|

کنکور قابل حذف نیست

چند سالی است بحث حذف کنکور در نشریات، مجلس شورای اسلامی و وزارت آموزش وپرورش مطرح می‌شود. مباحث مطرح‌شده و ارائه‌شده در رسانه‌ها حاکی از آن است که عواقب حذف کنکور وگزینه‌های جایگزین آن کمتر کارشناسی شده و به مبانی نظری سنجش و اندازه‌گیری پیشرفت تحصیلی آن‌چنان که باید، توجه نشده است. در این زمینه لازم است به‌دلیل حساسیت موضوع از تصمیم‌های عجولانه و سلیقه‌ای پرهیز شود و برای تصمیم‌گیری درباره این موضوع مهم، ضمن انجام تحقیقات گسترده، از همه صاحب‌نظران تعلیم و تربیت کشور کمک گرفته شود؛ بنابراین در این نوشتار به‌طور اختصار و بر پایه مبانی نظری و تجارب نویسنده به تشریح این موضوع پرداخته می‌شود.

کنکور یک آزمون سرعت و قدرت ارزیابی استعداد دانش‌آموزان است که در طول چند دهه گذشته پایایی و روایی آن تا حد زیادی مورد تأیید صاحب‌نظران و معلمان باتجربه آموزش و پرورش کشور بوده و هست و همچنین تا به امروز اعتماد دانش‌آموزان و خانواه‌های آنها را تا حد زیادی جلب کرده است.
آزمون‌های علمی حتما باید دو معیار مهم روایی و پایایی را داشته باشند تا بتوان براساس نتایج اندازه‌گیری آن ارزشیابی و قضاوت کرد و براساس این ارزشیابی افراد را جایابی کرده درباره آینده تحصیلی آنها تصمیم‌گیری کرد.
به‌منظور روشن‌شدن موضوع به تشریح بحث روایی و پایایی آزمون‌ها با تأکید بر کنکور اشاره می‌شود. روایی در واقع بر این موضوع تأکید می‌کند که یک آزمون یا ابزار اندازه‌گیری آن چیزی را که باید اندازه بگیرد، اندازه‌گیری کند یا به عبارتی هدف مورد نظر را محقق کند. مطالعه و بررسی‌ها نشان می‌دهند هرچند کنکور در سال‌های متعدد ایرادهای نگارشی، صوری، تایپی، محتوایی و... داشته است اما خوشبختانه می‌توان گفت کنکور تا به امروز از نظر محتوایی از روایی نسبتا خوبی برخوردار بوده و از این نظر مورد اعتماد صاحب‌نظران، معلمان و دانش‌آموزان است. پایایی کنکور، یعنی اینکه یک آزمون یا ابزار اندازه‌گیری در زمان‌ها و مکان‌های متفاوت روی گروه‌های مشابه نتایج نسبتا ثابتی داشته باشد. هرچند به نظر می‌رسد کنکور از پایایی نسبتا خوبی برخوردار است، اما امروزه پایایی این آزمون مهم، در برخی از مناطق کوچک آموزش و پرورش جای بحث دارد و لازم است تحقیقی میدانی دراین‌باره انجام شود تا این مسئله بیشتر مورد واکاوی قرار گیرد و درخصوص پایایی این آزمون مردم اطمینان کامل داشته باشند. با توجه به موارد بالا می‌توان گفت درحال‌حاضر کنکور یک آزمون نسبتا دقیق برای ورود دانش‌آموزان به دانشگاه تلقی می‌شود و مطالعات به‌عمل‌آمده و تجارب کسب‌شده حاکی از آن است که امکان حذف کنکور به دلایل زیر وجود ندارد.
1- ظرفیت بعضی رشته‌های دانشگاه‌های خوب کشور بسیار پایین است و متقاضی خیلی از رشته‌ها بیشتر از ظرفیت آنهاست؛ بنابراین نیاز است ابزاری مناسب و دقیق وجود داشته باشد تا توان و استعداد دانش‌آموزان را برای ورود به رشته‌های مختلف بسنجد و این ابزار مورد اعتماد دانش‌آموزان و خانواده‌های ایشان باشد.
2- با حذف کنکور ابزار دیگری را باید جایگزین آن کرد که روایی و پایایی لازم را در حد کنکور داشته باشد اما عملا این ابزار وجود ندارد و آزمون‌های داخلی و نهایی از پایایی کافی برخوردار نیستند و امتحانات نهایی دوره دبیرستان با وجود اینکه روایی نسبتا خوبی دارند، اما پایایی آنها در بعضی مناطق قابل اطمینان نیست و نمی‌توانند ابزاری برای جایگزینی کنکور تلقی شوند.
3- هزینه‌هایی که قرار است صرف آزمون‌های جایگزین کنکور شود درصورتی‌که بخواهیم به این آزمون‌ها اعتماد کنیم، قطعا بیشتر از هزینه‌های کنکور خواهد بود.
4- حذف کنکور موجب آرامش دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها نخواهد شد و حتی برداشتن این سنجش که تا حد زیادی مردم به آن اطمینان دارند، باعث نگرانی آنها خواهد شد.پیشنهاد می‌شود پایایی کنکور در مناطق کوچک آموزش وپرورش کشور مورد مداقه قرار گیرد و در این خصوص ضمن مطالعه این مهم تدابیری برای افزایش پایایی کنکور در کشور اندیشیده شود.بهتر است پایایی آزمون‌های نهایی بیشتر مورد توجه قرار گیرد و از آنجا که نتایج آزمون‌های نهایی دوره دبیرستان بر کنکور تأثیر دارد، برای افزایش پایایی این آزمون‌ها باید برنامه‌ریزی دقیق‌تری صورت گیرد تا پایایی آنها قابل اعتماد باقی بماند.حداکثر تأثیر معدل دوره دبیرستان و آزمون‌های نهایی در کنکور از 25 درصد نباید بیشتر شود، چراکه درحال‌حاضر پایایی این آزمون‌ها قابل بحث است و اعمال بیش از 25 درصد تأثیر این آزمون‌ها در قبولی دانشگاه‌ها باعث تضییع حق دانش‌آموزان بااستعداد و تلاشگر خواهد شد. با تأکید بر محتوای کتاب‌های درسی در کنکور هزینه‌های کلاس‌ها و کتاب‌های تست‌فروشی از روی دوش والدین دانش‌آموزان برداشته می‌شود.تا زمانی که ابزاری مناسب به‌عنوان جایگزین برای کنکور وجود ندارد، نباید بحث حذف کنکور مطرح شود، چراکه این موضوع باعث نگرانی، سردرگمی و اضطراب دانش‌آموزن و خانواده‌های آنها می‌شود.
*دکترای مدیریت آموزشی. دانشگاه فرهنگیان

