|

امتیازدهی اصلاح‌طلبان به اصولگرایان

حسین کنعانی‌مقدم . عضو هیات‌رییسه دوره پنجم خانه احزاب. فعال سیاسی اصولگرا

یکی از ابتکارات احزاب در ایران در دوره اصلاحات، تشکیل خانه احزاب بود. باور اعضای موسس این بود که یک ساختار مدنی برای گسترش فضای تضارب آرا ایجاد کنند تا احزاب مختلف بتوانند از حقوق صنفی خود دفاع کرده و فضای احزاب را به سمت تعامل، همکاری و همبستگی در مسایل کلان سوق دهند. باید توجه داشت در دنیا کمتر چنین تشکل صنفی وجود دارد و این ابتکار عمل را باید ستود. به هر حال این تشکل صنفی و سیاسی توانست تابلوی مشخصی از احزاب ایران در خارج از کشور نیز ارایه کند چراکه خانه احزاب ایران، عضو «ایکاپ» - مجمع احزاب آسیایی- است. نگارنده در سفرهایی که به خارج داشتم و در اجلاسیه‌های مختلفی که شرکت کردم شاهد بودم که کشورهای آسیایی دیگر از این ابتکار در تشکیل خانه احزاب استقبال می‌کردند.
اما این جایگاه در داخل کشور به جای آنکه به فرصتی برای حل مشکلات احزاب و فراگیرشدن آنها کمک کند دچار دو آفت شد. با توجه به تجربه عضویت در ادوار مختلف در شورای مرکزی و هیات‌رییسه، بارها شاهد بودم از 260حزبی که عضو خانه هستند، اکثریت در اختیار احزاب اصلاح‌طلب است و اصولگرایان همیشه در اقلیت بوده‌اند و این مساله مشکل‌ساز شده است. مشکل دوم این است که باید نوع نگاه اصولگرایان به این خانه تغییر کند و به هیات‌رییسه از زاویه جناحی ننگرند چراکه همه حاضران در این خانه به‌دنبال اعتلای کار حزبی هستند. مردمسالاری و دموکراسی، دارای تعریف مشخص است و اگر نگاه اصولگرایان، نگاه انحصارطلبی بوده و در پاره‌ای موارد اصلاح‌طلبان به‌دنبال تمامیت‌خواهی باشند این تعامل به نقطه‌ای می‌رسد که هر دو اینها ضرر می‌کنند. ساختار خانه احزاب به‌گونه‌ای است که تمایل به اصلاح‌طلبان در انتخاب هیات‌رییسه و کمیته‌ها بیشتر است. در مقطعی اصلاح‌طلبان پذیرفتند در تعاملی نانوشته، ترکیبی بینابین ایجاد شود و نگارنده و دکتر مظاهری به نمایندگی از اصولگرایان وارد هیات‌رییسه شدیم. با وجود این ترکیب باز هم شاهد این بودیم که برخی اصولگرایان نسبت به ترکیب کمیته‌های اجرایی معترض بودند. مشخص بود وقتی در شورای مرکزی، اکثریت از اصلاح‌طلبان بودند در تصمیم‌گیری برای کمیته‌ها، گرایش به نیروهای همفکر خواهند داشت. در دوران احمدی‌نژاد که خود من در شورای مرکزی بودم یادآور شدم با وجود اینکه دولت در دست اصولگرایان است اما حاضر نیست تعامل بین اصولگرایان و اصلاح‌طلبان را تحمل کند و موانعی در سر راه فعالیت خانه احزاب گذاشت که من به آن «بی‌مهری دولت مهرورز» لقب دادم. با وجود اینکه برخی جریانات اصولگرا در جلسات خانه احزاب شرکت نمی‌کردند اما نگارنده همچنان قایل به دفاع از خانه بوده و هستم چراکه معتقدم این نهاد صنفی و مدنی باید تقویت شود و نباید به محل نزاع سیاسی تبدیل شود. دموکراسی یعنی به‌رسمیت‌شناختن حقوق اقلیت. یعنی اکثریت اگر حاکم شد نباید اقلیت حذف شود. متاسفانه همیشه اقلیت در کشور ما محکوم شده است در حالی‌که اکثریت، خود باید مدافع حقوق آنان باشد. عدالت سیاسی در مردمسالاری دینی تاکید بر همین مفهوم است و بحث اصلی ما در تحزب این است که بتوان عدالت سیاسی را رعایت کرد و احزاب با حضور مردم در تصمیم‌سازی‌های سیاسی و حاکم‌شدن اراده مردم برای اداره کشور نقش بازی کنند. ما هنوز به این تعریف