استقبال محتاطانه از رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا در خاورمیانه
ایران موضوع مذاکرات «برنز» در اسرائیل
اولین سفر ویلیام برنز در مقام رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا به اسرائیل و سرزمینهای فلسطینی در زمانی انجام میشود که تنش میان اسرائیل و ایران دوباره اوج گرفته است. ویلیام برنز که روز گذشته وارد منطقه شد، قرار است با مقامهای اسرائیلی و فلسطینی گفتوگو کند و منابع مختلف رسانهای خبر دادهاند که «پرونده هستهای ایران و احتمال ازسرگیری مذاکرات احیای برجام» و «موضع ایالات متحده در قبال دولت جدید در ایران»، مهمترین موضوعات مورد مذاکره برنز و مقامهای اسرائیلی خواهد بود.
ویلیام برنز قرار است امروز علاوه بر دیدار با «دیوید بارنیا» همتای اسرائیلی خود که از ابتدای ماه ژوئن ریاستش بر موساد آغاز شده، با رئیسجمهوری اسرائیل، «نفتالی بنت» نخستوزیر جدید، «یائیر لاپید» وزیر خارجه و برخی مقامهای نظامی اسرائیل گفتوگو کند. رئیس سیا علاوه بر اسرائیل به رامالله نیز میرود تا با مقامات تشکیلات خودگردان فلسطین، از جمله «محمود عباس» رئیس این تشکیلات و «ماجد فرج» رئیس سازمان اطلاعات فلسطین، دیدار کند. سازمان سیا و سرویسهای اطلاعاتی فلسطینی همکاریهای نزدیکی در زمینه مبارزه با تروریسم دارند و این همکاریها در زمان دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری سابق آمریكا که کمکهای مالی آمریکا به فلسطینیها قطع شد و رابطه فلسطین و آمریکا متشنج شده بود هم ادامه داشت. برنز درحالی عازم این سفر شده که تنشها بین اسرائیل و ایران در پی حمله پهپادی اخیر به نفتکش تجاری اسرائیلی «مرسراستریت» در نزدیکی ساحل عمان به اوج رسیده است. مقامهای اسرائیل و کشورهای ایالات متحده و بریتانیا میگویند ایران چنین حملهای را انجام داده اما وزارت خارجه ایران این اظهارات را رد کرده است. اسرائیل در روزهای اخیر بارها ایران را
تهدید به حمله تلافیجویانه کرده و ایران نیز اعلام کرده که آماده است تا هرگونه اقدامی را پاسخ دهد. علاوه بر این، تنشها بین اسرائیل و حزبالله لبنان در مناطق مرزی لبنان دوباره شدت گرفته و در روزهای اخیر پس از بروز تنش مرزی و حملات اسرائیل به داخل خاک لبنان، پرتاب راکت بهسوی شمال اسرائیل از سر گرفته شد.
ذهنیت منفی در قبال برنز
برنز در سالهای طولانی حضور خود در وزارت خارجه آمریکا روابط نزدیکی با مقامات مختلف اسرائیل و فلسطین داشته است. از جمله با مایک هرتزوگ که اخیرا بهعنوان سفیر جدید اسرائیل در واشنگتن منصوب شده است. بااینحال، ویلیام برنز چهرهای محبوب در میان سیاستمداران اسرائیلی به شمار نمیآید و دلیل آن هم به سال 2013 و مذاکرات پنهانی ایران و ایالات متحده بازمیگردد. در آن سال، ویلیام برنز و جیک سالیوان که درحالحاضر مشاور فعلی امنیت ملی دولت بایدن است، پیش از امضای برجام گفتوگوهای مخفیانهای را با ایران در عمان انجام دادند و اسرائیل را از این گفتوگوها مطلع نکردند. اما اسرائیل به انجام این مذاکرات پی برد و افشای آن بحران عمیقی در مناسبات باراک اوباما، رئیسجمهوری وقت آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر وقت اسرائیل به وجود آورد. این پیشزمینه منفی درباره برنز قطعا در مذاکرات دو طرف تأثیرگذار خواهد بود و اسرائیلیها در مذاکره با او محتاطتر خواهند بود. پیش از سفر برنز به اسرائیل، «شمریت مئیر» مشاور دیپلماتیک بنت و «ایال هولاتا» مشاور امنیت ملی اسرائیل به واشنگتن رفته بودند اما هیچ جزئیاتی از این سفر منتشر نشده است.
