|

رشد جلوه‌های ویژه بصری در گرو طلب بازار

این روزها جلوه‌های ویژه بصری یکی از مهم‌ترین ارکان ساخت آثار مختلف نمایشی در حوزه سینما و تلویزیون است. خلق فضاهای فانتزی، ماورایی، قدیمی و حتی آتش‌سوزی و انفجار به‌واسطه این گروه انجام می‌شود و یکی از شناخته‌‌شده‌ترین چهره‌های این عرصه کسی نیست جز هادی اسلامی که آثاری چون «23 نفر»، «به وقت شام»، «ویلایی‌ها»، «نهنگ عنبر2» و ... را در کارنامه خود دارد و تاکنون سه بار سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را برای فیلم‌های «بادیگارد»، «چ» و «سلام بر فرشتگان» از آن خود کرده است. او این روزها در کنار گروه تولید سریالی «اسپینجر» به کارگردانی علیرضا کریم‌زاده است که از ابتدای نگارش همراه این تیم بوده تا بتوانند آنچه را که در ذهن دارند، به واقعیت تبدیل کنند.
او در پاسخ به این پرسش که افراد با چه توانمندی‌هایی می‌توانند وارد این عرصه شوند، گفت: «حوزه کاری برای دانش‌آموختگان نقاشی، طراحی، گرافیک در این فضا بسیار پاسخ‌گوست و می‌توانند وارد این فضا شده و به‌راحتی کار کنند. در‌حالی‌که ما متأسفانه نیروی کارآمدی در حوزه مفهومی کانسپت نداریم و بیشتر از حضور افرادی که دستی در نقاشی یا طراحی دارند، بهره می‌بریم. اگر این مبحث به شکل تخصصی پیش برود، قطعا فضای کانسپت ما بهتر خواهد شد. در این شرایط اجرای فضا نیز جذاب‌تر خواهد بود. برای مثال از آنجایی که سریال «اسپینجر» به صد سال آینده مربوط است، ما تصور کردیم اگر منوریل تهران راه‌اندازی می‌شد، چه اتفاقی می‌افتاد و از کجاها رد می‌شد. ما برای حفظ و نگهداری مکان‌های تاریخی شهرمان مانند برج آزادی یا شمس‌العماره چه می‌کردیم. فکر کردیم برای نگهداری آنها طراحی خاصی داشته باشیم، با این نگاه که اتوبوس‌ها و خدمات اجتماعی در صد سال آینده چگونه خواهند بود؛ بنابراین سعی کردیم براساس بضاعتی که موجود است، کار را پیش ببریم. این نکته بسیار مهمی است که بضاعتی در حوزه تخیل داریم و یکسری خطوط قرمز که باید ببینیم در چه ساختارهایی می‌توان از آنها استفاده کرد و کار را ساخت». او در پاسخ به این پرسش که از آنجایی که ذهن مخاطب ایرانی به دلیل نبود این فضاها به تماشای آثار هالیوودی عادت کرده است و ما همیشه در ذهنمان آینده را به شکلی که آنها تصویر کرده‌اند، یعنی فضایی آخرالزمانی ترسیم می‌کنیم. او در جواب سؤال چقدر از این فضاها الگو گرفتید و چقدر این الگوها را اسلامی کردید، گفت: «فیلم‌های آخرالزمانی و مدرن، یک ژانری است که خواه‌ناخواه در دنیا و به‌ویژه هالیوود موجود است؛ اما ما به دلیل ماهیت فرهنگی‌ای که داریم، خیلی در فضاهای کمیک‌استریپ و مدرن رباتیک علاقه‌مندی نشان ندادیم و نسبت به فیلم‌های فانتزی همواره گارد گرفته‌ایم و مخاطب ایرانی به نظرم این نگاه را ندارد. اما نمونه‌های بارزی از این دست فیلم‌ها به شکل مثبت و منفی ساخته شده است. مثبت از این بعد که همه چیز خوب است و منفی به معنای از‌بین‌رفتن و تولد دوباره است که دردسرهای زیادی به همراه دارد. قصه ما در این سریال برپایه یک فانتزی است که اوضاع ایران رو به بهبودی است؛ یعنی دیگر نفت صادر نمی‌کنیم، شرایط خوبی داریم، توریست داریم و از انرژی پاک استفاده می‌کنیم. به نوعی یک مدینه فاضله داریم و در این جریان ما نیازمند حفظ یکسری اصول هستیم مانند بحث خانواده و پایبندی به اصولی که تاریخ را به همین دلایل حفظ می‌کنیم. ما نمادهایی از گذشته تهران را در کنار عناصر مدرن داریم که رباتیک نیستند‌ اما جدیدند. مسئله ما این نبود که در آن فضا ربات هست یا نه؛ بیشتر نمایش یک شهر هوشمند مدنظرمان بود تا یک شهر رباتیک. الگوبرداری کردیم و خیلی از فیلم‌ها را مرور کردیم، در کنار آن یکسری ایده نیز خودمان داشتیم و به آن اضافه کردیم تا به این فرایند رسیدیم».