نرسیده‌ایم و اگر به آن برسیم نگاه‌ها تغییر خواهد کرد. البته اشکالی در اساسنامه وجود دارد که باید ساختار تقسیم صندلی‌های شورای مرکزی را متناسب با جناح‌های سیاسی تنظیم کرد اما چون احزاب کشور، اصلاح‌طلب بوده و در دوره توسعه سیاسی آقای خاتمی مجوز گرفتند، اکثریت کرسی‌ها را در اختیار می‌گیرند. اگر ترکیب بینابینی باشد در تصویب مصوبات خدشه ایجاد نمی‌کند چراکه در مواردی که در رای‌گیری‌ها با مشکل مواجه می‌شدیم و برخی افراد به‌دلیل اینکه نظراتشان اعمال نمی‌شد به آن خدشه وارد می‌کردند ما تلاش می‌کردیم اقناعی و تعاملی با این انتقادات مواجه شویم. در عین حال حق نیست که از این نکته بگذریم که اصلاح‌طلبان در موضوع خانه احزاب، امتیازات قابل توجهی به اصولگرایان دادند. آنها می‌توانستند تمامی کرسی‌های هیات‌رییسه را در اختیار بگیرند اما برای نشان‌دادن حسن‌نیت خود، ترکیب دو اصلاح‌طلب، دو اصولگرا و یک میانه در هیات‌رییسه را رعایت کردند.
امروز که بحث مجمع عمومی فوق‌العاده برای دوره ششم مطرح شده است اگر بر اساس اساسنامه قبلی 21 تشکل، اعضای شورای مرکزی را تشکیل دهند باز هم اکثریت با اصلاح‌طلبان خواهد بود. حتی با نبود احزابی چون مشارکت و مجاهدین انقلاب که درگیر سیر قضایی هستند، اصلاح‌طلبان اکثریت را دارا هستند و با توجه به ائتلاف سیاسی که در عرصه سیاسی دارند، همان ترکیب حفظ خواهد شد. اما اگر ساختار به گونه‌ای تنظیم شود که بر اساس سهمیه‌بندی، شورای مرکزی ترکیبی از همه احزاب شناسنامه‌دار و قدرتمند مستقل، اصولگرا و اصلاح‌طلب باشد، شرایط تغییر می‌کند. شورای مرکزی خانه احزاب نباید به تشکل‌هایی داده شود که نه به جلسات می‌آیند و نه به آن اعتقاد دارند. پیشنهاد می‌کنم قبل از انتخابات این دوره، تقسیم کاری صورت بگیرد. موقع انتخابات فهرست‌هایی در مجمع پخش می‌شود که متعلق به گرایش‌های سیاسی است و در رای‌گیری به دلیل تعدد احزاب اصلاح‌طلب، اصلاح‌طلبان و نیروهای میانه اکثریت را به دست می‌آورند. اگر در این تقسیم‌بندی، نوعی توافق صورت گیرد، خانه احزابی خواهیم داشت که هم قوی است و هم دیدگاه‌های مختلف در آن عضو خواهند بود.
در خاتمه ذکر یک نکته ضروری است. همه مشکلات احزاب با فعال‌شدن خانه احزاب حل نمی‌شود. در جلسه با وزیر کشور یادآور شدم که به‌هرحال باید هزینه کار سیاسی در کشور کاهش یابد و ما نیازمند تصویب لایحه جرم سیاسی هستیم و قانون احزاب باید با نظر نمایندگان احزاب، اصلاح و بازنگری شود و اگر روند تغییر این قانون بدون حضور نمایندگان احزاب ادامه یابد، به جایی نخواهیم رسید. حضور نمایندگان خانه احزاب در انتخابات مختلف در میز احزاب در وزارت کشور، یکی دیگر از خواسته‌های ماست که می‌تواند ضریب صحت انتخابات را افزایش دهد. کسی که کار سیاسی می‌کند دارای حرمت است. در دوران مبارزه با رژیم سابق، بازجوی من در ساواک فقط به ضرب‌وشتم می‌پرداخت. یک‌بار به او گفتم چرا بازجویی نمی‌کنی؟ پاسخ داد شما فعال سیاسی هستید و ممکن است فردا به قهرمان سیاسی تبدیل شوید پس نمی‌توانم به شما توهین کنیم. وقتی رهبری از حماسه سیاسی سخن می‌گویند اما برخی تنگ‌نظران مانع فعالیت جریانات سیاسی درون نظام می‌شوند، نمی‌توان توقع رشد سیاسی داشت. خانه احزاب دارای مصوبه کمیسیون ماده10 در دوران اصلاحات است و تشکلی صنفی مانند خانه سینماست. باید با آن با احترام و تدبیر سخن گفت.