همچنین سفر برنز درحالی صورت میگیرد که در روزهای اخیر زمزمههایی در مورد بررسی گزینههای غیر از بازگشت به برجام از سوی دولت بایدن در دستور کار قرار گرفته است. لغو برخی تحریمها در ازای توقف روند غنیسازی اورانیوم یکی از این گزینههاست. موضع رسمی ایالات متحده البته هنوز لزوم بازگشت به برجام و سپس مذاکرات بعدی برای توافقی «مستحکمتر، بلندمدتتر و فراگیرتر» است اما مقامهای اسرائیلی که در گفتوگو با آمریکاییها درباره ایران مشارکت دارند، به «اورشلیمپست» گفتهاند که بسیاری از دیپلماتهای ارشد در وزارت خارجه آمریکا بازگشت به برجام را دیگر ممکن نمیدانند.
منتقد سیاستهای ترامپ
با اینکه ایران مهمترین موضوع مورد مذاکره برنز در منطقه خواهد بود اما سابقه طولانی دیپلماتیک او و نقش برنز بهعنوان هماهنگکننده دیپلماسی آمریکا در منطقه در سالهای گذشته باعث شده تا موضعگیری او در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین هم مورد توجه قرار گیرد. برنز بهعنوان سفیر آمریکا در اردن، فرستاده در روسیه، دستیار وزیر خارجه در امور خاور نزدیک و معاون وزیر خارجه تحت مدیریت هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه خدمت کرده است.
برنز در مطلبی طولانی درباره بحرانهای خاورمیانه که برای مجله آتلانتیک نوشت خواستار ایجاد یک راه دیپلماتیک جدید در خاورمیانه شد که در آن واشنگتن روابط خود را با منطقه دوباره تنظیم کند.
برنز در این مطلب نوشته است: «رابطه ما با عربستان سعودی و اعراب خلیج فارس باید یک خیابان دوطرفه باشد. ما باید از آنها دربرابر تهدیدهای امنیتی خارجی، از طرف ایران یا هرکس دیگری حمایت کنیم و از نوسازی جدی سیاسی و اقتصادی حمایت لازم را به عمل بیاوریم. آنها نباید طوری عمل کنند که گویی حق دارند یک چک سفید از ما بگیرند، عربستان باید جنگ فاجعهبار در یمن را خاتمه دهد و از دخالت در انتقال سیاسی در مناطقی مانند لیبی و سودان دست بردارد، این کشور همچنین باید رقابتهای داخلی خود را مدیریت کند».
برنز که درحالحاضر مدیریت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا را بر عهده دارد، همچنین از پیشنهاد ترامپ برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطین که به اسرائیل اجازه میداد تا تمام شهرکهای کرانه باختری را حفظ کند، انتقاد کرد. برنز بارها موضع ترامپ در قبال فلسطین و حمایت بیچونوچرای او از اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده بود. بااینحال دولت بایدن در مدت زمانی که بر سر کار آمده، بارها تأکید کرده که قصد ندارد سفارت ایالات متحده در اسرائیل را از قدس به تلآویو بازگرداند یا کشورهای عربی را که به عادیسازی رابطه با اسرائیل پرداختهاند، تحت فشار قرار دهد تا از «توافق ابراهیم» خارج شوند.
در گذشته نیز برنز در پی فشار برای سرنگونی یاسر عرفات، رئیس وقت تشکیلات خودگردان فلسطینی در سال ۲۰۰۲ در میان محاصره رامالله، طرفدار ارائه دیدگاه روشنی برای ایجاد یک کشور فلسطینی بود. برنز به گفتوگو با یک مقام اسرائیلی در کاخ سفید اشاره کرد که در ژوئن ۲۰۰۲ ادعا کرده بود فلسطینیها از عرفات خسته شدهاند. برنز در واکنش به این اظهارات گفت به نظر او فلسطینیها از اشغالگری بیشتر خسته شدهاند. او خطاب به دیپلمات اسرائیلی افزود: «اگر میخواهید عرفات را به حاشیه ببرید، سعی کنید با فلسطینیها کنار بیایید. آریل شارون، نخستوزیر وقت اسرائیل به فلسطینیها هیچ امیدی برای پایاندادن به اشغال یا هیچ نوع برنامه سیاسی قانعکنندهای نداده است. اگر او این کار را میکرد، ممکن بود گفتوگوی دیگری داشته باشیم».
