مشكلات فدراليسم نوپا
بغداد و اربيل بالاخره مشكل نفت را حل ميكنند؟
شرق: از ابتدای اعلام موقعیت فدرالی در عراق و تشكیل دولت خودمختار كردستان عراق مسئله نفت موجب درگیری جدی میان دولت فدرال بغداد و اربیل بود. مشكلی كه هنوز هم سرانجام مشخصی پیدا نكرده است. ابتدا مشكل، نحوه قراردادهای دولت خودمختار كردستان بود. اربیل برای توسعه صنعت نفت كردستان اعلام كرد قراردادهای «مشاركت در تولید» با شركتها منعقد میكند. این قراردادها برای شركتهای بزرگ غربی جذاب هستند اما دولت بغداد میگفت اربیل مطابق قانون اساسی اختیاری برای تعیین نوع قرادادها ندارد و قراردادهای كردستان نیز باید مانند بقیه جاهای كشور «خدماتی» باشد. سپس كه صادرات نفت از كردستان به راه افتاد مشكل بر سر نحوه صدور پیش آمد. وزیر نفت وقت عراق، شهرستانی، میگفت كردستان تبدیل به منطقهای «خاكستری» شده و شفافیت مالی ندارد. معلوم نیست نفت را به چه قیمت میفروشد و به چه منبعی. بغداد برای حل این مشكل یك شركت مركزی فروش نفت، به نام «سومو» تأسیس كرد و قرار شد تمام درآمد نفتی بغداد و اربیل به آنجا منتقل شود و سپس دولت مركزی از محل آن سهم بودجه كردستان را تعیین و پرداخت كند. بر سر پرداخت و درصد این سهم نیز درگیری كم نبود. بغداد پرداخت نمیكرد و اربیل از سهم خود راضی نبود. در این دوران قای عبادی، نخستوزیر وقت عراق، میگفت «کردستان مقدار نفت مورد توافق با بغداد را به دولت مرکزی تحویل نداده است. من شنیدهام که مقامهای کردستان میگویند دولت به تعهد خود عمل نکرده است. این حقیقت ندارد. دولت کاملا به تعهدات خود پایبند است؛ اما منبع اصلی درآمد ما از نفت است. اگر کردستان نفت صادر نکند ما چگونه میتوانیم به آنها پرداخت کنیم». مسعود بارزانی، رئیس اقلیم خودمختار کردستان عراق، در جواب میگفت به مفاد توافق با دولت، پایبند است و درصورتیکه کردستان سهم ۱۷درصدی خود از بودجه عراق را دریافت نکند، صادرات نفت به بغداد را متوقف خواهد کرد. مشكل صادرات مستقیم نفت كردستان به تركیه تا جایی بالا گرفت كه بغداد تهدید كرد «تمامی» مواد صادراتی تركیه به عراق را متوقف خواهد كرد و تركیه نیز وارد ماجرا شد. در این زمان بغداد در اعتراض به تصمیم کردستان مبنی بر صادرات مستقل نفت به ترکیه، پرداخت حقوق کارکنان دولتی در منطقه خودمختار کردستان را نیز متوقف کرد. بیش از یکپنجم از جمعیت پنجمیلیوننفری اقلیم کردستان عراق، در استخدام دولت هستند. مشكل پرداخت حق كردستان تا حدی حل شده اما اختلافات اساسی هنوز پابرجاست؛ بااینحال اكنون وزیر نفت عراق برای چندمین بار میگوید كه دو طرف درحال حل مشكلات هستند. مسئلهای كه بارها مطرح شده اما به سرانجام نرسیده است. به گفته وزیر نفت عراق دولت فدرال عراق و منطقه نیمهخودمختار کردستان متعهد شدند برای حل اختلافاتی که درباره انرژی دارند، همکاری کرده و فصل جدیدی را در زمینه مسائل مربوط به انرژی آغاز میکنند. احسان عبدالجبار اسماعیل، وزیر نفت عراق، روز یکشنبه در