|

فدراسیون فوتبال دنبال پایان‌دادن به 40‌سال ناکامی تیم‌ملی امید

«وینگادا» می‌تواند فرشته نجات ایران شود؟

پویان امیری

فوتبال ایران‌ سال‌های زیادی است که نتوانسته در المپیک حضور پیدا کند، هر چند در سال 1980 توانستیم به المپیک مسکو صعود کنیم، اما به‌دلیل مسایل سیاسی این المپیک را تحریم کردیم تا آخرین حضور فوتبال ایران به المپیک 1976 مونترال کانادا برگردد.
تیم‌ملی المپیک ایران در این‌ سال‌ها با مربیان مختلف ایرانی و خارجی در رقابت‌ها شرکت کرده و در همه این‌ سال‌ها چیزی به غیر از ناکامی به دست نیاورده است. حسرت حضور فوتبال ایران در المپیک تا قبل از آغاز مسابقات المپیک 2016 برزیل 40ساله خواهد شد و فوتبال‌دوستان ایرانی اتفاقات تلخی که منجر به حذف تیم امید در رقابت‌های مقدماتی شده است را فراموش نمی‌کنند. فوتبال ایران فقط سه‌بار سابقه حضور در بازی‌های المپیک را دارد که این آمار راضی‌کننده به‌نظر نمی‌رسد. حالا فوتبال ایران باید انتظار بکشد تا شاید حضور در بازی‌های المپیک2016 را تجربه کند. ایران برای نخستین‌‌بار در سال1964 حضور در مسابقات فوتبال بازی‌های المپیک را تجربه کرد. این مسابقات در توکیو برگزار شد و نکته مهم این بود که آن زمان برخلاف الان شرایط سنی ملاک نبود و تیم‌ملی بزرگسالان ایران در این مسابقات شرکت کرد. تیم‌ملی ایران هشت‌سال بعد دوباره به رقابت‌های المپیک1972 که در شهر مونیخ برگزار می‌شد راه پیدا کرد. آن زمان هدایت تیم‌ملی برعهده محمود بیاتی بود. تیم‌ملی فوتبال ایران در المپیک1976 هم که در کانادا و در شهر مونترال برگزار شد شرکت کرد. درواقع این آخرین‌باری بود که فوتبال ایران حضور در المپیک را تجربه کرد و حالا 36 سال است که در حسرت حضور در المپیک به‌سر می‌بریم.
بعد از مقدماتی المپیک 1980 مسکو، تیم‌ملی امید تا المپیک 1992 بارسلون در مسابقات انتخابی شرکت نکرد، در مقدماتی این المپیک تیم‌ملی با مربیگری حسن حبیبی ناکام شد. یورگن گده برای مسابقات مقدماتی المپیک آتلانتا 1996 سرمربی تیم‌ملی امید شد، اما او هم نتوانست راه به جایی ببرد و تیم‌ملی امید در همان مرحله اول حذف شد. در مرحله مقدماتی المپیک 2000 سیدنی ایگون کوردس آلمانی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی انتخاب شد و او هم با ناکامی تیم‌ملی را ترک کرد. تیم‌ملی امید با محمد مایلی‌کهن که تبحر خاصی در کار کردن با بازیکنان جوان هم دارد نتوانست موفق باشد. تیم‌ملی امید از راهیابی به المپیک 2004 آتن ناموفق بود. وینگو بگوویچ، سرمربی تیم‌ملی امید کشورمان در رقابت‌های مقدماتی المپیک 2008 پکن سومین مربی خارجی بود که با تیم‌ملی المپیک ناکام شد. آخرین مرتبه‌ای که تیم ایران نتوانست المپیکی شود به سال ۲۰۱۱ برمی‌گردد و این‌بار در آخرین نسخه ناکامی‌ها، استفاده از بازیکن دواخطاره در ترکیب اصلی که در بازی‌های محلات هم رخ نمی‌دهد عاملی شد تا حسرت رفتن ما به المپیک ۴۰‌ساله شود؛ اشتباهی که در زمان خودش خنده معنی‌دار کارلوس کی‌روش و دستیارانش را به‌همراه داشت.
