|

چراغی که به خانه رواست...

سعید نبی- مستند‌ساز محیط زیست

سوختن بلوط‌های زاگرس در آتش بی‌تدبیری است و سوختن داوطلبان مردمی مانند جهانبخش، ناصر، رضا و حامد بهزادی در آتش عشق به وطن، آن‌هم درست در روزهای جابه‌جایی قدرت اجرائی در کشور، روزهایی که شاید وطن برای هواپیماهای آتش‌نشان ایرانی حکم غریبه داشت‌ که جنگل‌های کشور دوست، برادر و همسایه را به زاگرس استراتژیک و همیشه زنده ترجیح دادند. هواپیماهایی که به گفته کارشناسان محیط زیست تا‌به‌حال مشخص نبود در کدام پارکینگ فرودگاهی کشور جا خوش کرده‌اند و نه با ناله‌های بسیار بلکه با نامه‌های تند‌و‌تیز و حتی سرشار از التماس هم روشن نمی‌شدند به ناگاه با خبر آتش‌گرفتن جنگل‌های ترکیه رخ نمایان کرده و موتورهای عروسشان را روشن کرده و به دور از فکر هزینه‌های بنزین سفید و اهم و فی‌الاهم ‌کردن بین جنگل‌های در آتش وطنی با درخت‌های سوخته در کشور همسایه فیلشان یاد هندوستان می‌کند و به طرفه‌العینی برای خاموش‌کردن آتش دوری‌ها و نشان‌دادن دست دوستی‌ها و دلربایی‌ها، آتش‌خاموش‌کن معرکه کشور ترک‌ها می‌شوند، غافل از اینکه اینجا درختی که زار می‌زند، بیل نصیبش می‌شود و آنجا پودر‌های شیک آتش‌نشان. درخت، درخت است چه در وطن باشد چه در زمین غریبه اما چه بی‌گناه و غریب در وطن است آن درختی که روزی به عشق نشاندن لبخندی بر روی گونه‌های هر ایرانی قد آراسته‌، می‌سوزد و چشم‌انتظار دست یاری آن طیاره‌هایی است که برای لبخند غریبه‌ها این‌گونه دلبری می‌کنند. شاید فعلا اولویت چیز دیگری است و آتش بهانه و پهنه گرم دوستی‌ها برای آینده‌ای نزدیک. همین یک‌ماه‌و‌نیم پیش بود که رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس در نامه‌ای نظارتی به رؤسای سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست، خواستار بررسی علت آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع زاگرس و ایجاد تمهیدات لازم برای جلوگیری از حوادث مشابه شد و بعدا گله کرد از اینکه چرا رئیس دستگاه محیط زیست آتش‌سوزی جنگل‌های کشور را عادی تلقی کرده و گفته طبیعت خودش آتش را کنترل می‌کند. چوب تر را چنان كه‌ خواهی پیچ/ نشود خشك جز به آتش راست.