بغداد با کمال اتروشی، وزیر منابع طبیعی دولت منطقهای کردستان، دیدار و درباره شروع جدید در روابط انرژی گفتوگو کردند. وزیر نفت عراق از همکاری با وزارت منابع طبیعی دولت منطقهای کردستان استقبال و آمادگی وزارتخانه خود برای حذف همه موانع فنی و مالی را اعلام کرد. این دو وزیر موافقت کردند منافع ملی را در اولویت ملاحظات دیگر قرار دهند و اعلام کردند شفافیت در بخش انرژی سراسر عراق اهمیت دارد. کمال اتروشی ابراز امیدواری کرد که روابط با دولت فدرال در بغداد بهبود پیدا کرده و پروژههای مشترک در آینده ساخته شوند. دولت منطقهای کردستان پس از اینکه دولت فدرال عراق سهم ۱۳۶ میلیون دلار (۲۰۰ میلیارد دینار عراقی) این منطقه از بودجه را آزاد کرد، اواخر ماه گذشته اعلام کرد کاهش حقوق کارمندان دولتی کردستان خاتمه پیدا میکند. بهدلیل بحران سال گذشته، دولت منطقه کردستان که نسبت به دولت فدرال عراق وابستگی بیشتری به درآمدهای نفتی دارد، موفق نشد حقوق بخش دولتی را بهموقع و بهطور مناسب پرداخت کند، درحالیکه نیمی از نیروی کار این منطقه در بخش دولتی مشغول به کار هستند. براساس گزارش اویل پرایس، نفت کردستان که از طریق خط لوله ارسال میشود، سال گذشته بهطور میانگین ۲۸ دلار و ۱۰ سنت در هر بشکه فروخته شد و ارزش ناخالص نفت صادرشده از طریق خط لوله ۴.۴۴ میلیارد دلار بود. مجموع صادرات و مصرف نفت این منطقه برای کل سال به ۱۶۵میلیونو ۹۴۲هزارو ۸۶۱ بشکه رسید که پنجمیلیون بشکه کمتر از سال ۲۰۱۹ بود.
شرق: از ابتدای اعلام موقعیت فدرالی در عراق و تشكیل دولت خودمختار كردستان عراق مسئله نفت موجب درگیری جدی میان دولت فدرال بغداد و اربیل بود. مشكلی كه هنوز هم سرانجام مشخصی پیدا نكرده است. ابتدا مشكل، نحوه قراردادهای دولت خودمختار كردستان بود. اربیل برای توسعه صنعت نفت كردستان اعلام كرد قراردادهای «مشاركت در تولید» با شركتها منعقد میكند. این قراردادها برای شركتهای بزرگ غربی جذاب هستند اما دولت بغداد میگفت اربیل مطابق قانون اساسی اختیاری برای تعیین نوع قرادادها ندارد و قراردادهای كردستان نیز باید مانند بقیه جاهای كشور «خدماتی» باشد. سپس كه صادرات نفت از كردستان به راه افتاد مشكل بر سر نحوه صدور پیش آمد. وزیر نفت وقت عراق، شهرستانی، میگفت كردستان تبدیل به منطقهای «خاكستری» شده و شفافیت مالی ندارد. معلوم نیست نفت را به چه قیمت میفروشد و به چه منبعی. بغداد برای حل این مشكل یك شركت مركزی فروش نفت، به نام «سومو» تأسیس كرد و قرار شد تمام درآمد نفتی بغداد و اربیل به آنجا منتقل شود و سپس دولت مركزی از محل آن سهم بودجه كردستان را تعیین و پرداخت كند. بر سر پرداخت و درصد این سهم نیز درگیری كم نبود. بغداد پرداخت نمیكرد و اربیل از سهم خود راضی نبود. در این دوران قای عبادی، نخستوزیر وقت عراق، میگفت «کردستان مقدار نفت مورد توافق با بغداد را به دولت مرکزی تحویل نداده است. من شنیدهام که مقامهای کردستان میگویند دولت به تعهد خود عمل نکرده است. این