او ادامه داد: «شما وقتی به دکتر می‌روید، هیچ‌وقت به دکتر نمی‌گویید فلان دارو را بدهد، چون علم آن را ندارید. در حوزه سینما، کارگردان‌هایی هستند که مثلا به حوزه فیلم‌برداری یا گریم اشراف ندارند‌ اما وقتی به طرح‌شان و مدیر فیلم‌برداری‌شان اعتماد می‌کنند، از آن فرد کمک می‌گیرند. ما یک جریان‌ گذار از سینمای سنتی به سینمای دیجیتال داریم ولی من خودم می‌گویم سینمای ما دیجیتال نشده و فقط دوربین یا تدوین ما دیجیتال شده است. سینمای دیجیتال یک مفهوم دارد و این مفهوم، یک گستره دارد که در یکسری از ژانرها جواب می‌دهد؛ چون آنجا کارکرد دارد. یعنی شما نمی‌توانید فیلم تخیلی بسازید ولی کانسپت نداشته باشید. یا در مورد یکسری اکشن‌ها با تمام سرگروه‌ها بحث و جلسه نداشته باشید. این‌طور نیست که سر صحنه بروید و بگویید که ببینیم حس بازیگر چیست. بازیگر از یک خانه صد‌ساله یک‌جور حس می‌گیرد و وقتی جلوی پرده کروماکی می‌رود، حسش یک‌جور دیگر است. ما چگونه می‌توانیم بازیگرمان را در زمینه تخیلی که می‌خواهیم انجام بدهیم، راهنمایی کنیم؟ چگونه می‌توانیم به او توضیح دهیم؟ اینها زنجیرهای مفقوده سینمای دیجیتال است. ما در ایران سال‌های سال است که جایزه جلوه‌های بصری را به‌عنوان یک سیمرغ مستقل داریم و دوستان در این زمینه مشغول کار هستند. حتی زمان‌هایی که جایزه گرفتیم رقبای خارجی نیز داشتیم. مثلا جلوه‌های بصری فیلم «روز رستاخیز» که نامزد سیمرغ شد، کار یک هنرمند انگلیسی بود...».

این روزها جلوه‌های ویژه بصری یکی از مهم‌ترین ارکان ساخت آثار مختلف نمایشی در حوزه سینما و تلویزیون است. خلق فضاهای فانتزی، ماورایی، قدیمی و حتی آتش‌سوزی و انفجار به‌واسطه این گروه انجام می‌شود و یکی از شناخته‌‌شده‌ترین چهره‌های این عرصه کسی نیست جز هادی اسلامی که آثاری چون «23 نفر»، «به وقت شام»، «ویلایی‌ها»، «نهنگ عنبر2» و ... را در کارنامه خود دارد و تاکنون سه بار سیمرغ بلورین جشنواره فیلم فجر را برای فیلم‌های «بادیگارد»، «چ» و «سلام بر فرشتگان» از آن خود کرده است. او این روزها در کنار گروه تولید سریالی «اسپینجر» به کارگردانی علیرضا کریم‌زاده است که از ابتدای نگارش همراه این تیم بوده تا بتوانند آنچه را که در ذهن دارند، به واقعیت تبدیل کنند.
