|

علیه زمانه

شرق: «مارگارت آهسته گفت: ادیت، ادیت؟ اما همان‌طور که حدس می‌زد، ادیت به خواب رفته بود. بدنش را روی کاناپه‌ای در اتاق پذیرایی پشتی خانه خیابان هارلی جمع کرده و خوابیده بود، با لباس کتانی سفید و روبان‌های آبی‌رنگش زیبا به نظر می‌رسید. اگر به تیتانیا هم لباسی از جنس کتان سفید با روبان‌های آبی می‌پوشاندند و بر کاناپه‌ای با پارچه سرخ در اتاق پذیرایی‌ پشتی می‌خواباندند، ممکن بود ادیت او را با او اشتباه بگیرند. مارگارت بار دیگر از زیبایی دخترخاله‌اش غافلگیر شد. آنها از کودکی با هم بزرگ شده بودند و همه به جز مارگارت، همیشه او را به خاطر زیبایی نفس‌گیرش ستوده بودند». این آغاز رمان «شمال و جنوب» از الیزابت گسکل است و با همین چند سطر هم مشخص است که با اثری کلاسیک روبه‌روییم؛ چرا‌که شروع داستان به بسیاری دیگر از رمان‌های قرن نوزدهمی شباهت دارد. «شمال و جنوب» مشهورترین اثر الیزابت گسکل و یکی از رمان‌های مشهور تاریخ ادبیات انگلستان است. گسکل از مشهورترین و تأثیرگذارترین نویسندگان زن قرن نوزدهمی به شمار می‌رود و بسیاری او را تأثیرگذارترین نویسنده زن انگلیسی قرن نوزدهم پس از جین آستین دانسته‌اند. گسکل در رمان «شمال و جنوب» شخصیتی فراتر از کلیشه‌های رایج قرن نوزدهم انگلستان خلق کرده. مارگارت هیلِ این رمان، دختری سرکش است که آرزو یا هدفش صرفا ازدواج با مردی ثروتمند نیست؛ بلکه نسبت به بی‌عدالتی‌های اجتماع حساس است و نمی‌تواند در برابر ناملایمات اجتماعی سکوت کند. گسکل به‌ طور کلی نویسنده‌ای است که برخلاف جریان مرسوم زمانه‌اش می‌نوشت. شخصیت شاهکار او، مارگارت هیل، با کارگران رابطه دوستانه‌ای دارد و با اربابان میانه‌ای ندارد. در بخشی دیگر از این رمان می‌خوانیم: «صبح روز بعد، خانم تورنتون به دیدن خانم هیل آمد. حالش رو به وخامت گذاشته بود -یکی از آن تغییرات ناگهانی در سلامتی او. شب گذشته انگار خیزی بلند به سمت مرگ برداشته بود؛ چرا‌که خانواه‌اش نیز از رخسار رنگ‌پریده و چشم‌های گودافتاده‌اش، که طی دوازده ساعت رنج و بی‌قراری بدتر هم شده بود، بهت‌زده و غمگین بودند. دل خانم تورنتون که هفته‌ها می‌شد خانم هیل را ملاقات نکرده بود، بلافاصله به رحم آمد. اگر او به دیدنش آمده بود، به خاطر این بود که پسرش در قالب درخواستی شخصی از او خواهش کرده بود؛ اما احساس غرور خدشه‌دار‌شده، و کینه‌ای را که نسبت به خانواده مارگارت در دل داشت، از یاد نبرده بود. او به واقعی‌بودن بیماری خانم هیل شک داشت. تردید داشت که درخواست خانم هیل برای دیدار با او چیزی جز توهمی لحظه‌ای باشد، و ارزش آن را ندارد که او را از کارهای مهم‌تر روزانه‌اش باز‌دارد». «شمال و جنوب» اثری برخلاف زمانه‌اش بود و شاید به همین‌ دلیل بود که در زمان انتشارش مورد توجه عمومی قرار نگرفت و تنها روشنفکران و نویسندگان به آن توجه کردند؛ اما بعدها و در میانه قرن بیستم این رمان دوباره احیا شد و با اقبالی گسترده مواجه شد. گسکل در این رمان به موضوعاتی توجه کرده که بسیار حائز اهمیت‌اند؛ اختلاف طبقاتی، ستم به کارگران و استقلال زنان از‌جمله موضوعاتی است که مورد توجه او بوده است. او در این رمان احساسات فردی را با دغدغه‌های اجتماعی در هم‌ تنیده است.
