|

نكته

شهادت و شاهد


شهادت عبارت است از اینکه شخصی به نفع یکی از اصحاب دعوی و بر ضرر دیگری اعلام اطلاع و خبر از وقوع امری کند. شهادت یکی از دلیل دعاوی اعم از جزایی، حقوقی با سابقه بسیار طولانی است و در تمام کشورها به عنوان دلیل پذیرفته شده منتها حدود استفاده از آن و درجه اعتبار و ارزش آن متفاوت است. به دلیل اهمیت بالا هم برای شاهد و هم برای شهادت شرایط و ضوابط سنگین و دقیقی پیش‌بینی شده است. شاهد یا گواه ممکن است عینی باشد که مشاهدات خود را نقل کند. ممکن است گواه سمعی باشد که شنیده‌های خود را منتقل سازد یا شهادت او مستلزم به‌کارگیری این دو و دیگر حواس باشد.
مبانی قانونی شهادت
از ماده 1306 تا 1320 در قانون مدنی و ماده 406 تا 425 از قانون آیین دادرسی مدنی مربوط به شهادت است. در قانون مجازات اسلامی ماده 650 به این مساله پرداخته است.
شرایط شاهد
در شاهد بلوغ، عقل، عدالت، ایمان و طهارت مولد شرط است. شاهد نباید در دعوی نفعی داشته باشد و همچنین شهادت کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند پذیرفته نمی‌شود.
بلوغ: شاهد باید بالغ باشد، منظور این است که به سنی رسیده باشد که بتواند اهمیت شهادت را بفهمد. سن بلوغ در پسر 15 سال تمام قمری و در دختر 9 سال تمام قمری است. شهادت اطفالی که به این سن نرسیده‌اند فقط ممکن است جهت اطلاع شنیده شود.
عقل: در مورد پسری که به سن 15 سال تمام و دختری که به 9 سال تمام رسیده اصل بر این است که عاقل باشد و اگر کسی ادعای خلاف آن را کرد باید ثابت کند که به عنوان مثال این شاهد دارای جنون است.
ایمان: شاهد باید مسلمان باشد.
عدالت: عدالت یک صفت نفسانی است که باید با ترتیب درست به صورت یک ملکه ذهنی انسان درآید، تا بتواند بر امیال و غرایز نفسانی غلبه کند و مرتکب گناهان کبیره نشود. عدالت با ارتکاب گناه کبیره از بین می‌رود. در این زمینه هیچ‌گاه اصل بر این نیست که هر کس به عنوان شاهد معرفی شد عادل است بلکه شرط عدالت باید برای دادرس اثبات شود. به عنوان مثال دادرس از قبل شاهد را می‌شناخته و می‌تواند تشخیص بدهد که گواه دارای صفت عدالت هست یا نه، یا مردم جامعه شاهد را شخص معتبر و عادلی بشناسند یا وضع ظاهر او چنان باشد که همه به او احترام بگذارند و گمان آن نداشته باشند که در عمل او گناه و جرم وجود دارد و...
طهارت مولد: منظور از طهارت مولد آن است که شاهد از رابطه نامشروع به وجود نیامده است و فرزند زنا نباشد. اصل بر طهارت مولد افراد است.
ذی‌نفع نبودن: به‌این‌معنا که شاهد نباید خود از این دعوا نفعی ببرد اما تشخیص اینکه در چه مواردی شخص می‌تواند ذی‌نفع تلقی شود به عهده قاضی گذاشته نشده است. مثلا بین شاهد و فرد نباید خویشاوندی نزدیک وجود داشته باشد یا عدم وجود دعوی بین شاهد با یکی از طرفین و...
تکدی‌گری: کسی که شغل خود را گدایی قرار داده نمی‌تواند به عنوان شاهد معرفی شود و در صورت معرفی، شهادتش پذیرفته نیست.

شهادت عبارت است از اینکه شخصی به نفع یکی از اصحاب دعوی و بر ضرر دیگری اعلام اطلاع و خبر از وقوع امری کند. شهادت یکی از دلیل دعاوی اعم از جزایی، حقوقی با سابقه بسیار طولانی است و در تمام کشورها به عنوان دلیل پذیرفته شده منتها حدود استفاده از آن و درجه اعتبار و ارزش آن متفاوت است. به دلیل اهمیت بالا هم برای شاهد و هم برای شهادت شرایط و ضوابط سنگین و دقیقی پیش‌بینی شده است. شاهد یا گواه ممکن است عینی باشد که مشاهدات خود را نقل کند. ممکن است گواه سمعی باشد که شنیده‌های خود را منتقل سازد یا شهادت او مستلزم به‌کارگیری این دو و دیگر حواس باشد.
مبانی قانونی شهادت
از ماده 1306 تا 1320 در قانون مدنی و ماده 406 تا 425 از قانون آیین دادرسی مدنی مربوط به شهادت است. در قانون مجازات اسلامی ماده 650 به این مساله پرداخته است.
شرایط شاهد
در شاهد بلوغ، عقل، عدالت، ایمان و طهارت مولد شرط است. شاهد نباید در دعوی نفعی داشته باشد و همچنین شهادت کسانی که تکدی را شغل خود قرار دهند پذیرفته نمی‌شود.
بلوغ: شاهد باید بالغ باشد، منظور این است که به سنی رسیده باشد که بتواند اهمیت شهادت را بفهمد. سن بلوغ در پسر 15 سال تمام قمری و در دختر 9 سال تمام قمری است. شهادت اطفالی که به این سن نرسیده‌اند فقط ممکن است جهت اطلاع شنیده شود.
عقل: در مورد پسری که به سن 15 سال تمام و دختری که به 9 سال تمام رسیده اصل بر این است که عاقل باشد و اگر کسی ادعای خلاف آن را کرد باید ثابت کند که به عنوان مثال این شاهد دارای جنون است.
ایمان: شاهد باید مسلمان باشد.
عدالت: عدالت یک صفت نفسانی است که باید با ترتیب درست به صورت یک ملکه ذهنی انسان درآید، تا بتواند بر امیال و غرایز نفسانی غلبه کند و مرتکب گناهان کبیره نشود. عدالت با ارتکاب گناه کبیره از بین می‌رود. در این زمینه هیچ‌گاه اصل بر این نیست که هر کس به عنوان شاهد معرفی شد عادل است بلکه شرط عدالت باید برای دادرس اثبات شود. به عنوان مثال دادرس از قبل شاهد را می‌شناخته و می‌تواند تشخیص بدهد که گواه دارای صفت عدالت هست یا نه، یا مردم جامعه شاهد را شخص معتبر و عادلی بشناسند یا وضع ظاهر او چنان باشد که همه به او احترام بگذارند و گمان آن نداشته باشند که در عمل او گناه و جرم وجود دارد و...
طهارت مولد: منظور از طهارت مولد آن است که شاهد از رابطه نامشروع به وجود نیامده است و فرزند زنا نباشد. اصل بر طهارت مولد افراد است.
ذی‌نفع نبودن: به‌این‌معنا که شاهد نباید خود از این دعوا نفعی ببرد اما تشخیص اینکه در چه مواردی شخص می‌تواند ذی‌نفع تلقی شود به عهده قاضی گذاشته نشده است. مثلا بین شاهد و فرد نباید خویشاوندی نزدیک وجود داشته باشد یا عدم وجود دعوی بین شاهد با یکی از طرفین و...
تکدی‌گری: کسی که شغل خود را گدایی قرار داده نمی‌تواند به عنوان شاهد معرفی شود و در صورت معرفی، شهادتش پذیرفته نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.