نگرانیهای زمامداران و رنجهای بیپایان ملتها
رفیق خوری . تحلیلگر عرب
نگرانی بیشتر، احساس نیازمندی به اطمینان است تا اینکه یک خطمشی سیاسی باشد؛ اما قدرتهای بزرگ همواره بر سیاست نگرانی و بازی با آن اصرار میورزند. این در حالی است که قدرتهای متوسط کابوسهای ضعف را با خوابهای قدرت کتمان میکنند و قدرتهای کوچک روزگار خود را در ترس میگذرانند. اما وجه مشترک همه آنها، هراس از کرونا و ناتوانی در برابر گرمایش روزافزون زمین است.
آمریکا ابرقدرت نظامی و اقتصادی جهان که درآمد ملیاش به ۲۱،۴ تریلیون دلار میرسد، از سیاست انتقامجویانه روسیه، افزایش نیروی چین، خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ توسط ترکیه و از داعش و القاعده، نگران است. روسیه که تازه نقش خود را در سیاست جهانی بازیافته است، از موشکهای نصبشده آمریکا در قاره اروپا و از تکروی و چنگودندان نشاندادن آمریکا نگرانی دارد، همچنان که از گرایش اوکراین و گرجستان به پیمان ناتو در پی گسترش این پیمان به کشورهای بالتیک و سایر کشورهای اعضای پیشین اردوگاه سوسیالیسم، احساس نگرانی میکند؛ زیرا به گفته مسکو گسترش ناتو تهدیدی است بیرونی اما بسیار نزدیک.
چین قدرت تازهنفس نظامی، اقتصادی و دیپلماسی جهان با درآمد ملی ۱۴،۵ تریلیون دلار، از سیاست آمریکا در تایوان و نقش نظامیاش در دریای چین و اقیانوسهای هند و آرام، نگران است. اتحادیه اروپا از سیاست آینده بریتانیا در قبال اروپا پس از خروج از اتحادیه ابراز نگرانی میکند و بریتانیا از آینده اقتصادی و سیاسیاش و از چگونگی روابطش با اتحادیه اروپا. فرانسه از نقش مشترک خود با آلمان پس از کناررفتن آنگلا مرکل از قدرت و از تکروی آمریکا دلواپسی دارد؛ بهویژه اینکه امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در پاسخ به بازگشت آمریكا به رهبری جهان گفت که «رهبری به معنای مشاركت است».
کنفرانس سران ناتو نیز در بروکسل نگرانی خود را از زبان ینس استولتنبرگ، دبیر کل این پیمان، درباره کاربرد چین از فناوری پیشرفته برای چهرهشناسی و بازرسی شهروندان، ابراز کرد و در اعلامیه پایانی خود نیز از «برنامههای بلندپروازانه چین که پایههای نظام بینالمللی را تهدید میکند» و «از تقویت زرادخانه نظامی روسیه و فعالیتهای تحریککننده آن» ابراز نگرانی کرد. بههمینترتیب نشست سران گروه هفت در کورنوال بریتانیا از پروژه راه ابریشم که پای نفوذ و سرمایهگذاریهای چین را به آسیا، اروپا، آفریقا و خاورمیانه باز کرده، اظهار نگرانی کرد و با شور و هیجان اعلام کرد که پروژه بهتری را جایگزین پروژه چین خواهد کرد.
انگیزه اصلی نشست جو بایدن و ولادیمیر پوتین در ژنو نیز ازبینبردن یا کاستن نگرانیها بود که در نتیجه رهبران یادشده، به گشودن دروازه گفتوگو درباره «ثبات استراتژیک» و تلاش برای یافتن نقاط تفاهم به گونه جداجدا، بسنده کردند و نتوانستند به معاملهای بزرگ و فراگیر دست یابند.