آمارها‌ مانند برخی آمار‌گویان که گاهی امکان دارد دروغ بگویند، همیشه راست می‌گویند که چرا برای سودجویان و قاتلان درختان بلوط زاگرس به‌صرفه است تا این جنگل‌ها را به آتش بکشند، روزانه حدود سه‌ هزار تن ‌زغال قلیان در کشور مصرف می‌شود که تنها نزدیک به 250 تن آن در تهران مصرف شده و آن‌هم با گردش مالی حدود سه‌میلیارد تومان که برای تهیه‌ آن به‌طور متوسط 9 هزار تن چوب بلوط نیاز است. حال اگر میانگین وزن هر درخت را هزار کیلوگرم فرض کنیم روزانه 9 هزار درخت باید قطع شود تا تبدیل به این حجم از زغال شوند. اما این همه‌ ماجرا نیست وقتی متوجه شویم می‌گویند برای منقل (کباب و...) نیز زغال بلوط خوب است و بسیاری مشتری آن‌اند؛ آن‌هم با هزاران صفحه و سایت مجازی و حقیقی فروش زغال بلوطی که هر‌روز احتمالا در غیاب پلیس فتا پر‌رنگ‌تر و فربه‌تر می‌شوند. قاچاقچیان چوب و دلالان مجرم برخلاف ماده ۴۲ قانون اصلاح قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع دست به این کار می‌زنند؛ ماده‌ای که بیان می‌کند تهیه چوب و هیزم و زغال و بریدن و ریشه‌کن‌کردن درختان و نهال‌ها در منابع ملی‌شده و متعلق به دولت و همچنین در توده‌های جنگلی‌، بدون موافقت کتبی سازمان جنگلبانی ممنوع است، این قبیل فراورده‌ها به نفع سازمان جنگلبانی ضبط می‌شود و متخلف به پرداخت جریمه از ۲۰ تا ۵۰ میلیون ریال محکوم شده و در مورد بریدن و ریشه‌کن‌کردن درخت و تهیه چوب و هیزم و زغال به حبس تأدیبی از ۱۱ روز تا ۶ ماه و پرداخت جریمه نقدی گرفتار می‌شوند. اگر برخورد سریع و انقلابی مجلس انقلابی و قاطع سایر دستگاه‌های نظارتی با این مجرمان را شاهد بودیم، آن‌هم بر اساس همین قانون، نه کسی جرئت قطع‌کردن درختان را پیدا می‌کرد و نه سایت و مغازه‌ای حقیقی جرئت فروش آن در ملأ عام را داشت که این‌طور هکتار‌هکتار جنگل‌های بلوط ایران در آتش بی‌تدبیری بسوزند و شش‌های تنفسی زمین را عده‌ای زغال‌فروش نابود کنند و فعالانی حسرت هواپیمای آب‌پاش را داشته باشند و مدیرانی هم گرمای هوا و تیزی اشعه‌های آفتاب را بهانه کنند. تا جایی که حسین آرگیو، فرماندار فیروزآباد همین چند روز پیش بگوید: در پی آتش‌سوزی بسیار گسترده در ارتفاعات صعب‌العبور هایقر، متأسفانه سه نفر از ساکنان عشایر جان خود را از دست دادند. این آتش‌سوزی که در سطح بسیار گسترده و وسیع از ظهر دوشنبه ١١ مرداد آغاز شده، همچنان شعله‌ور است. حرف آخر اینکه منطقه زاگرس ۳۰ میلیون هکتار وسعت با شش میلیون هکتار پهنه جنگلی دارد که تیپ جنگل‌ها عمدتا بلوط است و قدمتی بیش از پنج‌هزارو ۵۰۰ سال دارد. بیش از ۸۰ درصد عشایر کشور با بیش از ۵۰ درصد دام کشور در آن منطقه زندگی می‌کنند. معیشت حدود یک‌و‌نیم میلیون نفر از مردم ساکن در این مناطق، وابسته به جنگل‌های زاگرس است. ۴۰ درصد آب کشور از این منطقه تأمین شده و به‌‌طور‌کل با 11 استان درگیر، یک منطقه استراتژیک برای کشور محسوب می‌شود.

سوختن بلوط‌های زاگرس در آتش بی‌تدبیری است و سوختن داوطلبان مردمی مانند جهانبخش، ناصر، رضا و حامد بهزادی در آتش عشق به وطن، آن‌هم درست در روزهای جابه‌جایی قدرت اجرائی در کشور، روزهایی که شاید وطن برای هواپیماهای آتش‌نشان ایرانی حکم غریبه داشت‌ که جنگل‌های کشور دوست، برادر و همسایه را به زاگرس استراتژیک و همیشه زنده ترجیح دادند. هواپیماهایی که به گفته کارشناسان محیط زیست تا‌به‌حال مشخص نبود در کدام پارکینگ فرودگاهی کشور جا خوش کرده‌اند و نه با ناله‌های بسیار بلکه با نامه‌های تند‌و‌تیز و حتی سرشار از التماس هم روشن نمی‌شدند به ناگاه با خبر آتش‌گرفتن جنگل‌های ترکیه رخ نمایان کرده و موتورهای عروسشان را روشن کرده و به دور از فکر هزینه‌های بنزین سفید و اهم و فی‌الاهم ‌کردن بین جنگل‌های در آتش وطنی با درخت‌های سوخته در کشور همسایه فیلشان یاد هندوستان می‌کند و به طرفه‌العینی برای خاموش‌کردن آتش دوری‌ها و نشان‌دادن دست دوستی‌ها و دلربایی‌ها، آتش‌خاموش‌کن معرکه کشور ترک‌ها می‌شوند، غافل از اینکه اینجا درختی که زار می‌زند، بیل نصیبش می‌شود و آنجا پودر‌های شیک آتش‌نشان. درخت، درخت است چه در وطن باشد چه در زمین غریبه اما چه بی‌گناه و غریب در وطن است آن درختی که روزی به عشق نشاندن لبخندی بر روی گونه‌های هر ایرانی قد آراسته‌، می‌سوزد و چشم‌انتظار دست یاری آن طیاره‌هایی است که برای لبخند غریبه‌ها این‌گونه دلبری می‌کنند. شاید فعلا اولویت چیز دیگری است و آتش بهانه و پهنه گرم دوستی‌ها برای آینده‌ای نزدیک. همین یک‌ماه‌و‌نیم پیش بود که رئیس فراکسیون محیط زیست مجلس در نامه‌ای نظارتی به رؤسای سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری و سازمان حفاظت محیط زیست، خواستار بررسی علت آتش‌سوزی جنگل‌ها و مراتع زاگرس و ایجاد تمهیدات لازم برای جلوگیری از حوادث مشابه شد و بعدا گله کرد از اینکه چرا رئیس دستگاه محیط زیست آتش‌سوزی جنگل‌های کشور را عادی تلقی کرده و گفته طبیعت خودش آتش را کنترل می‌کند. چوب تر را چنان كه‌ خواهی پیچ/ نشود خشك جز به آتش راست.