او در پاسخ به این پرسش که افراد با چه توانمندی‌هایی می‌توانند وارد این عرصه شوند، گفت: «حوزه کاری برای دانش‌آموختگان نقاشی، طراحی، گرافیک در این فضا بسیار پاسخ‌گوست و می‌توانند وارد این فضا شده و به‌راحتی کار کنند. در‌حالی‌که ما متأسفانه نیروی کارآمدی در حوزه مفهومی کانسپت نداریم و بیشتر از حضور افرادی که دستی در نقاشی یا طراحی دارند، بهره می‌بریم. اگر این مبحث به شکل تخصصی پیش برود، قطعا فضای کانسپت ما بهتر خواهد شد. در این شرایط اجرای فضا نیز جذاب‌تر خواهد بود. برای مثال از آنجایی که سریال «اسپینجر» به صد سال آینده مربوط است، ما تصور کردیم اگر منوریل تهران راه‌اندازی می‌شد، چه اتفاقی می‌افتاد و از کجاها رد می‌شد. ما برای حفظ و نگهداری مکان‌های تاریخی شهرمان مانند برج آزادی یا شمس‌العماره چه می‌کردیم. فکر کردیم برای نگهداری آنها طراحی خاصی داشته باشیم، با این نگاه که اتوبوس‌ها و خدمات اجتماعی در صد سال آینده چگونه خواهند بود؛ بنابراین سعی کردیم براساس بضاعتی که موجود است، کار را پیش ببریم. این نکته بسیار مهمی است که بضاعتی در حوزه تخیل داریم و یکسری خطوط قرمز که باید ببینیم در چه ساختارهایی می‌توان از آنها استفاده کرد و کار را ساخت». او در پاسخ به این پرسش که از آنجایی که ذهن مخاطب ایرانی به دلیل نبود این فضاها به تماشای آثار هالیوودی عادت کرده است و ما همیشه در ذهنمان آینده را به شکلی که آنها تصویر کرده‌اند، یعنی فضایی آخرالزمانی ترسیم می‌کنیم. او در جواب سؤال چقدر از این فضاها الگو گرفتید و چقدر این الگوها را اسلامی کردید، گفت: «فیلم‌های آخرالزمانی و مدرن، یک ژانری است که خواه‌ناخواه در دنیا و به‌ویژه هالیوود موجود است؛ اما ما به دلیل ماهیت فرهنگی‌ای که داریم، خیلی در فضاهای کمیک‌استریپ و مدرن رباتیک علاقه‌مندی نشان ندادیم و نسبت به فیلم‌های فانتزی همواره گارد گرفته‌ایم و مخاطب ایرانی به نظرم این نگاه را ندارد. اما نمونه‌های بارزی از این دست فیلم‌ها به شکل مثبت و منفی ساخته شده است. مثبت از این بعد که همه چیز خوب است و منفی به معنای از‌بین‌رفتن و تولد دوباره است که دردسرهای زیادی به همراه دارد. قصه ما در این سریال برپایه یک فانتزی است که اوضاع ایران رو به بهبودی است؛ یعنی دیگر نفت صادر نمی‌کنیم، شرایط خوبی داریم، توریست داریم و از انرژی پاک استفاده می‌کنیم. به نوعی یک مدینه فاضله داریم و در این جریان ما نیازمند حفظ یکسری اصول هستیم مانند بحث خانواده و پایبندی به اصولی که تاریخ را به همین دلایل حفظ می‌کنیم. ما نمادهایی از گذشته تهران را در کنار عناصر مدرن داریم که رباتیک نیستند‌ اما جدیدند. مسئله ما این نبود که در آن فضا ربات هست یا نه؛ بیشتر نمایش یک شهر هوشمند مدنظرمان بود تا یک شهر رباتیک. الگوبرداری کردیم و خیلی از فیلم‌ها را مرور کردیم، در کنار آن یکسری ایده نیز خودمان داشتیم و به آن اضافه کردیم تا به این فرایند رسیدیم».
او ادامه داد: «شما وقتی به دکتر می‌روید، هیچ‌وقت به دکتر نمی‌گویید فلان دارو را بدهد، چون علم آن را ندارید. در حوزه سینما، کارگردان‌هایی هستند که مثلا به حوزه فیلم‌برداری یا گریم اشراف ندارند‌ اما وقتی به طرح‌شان و مدیر فیلم‌برداری‌شان اعتماد می‌کنند، از آن فرد کمک می‌گیرند. ما یک جریان‌ گذار از سینمای سنتی به سینمای دیجیتال داریم ولی من خودم می‌گویم سینمای ما دیجیتال نشده و فقط دوربین یا تدوین ما دیجیتال شده است. سینمای دیجیتال یک مفهوم دارد و این مفهوم، یک گستره دارد که در یکسری از ژانرها جواب می‌دهد؛ چون آنجا کارکرد دارد. یعنی شما نمی‌توانید فیلم تخیلی بسازید ولی کانسپت نداشته باشید. یا در مورد یکسری اکشن‌ها با تمام سرگروه‌ها بحث و جلسه نداشته باشید. این‌طور نیست که سر صحنه بروید و بگویید که ببینیم حس بازیگر چیست. بازیگر از یک خانه صد‌ساله یک‌جور حس می‌گیرد و وقتی جلوی پرده کروماکی می‌رود، حسش یک‌جور دیگر است. ما چگونه می‌توانیم بازیگرمان را در زمینه تخیلی که می‌خواهیم انجام بدهیم، راهنمایی کنیم؟ چگونه می‌توانیم به او توضیح دهیم؟ اینها زنجیرهای مفقوده سینمای دیجیتال است. ما در ایران سال‌های سال است که جایزه جلوه‌های بصری را به‌عنوان یک سیمرغ مستقل داریم و دوستان در این زمینه مشغول کار هستند. حتی زمان‌هایی که جایزه گرفتیم رقبای خارجی نیز داشتیم. مثلا جلوه‌های بصری فیلم «روز رستاخیز» که نامزد سیمرغ شد، کار یک هنرمند انگلیسی بود...».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.