البته نگرانیهای یادشده که بهگونه خاکستری در یک گفتمان عمومی ارائه میشود، همزمان است با تلاشهای عملی برای مقابله با چالشهای نظام جهانی پیشینِ ازبینرفته و نظام جهانی جدیدی که تابهحال پا به عرصه وجود نگذاشته است؛ یعنی درواقع جهان در بینظمی و هرجومرج به سر میبرد. ازاینرو، نگرانی و ترس حقیقی این است که چون هنجار مشخصی برای کنترل این بینظمی وجود ندارد، خطوط قرمز شکسته شود و تصادم و رویارویی صورت گیرد. این در حالی است که هیچیک از قدرتهای بزرگ، اعلام نکرده که خواهان لغزیدن به یک جنگ سرد جدید نیست، تا از یک جنگ سرد دیگری مانند جنگ سرد آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، جلوگیری به عمل آید بلکه خطرناکتر از آن این است که کارشناسان از «ضرورت یک جنگ گرم با چین» سخن میگویند که کمترینش جنگ بر سر تایوان است. زمانی که هنری کیسنجر، وزیر پیشین خارجه آمریکا با جُئُو ئِنلای، نخستوزیر پیشین چین درباره موضوعات متعدد و گوناگون به صحبت پرداخت، نخستوزیر چین گفت: «ما تنها یک مشکل داریم و آنهم تایوان است». کوین راد، نخستوزیر پیشین استرالیا و رئیس کنونی گروه آسیا در نیویورک در مقالهای که در «فارنافرز» منتشر
شده مینویسد: «آرزوی شی جینپینگ این است که در تایوان نسبت به آمریکا دست بالاتری داشته باشد، تا پیش از آنکه قدرت را ترک میکند، آن را به خاک چین ملحق کند؛ زیرا این دستاوردی است که او را در پانتئون حزب کمونست چین در مرتبه مائو تسهتونگ قرار میدهد». کوین راد پیشنهاد میدهد که برای جلوگیری از وقوع فاجعه در اثر رقابت حتمی آمریکا و چین، باید چارچوب مشترکی ساخته شود که این رقابت را مدیریت و کنترل کند. او در پاسخ به اینکه چگونه میتوان به این هدف دست یافت؟ میگوید که «قیود سختگیرانهای بر بخش سیاستهای امنیتی گذاشته شود و رقابت بیشتر در بخشهای دیپلماسی، اقتصادی و ایدئولوژی متمرکز شود». خلاصه همه قدرتهای جهانی در نگرانی به سر میبرند اما در حقیقت کسانی که باید عمیقا نگران باشد، ملتها هستند نه زمامداران. چون ملتها هستند که رنج رقابتها و کشمکشهای زمامداران و جاهطلبیهای آنها را میکشند و از بدترشدن اوضاع امنیتی، بهداشتی و آموزش و پرورش، هراس دارند، درحالیکه دوستدار زندگی و خواستار سعادتاند.
منبع: ایندیپندنت
نگرانی بیشتر، احساس نیازمندی به اطمینان است تا اینکه یک خطمشی سیاسی باشد؛ اما قدرتهای بزرگ همواره بر سیاست نگرانی و بازی با آن اصرار میورزند. این در حالی است که قدرتهای متوسط کابوسهای ضعف را با خوابهای قدرت کتمان میکنند و قدرتهای کوچک روزگار خود را در ترس میگذرانند. اما وجه مشترک همه آنها، هراس از کرونا و ناتوانی در برابر گرمایش روزافزون زمین است.
آمریکا ابرقدرت نظامی و اقتصادی جهان که درآمد ملیاش به ۲۱،۴ تریلیون دلار میرسد، از سیاست انتقامجویانه روسیه، افزایش نیروی چین، خرید سامانه موشکی اس-۴۰۰ توسط ترکیه و از داعش و القاعده، نگران است. روسیه که تازه نقش خود را در سیاست جهانی بازیافته است، از موشکهای نصبشده آمریکا در قاره اروپا و از تکروی و چنگودندان نشاندادن آمریکا نگرانی دارد، همچنان که از گرایش اوکراین و گرجستان به پیمان ناتو در پی گسترش این پیمان به کشورهای بالتیک و سایر کشورهای اعضای پیشین اردوگاه سوسیالیسم، احساس نگرانی میکند؛ زیرا به گفته مسکو گسترش ناتو تهدیدی است بیرونی اما بسیار نزدیک.
چین قدرت تازهنفس نظامی، اقتصادی و دیپلماسی جهان با درآمد ملی ۱۴،۵ تریلیون دلار، از سیاست آمریکا در تایوان و نقش نظامیاش در دریای چین و اقیانوسهای هند و آرام، نگران است. اتحادیه اروپا از سیاست آینده بریتانیا در قبال اروپا پس از خروج از اتحادیه ابراز نگرانی میکند و بریتانیا از آینده اقتصادی و سیاسیاش و از چگونگی روابطش با اتحادیه اروپا. فرانسه از نقش مشترک خود با آلمان پس از کناررفتن آنگلا مرکل از قدرت و از تکروی آمریکا دلواپسی دارد؛ بهویژه اینکه امانوئل مکرون، رئیسجمهوری فرانسه، در پاسخ به بازگشت آمریكا به رهبری جهان گفت که «رهبری به معنای مشاركت است».