با نگاهی به مربیان تیم امید در ۳۰ سال گذشته می‌بینیم تیم‌ملی نه با مربیان ایرانی موفق بوده و نه با مربیان خارجی درجه دوم. از یورگن گده، وینگو بگوویچ و ایگون کوردس گرفته تا محمد مایلی‌کهن و علیرضا منصوریان، هیچ‌کدام موفق نبودند. چندین‌بار هم اتفاق افتاده که به‌خاطر عملکرد و نتیجه تیم در بازی‌های آسیایی، سرمربی‌اش برکنار شد.
حالا برای المپیک 2016 ریودوژانیروی برزیل، فدراسیون فوتبال به‌دنبال این است که نلو وینگادا پرتغالی را به‌عنوان سرمربی انتخاب کند و این مربی نیز از توافق نهایی با فدراسیون فوتبال خبر داده. اما این در حالی است که کمیته ملی المپیک هنوز موافقت خود را با این موضوع اعلام نکرده است. شاهرخ شهنازی، دبیرکل کمیته ملی المپیک در مورد انتخاب وینگادا به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی گفت: « بعید می‌دانم قرارداد وینگادا نهایی شده باشد. البته فدراسیون‌های ورزشی برای انتخاب کادرفنی اختیار تام دارند، اما باید از نظرات مشورتی این کمیته نیز بهره‌مند شوند. مسوولان فدراسیون فوتبال نیز با کمیته ملی المپیک درباره وینگادا صحبت نکرده‌اند و در این‌باره باید این کمیته و فدراسیون فوتبال با هم تصمیم بگیرند. مسوولان فدراسیون فوتبال هنوز در این خصوص با کمیته صحبت نکرده‌اند، این درحالی است که در سایر رشته‌های ورزشی این روش مرسوم است.»
از سوی دیگر حسین ابن‌قاسم، سرپرست تیم فولاد خوزستان از مذاکرات فدراسیون فوتبال با این باشگاه برای به‌خدمت‌گرفتن حسین فرکی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی خبر داده است. «در این خصوص فدراسیون فوتبال به باشگاه فولاد نامه زده تا با سرمربی ما وارد مذاکره شود. ما هم نظر آقای فرکی را جویا شدیم که ایشان در این خصوص جوابی به باشگاه نداد و خواست فعلا تمرکزش روی فولاد و بازی‌های پیش‌رو باشد.»
هومن افاضلی که مدتی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید با فدراسیون همکاری داشته و هم‌اکنون عضو کمیته فنی فدراسیون فوتبال است، در مورد علل ناکامی ایران طی 36 سال اخیر می‌گوید: «مشکل از مربی خارجی یا ایرانی نیست. اولین مشکل برمی‌گردد به مسایل سربازی بازیکنان و خروج بازیکنان از کشور که همیشه با این مشکل روبه‌رو هستیم. در دوره‌ای که سرمربی تیم‌ملی بودم با این مشکل بارها مواجه شدم و به تیم ضربه زد. مشکل بعدی برمی‌گردد به عدم همکاری باشگاه‌ها با تیم امید که هیچ‌گاه باشگاه‌ها این تیم را جدی نمی‌گیرند، قرار است در دوره جدید سازمان لیگ تقویم مسابقات لیگ برتر را بر اساس بازی‌های تیم‌ملی امید بچیند و این برنامه‌ها در تقویم سازمان لیگ قرار گیرد. مساله سوم هم به اختلاف فدراسیون فوتبال و کمیته ملی المپیک برمی‌گردد که همیشه با یکدیگر بر سر انتخاب مربیان تیم‌ملی اختلاف داشتند. در دوره‌های قبل مسوولان کمیته ملی المپیک به‌خصوص دبیرکل دوره گذشته (بهرام افشارزاده) نه‌تنها کمکی نمی‌کردند، بلکه کارشکنی‌هایی هم صورت می‌دادند که باعث می‌شد تیم‌ملی امید ضربه بخورد.»