یکی از ابتکارات احزاب در ایران در دوره اصلاحات، تشکیل خانه احزاب بود. باور اعضای موسس این بود که یک ساختار مدنی برای گسترش فضای تضارب آرا ایجاد کنند تا احزاب مختلف بتوانند از حقوق صنفی خود دفاع کرده و فضای احزاب را به سمت تعامل، همکاری و همبستگی در مسایل کلان سوق دهند. باید توجه داشت در دنیا کمتر چنین تشکل صنفی وجود دارد و این ابتکار عمل را باید ستود. به هر حال این تشکل صنفی و سیاسی توانست تابلوی مشخصی از احزاب ایران در خارج از کشور نیز ارایه کند چراکه خانه احزاب ایران، عضو «ایکاپ» - مجمع احزاب آسیایی- است. نگارنده در سفرهایی که به خارج داشتم و در اجلاسیه‌های مختلفی که شرکت کردم شاهد بودم که کشورهای آسیایی دیگر از این ابتکار در تشکیل خانه احزاب استقبال می‌کردند.
اما این جایگاه در داخل کشور به جای آنکه به فرصتی برای حل مشکلات احزاب و فراگیرشدن آنها کمک کند دچار دو آفت شد. با توجه به تجربه عضویت در ادوار مختلف در شورای مرکزی و هیات‌رییسه، بارها شاهد بودم از 260حزبی که عضو خانه هستند، اکثریت در اختیار احزاب اصلاح‌طلب است و اصولگرایان همیشه در اقلیت بوده‌اند و این مساله مشکل‌ساز شده است. مشکل دوم این است که باید نوع نگاه اصولگرایان به این خانه تغییر کند و به هیات‌رییسه از زاویه جناحی ننگرند چراکه همه حاضران در این خانه به‌دنبال اعتلای کار حزبی هستند. مردمسالاری و دموکراسی، دارای تعریف مشخص است و اگر نگاه اصولگرایان، نگاه انحصارطلبی بوده و در پاره‌ای موارد اصلاح‌طلبان به‌دنبال تمامیت‌خواهی باشند این تعامل به نقطه‌ای می‌رسد که هر دو اینها ضرر می‌کنند. ساختار خانه احزاب به‌گونه‌ای است که تمایل به اصلاح‌طلبان در انتخاب هیات‌رییسه و کمیته‌ها بیشتر است. در مقطعی اصلاح‌طلبان پذیرفتند در تعاملی نانوشته، ترکیبی بینابین ایجاد شود و نگارنده و دکتر مظاهری به نمایندگی از اصولگرایان وارد هیات‌رییسه شدیم. با وجود این ترکیب باز هم شاهد این بودیم که برخی اصولگرایان نسبت به ترکیب کمیته‌های اجرایی معترض بودند. مشخص بود وقتی در شورای مرکزی، اکثریت از اصلاح‌طلبان بودند در تصمیم‌گیری برای کمیته‌ها، گرایش به نیروهای همفکر خواهند داشت. در دوران احمدی‌نژاد که خود من در شورای مرکزی بودم یادآور شدم با وجود اینکه دولت در دست اصولگرایان است اما حاضر نیست تعامل بین اصولگرایان و اصلاح‌طلبان را تحمل کند و موانعی در سر راه فعالیت خانه احزاب گذاشت که من به آن «بی‌مهری دولت مهرورز» لقب دادم. با وجود اینکه برخی جریانات اصولگرا در جلسات خانه احزاب شرکت نمی‌کردند اما نگارنده همچنان قایل به دفاع از خانه بوده و هستم چراکه معتقدم این نهاد صنفی و مدنی باید تقویت شود و نباید به محل نزاع سیاسی تبدیل شود. دموکراسی یعنی به‌رسمیت‌شناختن حقوق اقلیت. یعنی اکثریت اگر حاکم شد نباید اقلیت حذف شود. متاسفانه همیشه اقلیت در کشور ما محکوم شده است در حالی‌که اکثریت، خود باید مدافع حقوق آنان باشد. عدالت سیاسی در مردمسالاری دینی تاکید بر همین مفهوم است و بحث اصلی ما در تحزب این است که بتوان عدالت سیاسی را رعایت کرد و احزاب با حضور مردم در تصمیم‌سازی‌های سیاسی و حاکم‌شدن اراده مردم برای اداره کشور نقش بازی کنند. ما هنوز به این تعریف نرسیده‌ایم و اگر به آن برسیم نگاه‌ها تغییر خواهد کرد. البته اشکالی در اساسنامه وجود دارد که باید ساختار تقسیم صندلی‌های شورای مرکزی را متناسب با جناح‌های سیاسی تنظیم کرد اما چون احزاب کشور، اصلاح‌طلب بوده و در دوره توسعه سیاسی آقای خاتمی مجوز گرفتند، اکثریت کرسی‌ها را در اختیار می‌گیرند. اگر ترکیب بینابینی باشد در تصویب مصوبات خدشه ایجاد نمی‌کند چراکه در مواردی که در رای‌گیری‌ها با مشکل مواجه می‌شدیم و برخی افراد به‌دلیل اینکه نظراتشان اعمال نمی‌شد به آن خدشه وارد می‌کردند ما تلاش می‌کردیم اقناعی و تعاملی با این انتقادات مواجه شویم. در عین حال حق نیست که از این نکته بگذریم که اصلاح‌طلبان در موضوع خانه احزاب، امتیازات قابل توجهی به اصولگرایان دادند. آنها می‌توانستند تمامی کرسی‌های هیات‌رییسه را در اختیار بگیرند اما برای نشان‌دادن حسن‌نیت خود، ترکیب دو اصلاح‌طلب، دو اصولگرا و یک میانه در هیات‌رییسه را رعایت کردند.