اولین سفر ویلیام برنز در مقام رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا به اسرائیل و سرزمینهای فلسطینی در زمانی انجام میشود که تنش میان اسرائیل و ایران دوباره اوج گرفته است. ویلیام برنز که روز گذشته وارد منطقه شد، قرار است با مقامهای اسرائیلی و فلسطینی گفتوگو کند و منابع مختلف رسانهای خبر دادهاند که «پرونده هستهای ایران و احتمال ازسرگیری مذاکرات احیای برجام» و «موضع ایالات متحده در قبال دولت جدید در ایران»، مهمترین موضوعات مورد مذاکره برنز و مقامهای اسرائیلی خواهد بود.
ویلیام برنز قرار است امروز علاوه بر دیدار با «دیوید بارنیا» همتای اسرائیلی خود که از ابتدای ماه ژوئن ریاستش بر موساد آغاز شده، با رئیسجمهوری اسرائیل، «نفتالی بنت» نخستوزیر جدید، «یائیر لاپید» وزیر خارجه و برخی مقامهای نظامی اسرائیل گفتوگو کند. رئیس سیا علاوه بر اسرائیل به رامالله نیز میرود تا با مقامات تشکیلات خودگردان فلسطین، از جمله «محمود عباس» رئیس این تشکیلات و «ماجد فرج» رئیس سازمان اطلاعات فلسطین، دیدار کند. سازمان سیا و سرویسهای اطلاعاتی فلسطینی همکاریهای نزدیکی در زمینه مبارزه با تروریسم دارند و این همکاریها در زمان دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهوری سابق آمریكا که کمکهای مالی آمریکا به فلسطینیها قطع شد و رابطه فلسطین و آمریکا متشنج شده بود هم ادامه داشت. برنز درحالی عازم این سفر شده که تنشها بین اسرائیل و ایران در پی حمله پهپادی اخیر به نفتکش تجاری اسرائیلی «مرسراستریت» در نزدیکی ساحل عمان به اوج رسیده است. مقامهای اسرائیل و کشورهای ایالات متحده و بریتانیا میگویند ایران چنین حملهای را انجام داده اما وزارت خارجه ایران این اظهارات را رد کرده است. اسرائیل در روزهای اخیر بارها ایران را
تهدید به حمله تلافیجویانه کرده و ایران نیز اعلام کرده که آماده است تا هرگونه اقدامی را پاسخ دهد. علاوه بر این، تنشها بین اسرائیل و حزبالله لبنان در مناطق مرزی لبنان دوباره شدت گرفته و در روزهای اخیر پس از بروز تنش مرزی و حملات اسرائیل به داخل خاک لبنان، پرتاب راکت بهسوی شمال اسرائیل از سر گرفته شد.
ذهنیت منفی در قبال برنز
برنز در سالهای طولانی حضور خود در وزارت خارجه آمریکا روابط نزدیکی با مقامات مختلف اسرائیل و فلسطین داشته است. از جمله با مایک هرتزوگ که اخیرا بهعنوان سفیر جدید اسرائیل در واشنگتن منصوب شده است. بااینحال، ویلیام برنز چهرهای محبوب در میان سیاستمداران اسرائیلی به شمار نمیآید و دلیل آن هم به سال 2013 و مذاکرات پنهانی ایران و ایالات متحده بازمیگردد. در آن سال، ویلیام برنز و جیک سالیوان که درحالحاضر مشاور فعلی امنیت ملی دولت بایدن است، پیش از امضای برجام گفتوگوهای مخفیانهای را با ایران در عمان انجام دادند و اسرائیل را از این گفتوگوها مطلع نکردند. اما اسرائیل به انجام این مذاکرات پی برد و افشای آن بحران عمیقی در مناسبات باراک اوباما، رئیسجمهوری وقت آمریکا و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر وقت اسرائیل به وجود آورد. این پیشزمینه منفی درباره برنز قطعا در مذاکرات دو طرف تأثیرگذار خواهد بود و اسرائیلیها در مذاکره با او محتاطتر خواهند بود. پیش از سفر برنز به اسرائیل، «شمریت مئیر» مشاور دیپلماتیک بنت و «ایال هولاتا» مشاور امنیت ملی اسرائیل به واشنگتن رفته بودند اما هیچ جزئیاتی از این سفر منتشر نشده است.