هومن افاضلی با شناختی که نسبت به مسوولان جدید کمیته ملی المپیک دارد، معتقد است اگر مسایلی برخلاف میل مسوولان باشد، سعی می‌کنند با تعامل این مسایل را حل کنند. «خوشبختانه با شناختی که از کیومرث هاشمی و شاهرخ شهنازی دارم، هر دو این افراد بسیار منطقی هستند و می‌توانند با فدراسیون همکاری خوبی در زمینه تیم‌ملی امید داشته باشند.»
عضو کمیته فنی فدراسیون فوتبال در مورد انتخاب وینگادا به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید هم گفت: «در کمیته فنی با بحث‌های زیاد و سبک‌وسنگین‌کردن مربیان ایرانی و خارجی به این نتیجه رسیدیم که از این مربی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید استفاده کنیم. هرچند افاضلی خودش از انتخاب وینگادا راضی به نظر نمی‌رسد، اما معتقد است با تمهیداتی که فدراسیون فوتبال چیده و بازیکنان بسیار خوبی که در حال حاضر در تیم‌ملی امید وجود دارد به‌طور قطع تیم‌ملی امید می‌تواند روزهای خوبی را در پیش داشته باشد.»
اما سایر مربیان فوتبال ایران در این زمینه با افاضلی هم نظر نیستند. مهدی مناجاتی سرمربی اسبق تیم‌ملی امید معتقد است وینگادا نمی‌تواند فرشته نجات تیم‌ملی امید باشد. او در این‌باره می‌گوید: «سراغ برخی از مربیان خارجی می‌رویم که هر چندبار هم که می‌روند باز به ایران برمی‌گردند. به‌عنوان مثال وینگادا که چندسال در ایران کار کرد چه موفقیتی داشت؟ این مربیان خارجی چگونه با عدم موفقیت می‌توانند در این تیم‌ها کار کنند؟ در این مملکت مربیان بزرگی هستند که ‌می‌توانیم از آنها بهره ببریم. نباید دنبال این‌ دارودسته‌ها، پول‌ها و دلالی باشیم و باید به فکر مملکت‌مان باشیم. وینگادا تاکنون چندین باشگاه عوض کرده و از طرف دیگر به این نتیجه رسیده‌ایم که تخصص او در کار با بازیکنان جوان است.»
فوتبال ایران‌ سال‌های زیادی است که نتوانسته در المپیک حضور پیدا کند، هر چند در سال 1980 توانستیم به المپیک مسکو صعود کنیم، اما به‌دلیل مسایل سیاسی این المپیک را تحریم کردیم تا آخرین حضور فوتبال ایران به المپیک 1976 مونترال کانادا برگردد.
تیم‌ملی المپیک ایران در این‌ سال‌ها با مربیان مختلف ایرانی و خارجی در رقابت‌ها شرکت کرده و در همه این‌ سال‌ها چیزی به غیر از ناکامی به دست نیاورده است. حسرت حضور فوتبال ایران در المپیک تا قبل از آغاز مسابقات المپیک 2016 برزیل 40ساله خواهد شد و فوتبال‌دوستان ایرانی اتفاقات تلخی که منجر به حذف تیم امید در رقابت‌های مقدماتی شده است را فراموش نمی‌کنند. فوتبال ایران فقط سه‌بار سابقه حضور در بازی‌های المپیک را دارد که این آمار راضی‌کننده به‌نظر نمی‌رسد. حالا فوتبال ایران باید انتظار بکشد تا شاید حضور در بازی‌های المپیک2016 را تجربه کند. ایران برای نخستین‌‌بار در سال1964 حضور در مسابقات فوتبال بازی‌های المپیک را تجربه کرد. این مسابقات در توکیو برگزار شد و نکته مهم این بود که آن زمان برخلاف الان شرایط سنی ملاک نبود و تیم‌ملی بزرگسالان ایران در این مسابقات شرکت کرد. تیم‌ملی ایران هشت‌سال بعد دوباره به رقابت‌های المپیک1972 که در شهر مونیخ برگزار می‌شد راه پیدا کرد. آن زمان هدایت تیم‌ملی برعهده محمود بیاتی بود. تیم‌ملی فوتبال ایران در المپیک1976 هم که در کانادا و در شهر مونترال برگزار شد شرکت کرد. درواقع این آخرین‌باری بود که فوتبال ایران حضور در المپیک را تجربه کرد و حالا 36 سال است که در حسرت حضور در المپیک به‌سر می‌بریم.