آمارها‌ مانند برخی آمار‌گویان که گاهی امکان دارد دروغ بگویند، همیشه راست می‌گویند که چرا برای سودجویان و قاتلان درختان بلوط زاگرس به‌صرفه است تا این جنگل‌ها را به آتش بکشند، روزانه حدود سه‌ هزار تن ‌زغال قلیان در کشور مصرف می‌شود که تنها نزدیک به 250 تن آن در تهران مصرف شده و آن‌هم با گردش مالی حدود سه‌میلیارد تومان که برای تهیه‌ آن به‌طور متوسط 9 هزار تن چوب بلوط نیاز است. حال اگر میانگین وزن هر درخت را هزار کیلوگرم فرض کنیم روزانه 9 هزار درخت باید قطع شود تا تبدیل به این حجم از زغال شوند. اما این همه‌ ماجرا نیست وقتی متوجه شویم می‌گویند برای منقل (کباب و...) نیز زغال بلوط خوب است و بسیاری مشتری آن‌اند؛ آن‌هم با هزاران صفحه و سایت مجازی و حقیقی فروش زغال بلوطی که هر‌روز احتمالا در غیاب پلیس فتا پر‌رنگ‌تر و فربه‌تر می‌شوند. قاچاقچیان چوب و دلالان مجرم برخلاف ماده ۴۲ قانون اصلاح قانون حفاظت و بهره‌برداری از جنگل‌ها و مراتع دست به این کار می‌زنند؛ ماده‌ای که بیان می‌کند تهیه چوب و هیزم و زغال و بریدن و ریشه‌کن‌کردن درختان و نهال‌ها در منابع ملی‌شده و متعلق به دولت و همچنین در توده‌های جنگلی‌، بدون موافقت کتبی سازمان جنگلبانی ممنوع است، این قبیل فراورده‌ها به نفع سازمان جنگلبانی ضبط می‌شود و متخلف به پرداخت جریمه از ۲۰ تا ۵۰ میلیون ریال محکوم شده و در مورد بریدن و ریشه‌کن‌کردن درخت و تهیه چوب و هیزم و زغال به حبس تأدیبی از ۱۱ روز تا ۶ ماه و پرداخت جریمه نقدی گرفتار می‌شوند. اگر برخورد سریع و انقلابی مجلس انقلابی و قاطع سایر دستگاه‌های نظارتی با این مجرمان را شاهد بودیم، آن‌هم بر اساس همین قانون، نه کسی جرئت قطع‌کردن درختان را پیدا می‌کرد و نه سایت و مغازه‌ای حقیقی جرئت فروش آن در ملأ عام را داشت که این‌طور هکتار‌هکتار جنگل‌های بلوط ایران در آتش بی‌تدبیری بسوزند و شش‌های تنفسی زمین را عده‌ای زغال‌فروش نابود کنند و فعالانی حسرت هواپیمای آب‌پاش را داشته باشند و مدیرانی هم گرمای هوا و تیزی اشعه‌های آفتاب را بهانه کنند. تا جایی که حسین آرگیو، فرماندار فیروزآباد همین چند روز پیش بگوید: در پی آتش‌سوزی بسیار گسترده در ارتفاعات صعب‌العبور هایقر، متأسفانه سه نفر از ساکنان عشایر جان خود را از دست دادند. این آتش‌سوزی که در سطح بسیار گسترده و وسیع از ظهر دوشنبه ١١ مرداد آغاز شده، همچنان شعله‌ور است. حرف آخر اینکه منطقه زاگرس ۳۰ میلیون هکتار وسعت با شش میلیون هکتار پهنه جنگلی دارد که تیپ جنگل‌ها عمدتا بلوط است و قدمتی بیش از پنج‌هزارو ۵۰۰ سال دارد. بیش از ۸۰ درصد عشایر کشور با بیش از ۵۰ درصد دام کشور در آن منطقه زندگی می‌کنند. معیشت حدود یک‌و‌نیم میلیون نفر از مردم ساکن در این مناطق، وابسته به جنگل‌های زاگرس است. ۴۰ درصد آب کشور از این منطقه تأمین شده و به‌‌طور‌کل با 11 استان درگیر، یک منطقه استراتژیک برای کشور محسوب می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.