چند سالی است بحث حذف کنکور در نشریات، مجلس شورای اسلامی و وزارت آموزش وپرورش مطرح می‌شود. مباحث مطرح‌شده و ارائه‌شده در رسانه‌ها حاکی از آن است که عواقب حذف کنکور وگزینه‌های جایگزین آن کمتر کارشناسی شده و به مبانی نظری سنجش و اندازه‌گیری پیشرفت تحصیلی آن‌چنان که باید، توجه نشده است. در این زمینه لازم است به‌دلیل حساسیت موضوع از تصمیم‌های عجولانه و سلیقه‌ای پرهیز شود و برای تصمیم‌گیری درباره این موضوع مهم، ضمن انجام تحقیقات گسترده، از همه صاحب‌نظران تعلیم و تربیت کشور کمک گرفته شود؛ بنابراین در این نوشتار به‌طور اختصار و بر پایه مبانی نظری و تجارب نویسنده به تشریح این موضوع پرداخته می‌شود.

کنکور یک آزمون سرعت و قدرت ارزیابی استعداد دانش‌آموزان است که در طول چند دهه گذشته پایایی و روایی آن تا حد زیادی مورد تأیید صاحب‌نظران و معلمان باتجربه آموزش و پرورش کشور بوده و هست و همچنین تا به امروز اعتماد دانش‌آموزان و خانواه‌های آنها را تا حد زیادی جلب کرده است.
آزمون‌های علمی حتما باید دو معیار مهم روایی و پایایی را داشته باشند تا بتوان براساس نتایج اندازه‌گیری آن ارزشیابی و قضاوت کرد و براساس این ارزشیابی افراد را جایابی کرده درباره آینده تحصیلی آنها تصمیم‌گیری کرد.
به‌منظور روشن‌شدن موضوع به تشریح بحث روایی و پایایی آزمون‌ها با تأکید بر کنکور اشاره می‌شود. روایی در واقع بر این موضوع تأکید می‌کند که یک آزمون یا ابزار اندازه‌گیری آن چیزی را که باید اندازه بگیرد، اندازه‌گیری کند یا به عبارتی هدف مورد نظر را محقق کند. مطالعه و بررسی‌ها نشان می‌دهند هرچند کنکور در سال‌های متعدد ایرادهای نگارشی، صوری، تایپی، محتوایی و... داشته است اما خوشبختانه می‌توان گفت کنکور تا به امروز از نظر محتوایی از روایی نسبتا خوبی برخوردار بوده و از این نظر مورد اعتماد صاحب‌نظران، معلمان و دانش‌آموزان است. پایایی کنکور، یعنی اینکه یک آزمون یا ابزار اندازه‌گیری در زمان‌ها و مکان‌های متفاوت روی گروه‌های مشابه نتایج نسبتا ثابتی داشته باشد. هرچند به نظر می‌رسد کنکور از پایایی نسبتا خوبی برخوردار است، اما امروزه پایایی این آزمون مهم، در برخی از مناطق کوچک آموزش و پرورش جای بحث دارد و لازم است تحقیقی میدانی دراین‌باره انجام شود تا این مسئله بیشتر مورد واکاوی قرار گیرد و درخصوص پایایی این آزمون مردم اطمینان کامل داشته باشند. با توجه به موارد بالا می‌توان گفت درحال‌حاضر کنکور یک آزمون نسبتا دقیق برای ورود دانش‌آموزان به دانشگاه تلقی می‌شود و مطالعات به‌عمل‌آمده و تجارب کسب‌شده حاکی از آن است که امکان حذف کنکور به دلایل زیر وجود ندارد.