بعد از مقدماتی المپیک 1980 مسکو، تیم‌ملی امید تا المپیک 1992 بارسلون در مسابقات انتخابی شرکت نکرد، در مقدماتی این المپیک تیم‌ملی با مربیگری حسن حبیبی ناکام شد. یورگن گده برای مسابقات مقدماتی المپیک آتلانتا 1996 سرمربی تیم‌ملی امید شد، اما او هم نتوانست راه به جایی ببرد و تیم‌ملی امید در همان مرحله اول حذف شد. در مرحله مقدماتی المپیک 2000 سیدنی ایگون کوردس آلمانی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی انتخاب شد و او هم با ناکامی تیم‌ملی را ترک کرد. تیم‌ملی امید با محمد مایلی‌کهن که تبحر خاصی در کار کردن با بازیکنان جوان هم دارد نتوانست موفق باشد. تیم‌ملی امید از راهیابی به المپیک 2004 آتن ناموفق بود. وینگو بگوویچ، سرمربی تیم‌ملی امید کشورمان در رقابت‌های مقدماتی المپیک 2008 پکن سومین مربی خارجی بود که با تیم‌ملی المپیک ناکام شد. آخرین مرتبه‌ای که تیم ایران نتوانست المپیکی شود به سال ۲۰۱۱ برمی‌گردد و این‌بار در آخرین نسخه ناکامی‌ها، استفاده از بازیکن دواخطاره در ترکیب اصلی که در بازی‌های محلات هم رخ نمی‌دهد عاملی شد تا حسرت رفتن ما به المپیک ۴۰‌ساله شود؛ اشتباهی که در زمان خودش خنده معنی‌دار کارلوس کی‌روش و دستیارانش را به‌همراه داشت.
با نگاهی به مربیان تیم امید در ۳۰ سال گذشته می‌بینیم تیم‌ملی نه با مربیان ایرانی موفق بوده و نه با مربیان خارجی درجه دوم. از یورگن گده، وینگو بگوویچ و ایگون کوردس گرفته تا محمد مایلی‌کهن و علیرضا منصوریان، هیچ‌کدام موفق نبودند. چندین‌بار هم اتفاق افتاده که به‌خاطر عملکرد و نتیجه تیم در بازی‌های آسیایی، سرمربی‌اش برکنار شد.
حالا برای المپیک 2016 ریودوژانیروی برزیل، فدراسیون فوتبال به‌دنبال این است که نلو وینگادا پرتغالی را به‌عنوان سرمربی انتخاب کند و این مربی نیز از توافق نهایی با فدراسیون فوتبال خبر داده. اما این در حالی است که کمیته ملی المپیک هنوز موافقت خود را با این موضوع اعلام نکرده است. شاهرخ شهنازی، دبیرکل کمیته ملی المپیک در مورد انتخاب وینگادا به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی گفت: « بعید می‌دانم قرارداد وینگادا نهایی شده باشد. البته فدراسیون‌های ورزشی برای انتخاب کادرفنی اختیار تام دارند، اما باید از نظرات مشورتی این کمیته نیز بهره‌مند شوند. مسوولان فدراسیون فوتبال نیز با کمیته ملی المپیک درباره وینگادا صحبت نکرده‌اند و در این‌باره باید این کمیته و فدراسیون فوتبال با هم تصمیم بگیرند. مسوولان فدراسیون فوتبال هنوز در این خصوص با کمیته صحبت نکرده‌اند، این درحالی است که در سایر رشته‌های ورزشی این روش مرسوم است.»
از سوی دیگر حسین ابن‌قاسم، سرپرست تیم فولاد خوزستان از مذاکرات فدراسیون فوتبال با این باشگاه برای به‌خدمت‌گرفتن حسین فرکی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی خبر داده است. «در این خصوص فدراسیون فوتبال به باشگاه فولاد نامه زده تا با سرمربی ما وارد مذاکره شود. ما هم نظر آقای فرکی را جویا شدیم که ایشان در این خصوص جوابی به باشگاه نداد و خواست فعلا تمرکزش روی فولاد و بازی‌های پیش‌رو باشد.»