همچنین سفر برنز درحالی صورت میگیرد که در روزهای اخیر زمزمههایی در مورد بررسی گزینههای غیر از بازگشت به برجام از سوی دولت بایدن در دستور کار قرار گرفته است. لغو برخی تحریمها در ازای توقف روند غنیسازی اورانیوم یکی از این گزینههاست. موضع رسمی ایالات متحده البته هنوز لزوم بازگشت به برجام و سپس مذاکرات بعدی برای توافقی «مستحکمتر، بلندمدتتر و فراگیرتر» است اما مقامهای اسرائیلی که در گفتوگو با آمریکاییها درباره ایران مشارکت دارند، به «اورشلیمپست» گفتهاند که بسیاری از دیپلماتهای ارشد در وزارت خارجه آمریکا بازگشت به برجام را دیگر ممکن نمیدانند.
منتقد سیاستهای ترامپ
با اینکه ایران مهمترین موضوع مورد مذاکره برنز در منطقه خواهد بود اما سابقه طولانی دیپلماتیک او و نقش برنز بهعنوان هماهنگکننده دیپلماسی آمریکا در منطقه در سالهای گذشته باعث شده تا موضعگیری او در قبال مناقشه اسرائیل و فلسطین هم مورد توجه قرار گیرد. برنز بهعنوان سفیر آمریکا در اردن، فرستاده در روسیه، دستیار وزیر خارجه در امور خاور نزدیک و معاون وزیر خارجه تحت مدیریت هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه خدمت کرده است.
برنز در مطلبی طولانی درباره بحرانهای خاورمیانه که برای مجله آتلانتیک نوشت خواستار ایجاد یک راه دیپلماتیک جدید در خاورمیانه شد که در آن واشنگتن روابط خود را با منطقه دوباره تنظیم کند.
برنز در این مطلب نوشته است: «رابطه ما با عربستان سعودی و اعراب خلیج فارس باید یک خیابان دوطرفه باشد. ما باید از آنها دربرابر تهدیدهای امنیتی خارجی، از طرف ایران یا هرکس دیگری حمایت کنیم و از نوسازی جدی سیاسی و اقتصادی حمایت لازم را به عمل بیاوریم. آنها نباید طوری عمل کنند که گویی حق دارند یک چک سفید از ما بگیرند، عربستان باید جنگ فاجعهبار در یمن را خاتمه دهد و از دخالت در انتقال سیاسی در مناطقی مانند لیبی و سودان دست بردارد، این کشور همچنین باید رقابتهای داخلی خود را مدیریت کند».
برنز که درحالحاضر مدیریت سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا را بر عهده دارد، همچنین از پیشنهاد ترامپ برای حل مناقشه اسرائیل و فلسطین که به اسرائیل اجازه میداد تا تمام شهرکهای کرانه باختری را حفظ کند، انتقاد کرد. برنز بارها موضع ترامپ در قبال فلسطین و حمایت بیچونوچرای او از اسرائیل را مورد انتقاد قرار داده بود. بااینحال دولت بایدن در مدت زمانی که بر سر کار آمده، بارها تأکید کرده که قصد ندارد سفارت ایالات متحده در اسرائیل را از قدس به تلآویو بازگرداند یا کشورهای عربی را که به عادیسازی رابطه با اسرائیل پرداختهاند، تحت فشار قرار دهد تا از «توافق ابراهیم» خارج شوند.
در گذشته نیز برنز در پی فشار برای سرنگونی یاسر عرفات، رئیس وقت تشکیلات خودگردان فلسطینی در سال ۲۰۰۲ در میان محاصره رامالله، طرفدار ارائه دیدگاه روشنی برای ایجاد یک کشور فلسطینی بود. برنز به گفتوگو با یک مقام اسرائیلی در کاخ سفید اشاره کرد که در ژوئن ۲۰۰۲ ادعا کرده بود فلسطینیها از عرفات خسته شدهاند. برنز در واکنش به این اظهارات گفت به نظر او فلسطینیها از اشغالگری بیشتر خسته شدهاند. او خطاب به دیپلمات اسرائیلی افزود: «اگر میخواهید عرفات را به حاشیه ببرید، سعی کنید با فلسطینیها کنار بیایید. آریل شارون، نخستوزیر وقت اسرائیل به فلسطینیها هیچ امیدی برای پایاندادن به اشغال یا هیچ نوع برنامه سیاسی قانعکنندهای نداده است. اگر او این کار را میکرد، ممکن بود گفتوگوی دیگری داشته باشیم».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.