1- ظرفیت بعضی رشته‌های دانشگاه‌های خوب کشور بسیار پایین است و متقاضی خیلی از رشته‌ها بیشتر از ظرفیت آنهاست؛ بنابراین نیاز است ابزاری مناسب و دقیق وجود داشته باشد تا توان و استعداد دانش‌آموزان را برای ورود به رشته‌های مختلف بسنجد و این ابزار مورد اعتماد دانش‌آموزان و خانواده‌های ایشان باشد.
2- با حذف کنکور ابزار دیگری را باید جایگزین آن کرد که روایی و پایایی لازم را در حد کنکور داشته باشد اما عملا این ابزار وجود ندارد و آزمون‌های داخلی و نهایی از پایایی کافی برخوردار نیستند و امتحانات نهایی دوره دبیرستان با وجود اینکه روایی نسبتا خوبی دارند، اما پایایی آنها در بعضی مناطق قابل اطمینان نیست و نمی‌توانند ابزاری برای جایگزینی کنکور تلقی شوند.
3- هزینه‌هایی که قرار است صرف آزمون‌های جایگزین کنکور شود درصورتی‌که بخواهیم به این آزمون‌ها اعتماد کنیم، قطعا بیشتر از هزینه‌های کنکور خواهد بود.
4- حذف کنکور موجب آرامش دانش‌آموزان و خانواده‌های آنها نخواهد شد و حتی برداشتن این سنجش که تا حد زیادی مردم به آن اطمینان دارند، باعث نگرانی آنها خواهد شد.پیشنهاد می‌شود پایایی کنکور در مناطق کوچک آموزش وپرورش کشور مورد مداقه قرار گیرد و در این خصوص ضمن مطالعه این مهم تدابیری برای افزایش پایایی کنکور در کشور اندیشیده شود.بهتر است پایایی آزمون‌های نهایی بیشتر مورد توجه قرار گیرد و از آنجا که نتایج آزمون‌های نهایی دوره دبیرستان بر کنکور تأثیر دارد، برای افزایش پایایی این آزمون‌ها باید برنامه‌ریزی دقیق‌تری صورت گیرد تا پایایی آنها قابل اعتماد باقی بماند.حداکثر تأثیر معدل دوره دبیرستان و آزمون‌های نهایی در کنکور از 25 درصد نباید بیشتر شود، چراکه درحال‌حاضر پایایی این آزمون‌ها قابل بحث است و اعمال بیش از 25 درصد تأثیر این آزمون‌ها در قبولی دانشگاه‌ها باعث تضییع حق دانش‌آموزان بااستعداد و تلاشگر خواهد شد. با تأکید بر محتوای کتاب‌های درسی در کنکور هزینه‌های کلاس‌ها و کتاب‌های تست‌فروشی از روی دوش والدین دانش‌آموزان برداشته می‌شود.تا زمانی که ابزاری مناسب به‌عنوان جایگزین برای کنکور وجود ندارد، نباید بحث حذف کنکور مطرح شود، چراکه این موضوع باعث نگرانی، سردرگمی و اضطراب دانش‌آموزن و خانواده‌های آنها می‌شود.
*دکترای مدیریت آموزشی. دانشگاه فرهنگیان

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.