کنفرانس سران ناتو نیز در بروکسل نگرانی خود را از زبان ینس استولتنبرگ، دبیر کل این پیمان، درباره کاربرد چین از فناوری پیشرفته برای چهرهشناسی و بازرسی شهروندان، ابراز کرد و در اعلامیه پایانی خود نیز از «برنامههای بلندپروازانه چین که پایههای نظام بینالمللی را تهدید میکند» و «از تقویت زرادخانه نظامی روسیه و فعالیتهای تحریککننده آن» ابراز نگرانی کرد. بههمینترتیب نشست سران گروه هفت در کورنوال بریتانیا از پروژه راه ابریشم که پای نفوذ و سرمایهگذاریهای چین را به آسیا، اروپا، آفریقا و خاورمیانه باز کرده، اظهار نگرانی کرد و با شور و هیجان اعلام کرد که پروژه بهتری را جایگزین پروژه چین خواهد کرد.
انگیزه اصلی نشست جو بایدن و ولادیمیر پوتین در ژنو نیز ازبینبردن یا کاستن نگرانیها بود که در نتیجه رهبران یادشده، به گشودن دروازه گفتوگو درباره «ثبات استراتژیک» و تلاش برای یافتن نقاط تفاهم به گونه جداجدا، بسنده کردند و نتوانستند به معاملهای بزرگ و فراگیر دست یابند.
البته نگرانیهای یادشده که بهگونه خاکستری در یک گفتمان عمومی ارائه میشود، همزمان است با تلاشهای عملی برای مقابله با چالشهای نظام جهانی پیشینِ ازبینرفته و نظام جهانی جدیدی که تابهحال پا به عرصه وجود نگذاشته است؛ یعنی درواقع جهان در بینظمی و هرجومرج به سر میبرد. ازاینرو، نگرانی و ترس حقیقی این است که چون هنجار مشخصی برای کنترل این بینظمی وجود ندارد، خطوط قرمز شکسته شود و تصادم و رویارویی صورت گیرد. این در حالی است که هیچیک از قدرتهای بزرگ، اعلام نکرده که خواهان لغزیدن به یک جنگ سرد جدید نیست، تا از یک جنگ سرد دیگری مانند جنگ سرد آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی، جلوگیری به عمل آید بلکه خطرناکتر از آن این است که کارشناسان از «ضرورت یک جنگ گرم با چین» سخن میگویند که کمترینش جنگ بر سر تایوان است. زمانی که هنری کیسنجر، وزیر پیشین خارجه آمریکا با جُئُو ئِنلای، نخستوزیر پیشین چین درباره موضوعات متعدد و گوناگون به صحبت پرداخت، نخستوزیر چین گفت: «ما تنها یک مشکل داریم و آنهم تایوان است». کوین راد، نخستوزیر پیشین استرالیا و رئیس کنونی گروه آسیا در نیویورک در مقالهای که در «فارنافرز» منتشر
شده مینویسد: «آرزوی شی جینپینگ این است که در تایوان نسبت به آمریکا دست بالاتری داشته باشد، تا پیش از آنکه قدرت را ترک میکند، آن را به خاک چین ملحق کند؛ زیرا این دستاوردی است که او را در پانتئون حزب کمونست چین در مرتبه مائو تسهتونگ قرار میدهد». کوین راد پیشنهاد میدهد که برای جلوگیری از وقوع فاجعه در اثر رقابت حتمی آمریکا و چین، باید چارچوب مشترکی ساخته شود که این رقابت را مدیریت و کنترل کند. او در پاسخ به اینکه چگونه میتوان به این هدف دست یافت؟ میگوید که «قیود سختگیرانهای بر بخش سیاستهای امنیتی گذاشته شود و رقابت بیشتر در بخشهای دیپلماسی، اقتصادی و ایدئولوژی متمرکز شود». خلاصه همه قدرتهای جهانی در نگرانی به سر میبرند اما در حقیقت کسانی که باید عمیقا نگران باشد، ملتها هستند نه زمامداران. چون ملتها هستند که رنج رقابتها و کشمکشهای زمامداران و جاهطلبیهای آنها را میکشند و از بدترشدن اوضاع امنیتی، بهداشتی و آموزش و پرورش، هراس دارند، درحالیکه دوستدار زندگی و خواستار سعادتاند.
منبع: ایندیپندنت
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.