«پیرمردی که داستان‌های عاشقانه می‌خواند» عنوان داستانی است از لوئیس سپولودا که توسط محمد شهبا به فارسی ترجمه و چاپ چهارمش در نشر هرمس منتشر شده است. لوئیس سپولودا از نویسندگان معاصر شیلی است که در سال ۱۹۴۹ متولد شده است. او در سال ۱۹۷۵ به دلیل فعالیت‌های سیاسی‌اش از کشورش تبعید شد. او در جنگل‌های آمازون برای یونسکو کار می‌کرد و از سال ۱۹۸۰ در آلمان سکونت کرده و به نویسندگی، نمایش‌نامه‌نویسی و روزنامه‌نگاری مشغول است. «پیرمردی که داستان‌های عاشقانه می‌خواند» پس از انتشار با اقبال خوبی روبه‌رو شد و جوایزی هم به دست آورد. نویسنده کتاب، جایزه‌ای را که این داستان به دست آورده، به کسی تقدیم کرده که یکی از ممتازترین محافظان آمازون و از چهره‌های جنبش جهانی محیط زیست بوده است. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «بقیه بعدازظهر را به کفن‌و‌دفن دو جنازه گذراندند. جنازه‌ها را چهره به چهره در ننوی میراندا پیچیدند تا همچون دو بیگانه به ابدیت نپیوندند. آن‌گاه این کفن را به هم دوختند و به هر گوشه‌اش سنگی بزرگ بستند. بسته را به مردابی در همان نزدیکی کشاندند، بلندش کردند و تابش دادند تا سرعت بگیرد و سپس از فراز نی‌ها و گل‌های مرداب به درون آب پرتش کردند. بسته پایین که می‌رفت حباب بر سطح آب می‌رود و قورباغه‌های حیران و گیاهان را به دنبال خود می‌کشاند. تاریکی که بر جنگل افتاد به مغازه برگشتند و چاقالو نوبت نگهبانی را معین کرد. دو نفر بیدار می‌ماندند و پس از چهار ساعت دو نفر دیگر جای‌شان را می‌گرفتند و خود او بی‌وقفه تا صبح می‌خوابید. پس از خواب برنج و موز پختند و پس از خواب آنتونیو خوزه بولیوار دندان‌های مصنوعی‌اش را تمیز کرد و در دستمالش پیچید. دوستانش دیدند که لحظه‌ای تردید کرد و برخلاف انتظار آنها را باز به دهان گذاشت. از آنجا که نوبت نخست نگهبانی با پیرمرد بود، چراغ نفتی را برداشت. نگهبان دیگر او را تماشا کرد و چون دید که ذره‌بین را روی حروف صفحات می‌لغزاند به شگفت آمد». «دنیا در آخرالزمان»، «دنیای درخور گاوباز» و «مرز ناپیدا» از دیگر آثار لوئیس سپولودا هستند.

شرق: «مارگارت آهسته گفت: ادیت، ادیت؟ اما همان‌طور که حدس می‌زد، ادیت به خواب رفته بود. بدنش را روی کاناپه‌ای در اتاق پذیرایی پشتی خانه خیابان هارلی جمع کرده و خوابیده بود، با لباس کتانی سفید و روبان‌های آبی‌رنگش زیبا به نظر می‌رسید. اگر به تیتانیا هم لباسی از جنس کتان سفید با روبان‌های آبی می‌پوشاندند و بر کاناپه‌ای با پارچه سرخ در اتاق پذیرایی‌ پشتی می‌خواباندند، ممکن بود ادیت او را با او اشتباه بگیرند. مارگارت بار دیگر از زیبایی دخترخاله‌اش غافلگیر شد. آنها از کودکی با هم بزرگ شده بودند و همه به جز مارگارت، همیشه او را به خاطر زیبایی نفس‌گیرش ستوده بودند». این آغاز رمان «شمال و جنوب» از الیزابت گسکل است و با همین چند سطر هم مشخص است که با اثری کلاسیک روبه‌روییم؛ چرا‌که شروع داستان به بسیاری دیگر از رمان‌های قرن نوزدهمی شباهت دارد. «شمال و جنوب» مشهورترین اثر الیزابت گسکل و یکی از رمان‌های مشهور تاریخ ادبیات انگلستان است. گسکل از مشهورترین و تأثیرگذارترین نویسندگان زن قرن نوزدهمی به شمار می‌رود و بسیاری او را تأثیرگذارترین نویسنده زن انگلیسی قرن نوزدهم پس از جین آستین دانسته‌اند. گسکل در رمان «شمال و جنوب» شخصیتی فراتر از کلیشه‌های رایج قرن نوزدهم انگلستان خلق کرده. مارگارت هیلِ این رمان، دختری سرکش است که آرزو یا هدفش صرفا ازدواج با مردی ثروتمند نیست؛ بلکه نسبت به بی‌عدالتی‌های اجتماع حساس است و نمی‌تواند در برابر ناملایمات اجتماعی سکوت کند. گسکل به‌ طور کلی نویسنده‌ای است که برخلاف جریان مرسوم زمانه‌اش می‌نوشت. شخصیت شاهکار او، مارگارت