حقیقت ندارد. دولت کاملا به تعهدات خود پایبند است؛ اما منبع اصلی درآمد ما از نفت است. اگر کردستان نفت صادر نکند ما چگونه میتوانیم به آنها پرداخت کنیم». مسعود بارزانی، رئیس اقلیم خودمختار کردستان عراق، در جواب میگفت به مفاد توافق با دولت، پایبند است و درصورتیکه کردستان سهم ۱۷درصدی خود از بودجه عراق را دریافت نکند، صادرات نفت به بغداد را متوقف خواهد کرد. مشكل صادرات مستقیم نفت كردستان به تركیه تا جایی بالا گرفت كه بغداد تهدید كرد «تمامی» مواد صادراتی تركیه به عراق را متوقف خواهد كرد و تركیه نیز وارد ماجرا شد. در این زمان بغداد در اعتراض به تصمیم کردستان مبنی بر صادرات مستقل نفت به ترکیه، پرداخت حقوق کارکنان دولتی در منطقه خودمختار کردستان را نیز متوقف کرد. بیش از یکپنجم از جمعیت پنجمیلیوننفری اقلیم کردستان عراق، در استخدام دولت هستند. مشكل پرداخت حق كردستان تا حدی حل شده اما اختلافات اساسی هنوز پابرجاست؛ بااینحال اكنون وزیر نفت عراق برای چندمین بار میگوید كه دو طرف درحال حل مشكلات هستند. مسئلهای كه بارها مطرح شده اما به سرانجام نرسیده است. به گفته وزیر نفت عراق دولت فدرال عراق و منطقه نیمهخودمختار کردستان متعهد شدند برای حل اختلافاتی که درباره انرژی دارند، همکاری کرده و فصل جدیدی را در زمینه مسائل مربوط به انرژی آغاز میکنند. احسان عبدالجبار اسماعیل، وزیر نفت عراق، روز یکشنبه در بغداد با کمال اتروشی، وزیر منابع طبیعی دولت منطقهای کردستان، دیدار و درباره شروع جدید در روابط انرژی گفتوگو کردند. وزیر نفت عراق از همکاری با وزارت منابع طبیعی دولت منطقهای کردستان استقبال و آمادگی وزارتخانه خود برای حذف همه موانع فنی و مالی را اعلام کرد. این دو وزیر موافقت کردند منافع ملی را در اولویت ملاحظات دیگر قرار دهند و اعلام کردند شفافیت در بخش انرژی سراسر عراق اهمیت دارد. کمال اتروشی ابراز امیدواری کرد که روابط با دولت فدرال در بغداد بهبود پیدا کرده و پروژههای مشترک در آینده ساخته شوند. دولت منطقهای کردستان پس از اینکه دولت فدرال عراق سهم ۱۳۶ میلیون دلار (۲۰۰ میلیارد دینار عراقی) این منطقه از بودجه را آزاد کرد، اواخر ماه گذشته اعلام کرد کاهش حقوق کارمندان دولتی کردستان خاتمه پیدا میکند. بهدلیل بحران سال گذشته، دولت منطقه کردستان که نسبت به دولت فدرال عراق وابستگی بیشتری به درآمدهای نفتی دارد، موفق نشد حقوق بخش دولتی را بهموقع و بهطور مناسب پرداخت کند، درحالیکه نیمی از نیروی کار این منطقه در بخش دولتی مشغول به کار هستند. براساس گزارش اویل پرایس، نفت کردستان که از طریق خط لوله ارسال میشود، سال گذشته بهطور میانگین ۲۸ دلار و ۱۰ سنت در هر بشکه فروخته شد و ارزش ناخالص نفت صادرشده از طریق خط لوله ۴.۴۴ میلیارد دلار بود. مجموع صادرات و مصرف نفت این منطقه برای کل سال به ۱۶۵میلیونو ۹۴۲هزارو ۸۶۱ بشکه رسید که پنجمیلیون بشکه کمتر از سال ۲۰۱۹ بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.