان و اصرار آنها برای استعفای او با هدف برقراری آتش‌بس خبر دادند اما اشرف غنی پیشنهاد استعفا را رد کرده است. غنی که در مراسمی در کاخ ریاست‌جمهوری افغانستان سخن می‌گفت، تأکید کرد ‌«تعیین جانشین» او باید از سوی مردم افغانستان انجام شود و دیگران نمی‌توانند برای مردم افغانستان تعیین تکلیف کنند. از طرف دیگر رسانه‌ها به نقل از مذاکره‌کنندگان در دوحه قطر گزارش داده‌اند در شرایطی که وضعیت رو‌به‌وخامت گذاشته است، دولت غنی به طالبان پیشنهاد داده‌اند که در ازای پایان خشونت، در تقسیم قدرت در افغانستان سهیم شوند. اشرف غنی تاکنون درخواست تشکیل دولت موقت غیرمنتخب که شامل طالبان می‌شود را رد کرده است و با توجه به پیشروی سریع طالبان در افغانستان این نگرانی وجود دارد که چرخش و تغییر موضع احتمالی غنی بسیار دیر باشد. زیرا طالبان از زمان آغاز مذاکرات صلح در سپتامبر ۲۰۲۰ تاکنون، هیچ نشانه‌ای که حاکی از آمادگی آنان برای مصالحه باشد از خود نشان نداده‌اند.
انتقاد از دولت بایدن
در‌همین‌حال، عمران‌خان نخست‌‌وزیر پاکستان، گفته است که شرط گروه طالبان برای ادامه‌دادن گفت‌وگوهای صلح این است که اشرف غنی از قدرت کنار برود. برخی منابع هم گزارش داده‌اند که چین آماده است در صورت به‌قدرت‌رسیدن طالبان آنها را به رسمیت بشناسد‌. وزیر خارجه چین اخیرا با هیئتی از نمایندگان طالبان دیدار کرده بود. در آمریکا هم آنتونی بلینکن که با وزرای خارجه آلمان، کانادا و قطر و رئیس‌جمهوری افغانستان درباره بحران جاری صحبت کرده است، می‌گوید نه‌تنها از اشرف غنی نخواسته تا از مقام خود کناره‌گیری کند‌ بلکه گفته است آمریکا به «حفظ روابط قوی دیپلماتیک و امنیتی با دولت کابل» و یافتن راه‌‌حل سیاسی برای رفع بحران متعهد است. پس از سقوط هرات، سفارت آمریکا در افغانستان از شهروندان خود خواست تا فورا و با هر پرواز قابل‌دسترسی خاک این کشور را ترک کنند. سفارت ایالات متحده اعلام کرده که در صورت لزوم پول نقد برای تهیه بلیت هواپیما در اختیار شهروندان آمریکایی ساکن در افغانستان خواهد گذاشت. با وجود ادعاهای بلینکن، روزنامه نیویورک‌‌تایمز در گزارشی نوشته است که هیئتی از واشنگتن با طالبان مذاکره کرده و از آنها خواسته تا در صورت تصرف کابل، آسیبی به سفارت آمریکا وارد نشود. پنتاگون هم اعلام کرد که سه‌هزار نیروی نظامی را به‌طور موقت و برای تسهیل کمک به تخلیه پرسنل از سفارت این کشور در کابل به افغانستان اعزام کرده است. این رویکرد دولت آمریکا در افغانستان اما از‌سوی جمهوری‌خواهان به‌شدت مورد انتقاد گرفته است. میچ مک‌کانل، رهبر جمهوری‌خواهان سنا، با اشاره به اینکه وضعیت افغانستان «قابل پیش‌بینی و پیشگیری» بود، با انتقاد از واکنش‌های دولت بایدن گفته است: «بایدن باید فورا متعهد به حمایت بیشتر از نیروهای افغانستان شود و این کار را با پشتیبانی هوایی فراتر از ۳۱ آگوست( 17 روز دیگر و موعد خروج نظامیان آمریکایی از افغانستان) انجام دهد. در غیر این صورت، القاعده و طالبان ممکن است بیستمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر را با سوزاندن سفارت ما در کابل جشن بگیرند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.