امروز که بحث مجمع عمومی فوق‌العاده برای دوره ششم مطرح شده است اگر بر اساس اساسنامه قبلی 21 تشکل، اعضای شورای مرکزی را تشکیل دهند باز هم اکثریت با اصلاح‌طلبان خواهد بود. حتی با نبود احزابی چون مشارکت و مجاهدین انقلاب که درگیر سیر قضایی هستند، اصلاح‌طلبان اکثریت را دارا هستند و با توجه به ائتلاف سیاسی که در عرصه سیاسی دارند، همان ترکیب حفظ خواهد شد. اما اگر ساختار به گونه‌ای تنظیم شود که بر اساس سهمیه‌بندی، شورای مرکزی ترکیبی از همه احزاب شناسنامه‌دار و قدرتمند مستقل، اصولگرا و اصلاح‌طلب باشد، شرایط تغییر می‌کند. شورای مرکزی خانه احزاب نباید به تشکل‌هایی داده شود که نه به جلسات می‌آیند و نه به آن اعتقاد دارند. پیشنهاد می‌کنم قبل از انتخابات این دوره، تقسیم کاری صورت بگیرد. موقع انتخابات فهرست‌هایی در مجمع پخش می‌شود که متعلق به گرایش‌های سیاسی است و در رای‌گیری به دلیل تعدد احزاب اصلاح‌طلب، اصلاح‌طلبان و نیروهای میانه اکثریت را به دست می‌آورند. اگر در این تقسیم‌بندی، نوعی توافق صورت گیرد، خانه احزابی خواهیم داشت که هم قوی است و هم دیدگاه‌های مختلف در آن عضو خواهند بود.
در خاتمه ذکر یک نکته ضروری است. همه مشکلات احزاب با فعال‌شدن خانه احزاب حل نمی‌شود. در جلسه با وزیر کشور یادآور شدم که به‌هرحال باید هزینه کار سیاسی در کشور کاهش یابد و ما نیازمند تصویب لایحه جرم سیاسی هستیم و قانون احزاب باید با نظر نمایندگان احزاب، اصلاح و بازنگری شود و اگر روند تغییر این قانون بدون حضور نمایندگان احزاب ادامه یابد، به جایی نخواهیم رسید. حضور نمایندگان خانه احزاب در انتخابات مختلف در میز احزاب در وزارت کشور، یکی دیگر از خواسته‌های ماست که می‌تواند ضریب صحت انتخابات را افزایش دهد. کسی که کار سیاسی می‌کند دارای حرمت است. در دوران مبارزه با رژیم سابق، بازجوی من در ساواک فقط به ضرب‌وشتم می‌پرداخت. یک‌بار به او گفتم چرا بازجویی نمی‌کنی؟ پاسخ داد شما فعال سیاسی هستید و ممکن است فردا به قهرمان سیاسی تبدیل شوید پس نمی‌توانم به شما توهین کنیم. وقتی رهبری از حماسه سیاسی سخن می‌گویند اما برخی تنگ‌نظران مانع فعالیت جریانات سیاسی درون نظام می‌شوند، نمی‌توان توقع رشد سیاسی داشت. خانه احزاب دارای مصوبه کمیسیون ماده10 در دوران اصلاحات است و تشکلی صنفی مانند خانه سینماست. باید با آن با احترام و تدبیر سخن گفت.


برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.