هیل، با کارگران رابطه دوستانه‌ای دارد و با اربابان میانه‌ای ندارد. در بخشی دیگر از این رمان می‌خوانیم: «صبح روز بعد، خانم تورنتون به دیدن خانم هیل آمد. حالش رو به وخامت گذاشته بود -یکی از آن تغییرات ناگهانی در سلامتی او. شب گذشته انگار خیزی بلند به سمت مرگ برداشته بود؛ چرا‌که خانواه‌اش نیز از رخسار رنگ‌پریده و چشم‌های گودافتاده‌اش، که طی دوازده ساعت رنج و بی‌قراری بدتر هم شده بود، بهت‌زده و غمگین بودند. دل خانم تورنتون که هفته‌ها می‌شد خانم هیل را ملاقات نکرده بود، بلافاصله به رحم آمد. اگر او به دیدنش آمده بود، به خاطر این بود که پسرش در قالب درخواستی شخصی از او خواهش کرده بود؛ اما احساس غرور خدشه‌دار‌شده، و کینه‌ای را که نسبت به خانواده مارگارت در دل داشت، از یاد نبرده بود. او به واقعی‌بودن بیماری خانم هیل شک داشت. تردید داشت که درخواست خانم هیل برای دیدار با او چیزی جز توهمی لحظه‌ای باشد، و ارزش آن را ندارد که او را از کارهای مهم‌تر روزانه‌اش باز‌دارد». «شمال و جنوب» اثری برخلاف زمانه‌اش بود و شاید به همین‌ دلیل بود که در زمان انتشارش مورد توجه عمومی قرار نگرفت و تنها روشنفکران و نویسندگان به آن توجه کردند؛ اما بعدها و در میانه قرن بیستم این رمان دوباره احیا شد و با اقبالی گسترده مواجه شد. گسکل در این رمان به موضوعاتی توجه کرده که بسیار حائز اهمیت‌اند؛ اختلاف طبقاتی، ستم به کارگران و استقلال زنان از‌جمله موضوعاتی است که مورد توجه او بوده است. او در این رمان احساسات فردی را با دغدغه‌های اجتماعی در هم‌ تنیده است.
«پیرمردی که داستان‌های عاشقانه می‌خواند» عنوان داستانی است از لوئیس سپولودا که توسط محمد شهبا به فارسی ترجمه و چاپ چهارمش در نشر هرمس منتشر شده است. لوئیس سپولودا از نویسندگان معاصر شیلی است که در سال ۱۹۴۹ متولد شده است. او در سال ۱۹۷۵ به دلیل فعالیت‌های سیاسی‌اش از کشورش تبعید شد. او در جنگل‌های آمازون برای یونسکو کار می‌کرد و از سال ۱۹۸۰ در آلمان سکونت کرده و به نویسندگی، نمایش‌نامه‌نویسی و روزنامه‌نگاری مشغول است. «پیرمردی که داستان‌های عاشقانه می‌خواند» پس از انتشار با اقبال خوبی روبه‌رو شد و جوایزی هم به دست آورد. نویسنده کتاب، جایزه‌ای را که این داستان به دست آورده، به کسی تقدیم کرده که یکی از ممتازترین محافظان آمازون و از چهره‌های جنبش جهانی محیط زیست بوده است. در بخشی از این داستان می‌خوانیم: «بقیه بعدازظهر را به کفن‌و‌دفن دو جنازه گذراندند. جنازه‌ها را چهره به چهره در ننوی میراندا پیچیدند تا همچون دو بیگانه به ابدیت نپیوندند. آن‌گاه این کفن را به هم دوختند و به هر گوشه‌اش سنگی بزرگ بستند. بسته را به مردابی در همان نزدیکی کشاندند، بلندش کردند و تابش دادند تا سرعت بگیرد و سپس از فراز نی‌ها و گل‌های مرداب به درون آب پرتش کردند. بسته پایین که می‌رفت حباب بر سطح آب می‌رود و قورباغه‌های حیران و گیاهان را به دنبال خود می‌کشاند. تاریکی که بر جنگل افتاد به مغازه برگشتند و چاقالو نوبت نگهبانی را معین کرد. دو نفر بیدار می‌ماندند و پس از چهار ساعت دو نفر دیگر جای‌شان را می‌گرفتند و خود او بی‌وقفه تا صبح می‌خوابید. پس از خواب برنج و موز پختند و پس از خواب آنتونیو خوزه بولیوار دندان‌های مصنوعی‌اش را تمیز کرد و در دستمالش پیچید. دوستانش دیدند که لحظه‌ای تردید کرد و برخلاف انتظار آنها را باز به دهان گذاشت. از آنجا که نوبت نخست نگهبانی با پیرمرد بود، چراغ نفتی را برداشت. نگهبان دیگر او را تماشا کرد و چون دید که ذره‌بین را روی حروف صفحات می‌لغزاند به شگفت آمد». «دنیا در آخرالزمان»، «دنیای درخور گاوباز» و «مرز ناپیدا» از دیگر آثار لوئیس سپولودا هستند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.