هومن افاضلی که مدتی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید با فدراسیون همکاری داشته و هم‌اکنون عضو کمیته فنی فدراسیون فوتبال است، در مورد علل ناکامی ایران طی 36 سال اخیر می‌گوید: «مشکل از مربی خارجی یا ایرانی نیست. اولین مشکل برمی‌گردد به مسایل سربازی بازیکنان و خروج بازیکنان از کشور که همیشه با این مشکل روبه‌رو هستیم. در دوره‌ای که سرمربی تیم‌ملی بودم با این مشکل بارها مواجه شدم و به تیم ضربه زد. مشکل بعدی برمی‌گردد به عدم همکاری باشگاه‌ها با تیم امید که هیچ‌گاه باشگاه‌ها این تیم را جدی نمی‌گیرند، قرار است در دوره جدید سازمان لیگ تقویم مسابقات لیگ برتر را بر اساس بازی‌های تیم‌ملی امید بچیند و این برنامه‌ها در تقویم سازمان لیگ قرار گیرد. مساله سوم هم به اختلاف فدراسیون فوتبال و کمیته ملی المپیک برمی‌گردد که همیشه با یکدیگر بر سر انتخاب مربیان تیم‌ملی اختلاف داشتند. در دوره‌های قبل مسوولان کمیته ملی المپیک به‌خصوص دبیرکل دوره گذشته (بهرام افشارزاده) نه‌تنها کمکی نمی‌کردند، بلکه کارشکنی‌هایی هم صورت می‌دادند که باعث می‌شد تیم‌ملی امید ضربه بخورد.»
هومن افاضلی با شناختی که نسبت به مسوولان جدید کمیته ملی المپیک دارد، معتقد است اگر مسایلی برخلاف میل مسوولان باشد، سعی می‌کنند با تعامل این مسایل را حل کنند. «خوشبختانه با شناختی که از کیومرث هاشمی و شاهرخ شهنازی دارم، هر دو این افراد بسیار منطقی هستند و می‌توانند با فدراسیون همکاری خوبی در زمینه تیم‌ملی امید داشته باشند.»
عضو کمیته فنی فدراسیون فوتبال در مورد انتخاب وینگادا به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید هم گفت: «در کمیته فنی با بحث‌های زیاد و سبک‌وسنگین‌کردن مربیان ایرانی و خارجی به این نتیجه رسیدیم که از این مربی به‌عنوان سرمربی تیم‌ملی امید استفاده کنیم. هرچند افاضلی خودش از انتخاب وینگادا راضی به نظر نمی‌رسد، اما معتقد است با تمهیداتی که فدراسیون فوتبال چیده و بازیکنان بسیار خوبی که در حال حاضر در تیم‌ملی امید وجود دارد به‌طور قطع تیم‌ملی امید می‌تواند روزهای خوبی را در پیش داشته باشد.»
اما سایر مربیان فوتبال ایران در این زمینه با افاضلی هم نظر نیستند. مهدی مناجاتی سرمربی اسبق تیم‌ملی امید معتقد است وینگادا نمی‌تواند فرشته نجات تیم‌ملی امید باشد. او در این‌باره می‌گوید: «سراغ برخی از مربیان خارجی می‌رویم که هر چندبار هم که می‌روند باز به ایران برمی‌گردند. به‌عنوان مثال وینگادا که چندسال در ایران کار کرد چه موفقیتی داشت؟ این مربیان خارجی چگونه با عدم موفقیت می‌توانند در این تیم‌ها کار کنند؟ در این مملکت مربیان بزرگی هستند که ‌می‌توانیم از آنها بهره ببریم. نباید دنبال این‌ دارودسته‌ها، پول‌ها و دلالی باشیم و باید به فکر مملکت‌مان باشیم. وینگادا تاکنون چندین باشگاه عوض کرده و از طرف دیگر به این نتیجه رسیده‌ایم که تخصص او در کار با بازیکنان جوان است.»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.