مقالهای از بایرون ماهلر اِس. آر. سومالو و مارتین کونِو
صندوقهای سرمایهگذاری
ترجمه منوچهر یزدانی
اربابان جدید جهان
صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ، با کمک دولتها و بانکهای مرکزی، برای تسخیر جهان راهاندازی شدهاند. امروز، این صندوقها تقریبا همه بخشهای اقتصاد را تحت سلطه و نظارت خود دارند، از مسکن گرفته تا بیمههای پزشکی خصوصی، از بانکها تا صنایع بزرگ، از فناوری تا نظامهای اعتباری. آغاز دوران کلان سرمایه ما را وامیدارد تا در تمام دانستههایمان راجع به قدرتهای گروهی و چگونگی مبارزه با آنها بازنگری کنیم.
بحران سال 1929 زندگی صدها هزار کشاورز را در ایالات متحده به تباهی کشاند و بانکها مالک زمینهایشان شدند. جان اشتاینبک در کتاب «خوشههای خشم» میگوید بیرونراندهشدگان به سمت تراکتورهایی که خانههای آنها را درهم میکوبیدند، سنگ پرتاب میکردند. راننده تراکتور که از خود آنها بود میگفت: «کار ما نیست، هیولاست که ویران میکند». باید قبول کرد که بانک پدیدهای با قدرتی فراتر از انسان است. این هیولا آفریده بشر است اما بشر توان مهارکردن آن را ندارد.
در آن زمان دشوار بود بدانیم این هیولا را در کجا باید پیدا کنیم و حتی چگونه با هیولایی که با «پول تنفس و از منافع تغذیه میکند» مبارزه کنیم. 80 سال پس از انتشار «خوشههای خشم»، دانستن اینکه مقصر کیست و سنگ را به کجا باید پرتاب کنیم از آن زمان سختتر هم شده. با ضربات بحران اقتصادی، هیولا چهره و سیمایش تغییر کرده و توانسته است قدرت خود را چندین برابر کند، اگرچه ماهیت آن مطابق تعریف اشتاینبک تغییر نکرده: غذای هیولا منافع است و «اگر از آن تغذیه نکند، میمیرد».
نظامهای مالی و بخش عمده اقتصاد واقعی از سالها پیش دیگر به دست بانکها اداره و مهار نمیشوند بلکه شبکهای پیچیده و بههمپیوسته از صندوقهای سرمایهگذاری مختلف و مدیران مالی آنها را اداره میکنند. اینان صاحبان جدید کره زمین هستند. ایوان موری، پژوهشگر دانشگاه جزایر بالئار، آنچه را در دهه گذشته رخ داد «انقلابی واقعی» در پویایی سرمایهداری جهانی توصیف میکند و به روزنامه «السالتو» میگوید: «هیچچیز شبیه گذشته نیست». علاوه بر اینکه صاحبان سهام شرکتها و بانکها تغییر کردهاند، عصر صندوقهای سرمایهگذاری نظام کارآفرینی را نیز مختل و روابط کاری، استقلال کشورها و حتی مفهوم دموکراسی را دگرگون کرده است؛ همچنین شیوه مبارزه با این قدرت جدید را تغییر داده است. اولین گام برای مقابله با این پدیده، شناختن آن است.
اربابان را بشناسیم
بلک راک، گروه وانگارد، استیت استریت، فایدلیتی، بلک استون، کاپیتال گروپ یا سِربِروس، برخی از نامهای این صندوقهای سرمایهگذاری هستند. آنها از مستمریهای شخصی، سرمایهگذاران خصوصی، سایر صندوقهای سرمایهگذاری یا بانکها، وجوه متعلق به ایالات و حتی پول کثیف حاصل از قاچاق مواد مخدر، تجارت اسلحه و سایر فعالیتهای غیرقانونی سرمایه میاندوزند و در سراسر جهان، بدون هیچگونه محدودیت و بازرسیای، سرمایهگذاری میکنند. سرمایهگذاری انواع مختلفی دارد و مشهورترین نوع آن در میان مردم با عنوان سرمایهگذاری کرکس شناخته میشود؛ اما همه آنها از یک قانون ساده و قدیمی پیروی میکنند: ارزانخریدن، گرانفروختن. این صندوقها، برای بازگرداندن سرمایه و اطمینان از نرخ بازدهیای که به سرمایهگذاران خود وعده دادهاند، هر کاری لازم باشد انجام میدهند. این صندوقها نه به بانکهای مرکزی مرتبط هستند و نه به دولتها و تابع هیچیک از قوانین بینالمللی بانکی نیستند. علاوهبراین، برای احتراز از پرداخت مالیات، تضمین ناشناسماندن سرمایهگذاران خود و جلوگیری از هر نوع نظارت عمومی، این عملیات را معمولا از بهشتهای مالیاتی انجام میدهند. اینها
درواقع بانکهایی هستند در سایه. پس از بحران سال 2008، رشد این سرمایهها چشمگیر بود. بلک راک، امروز بزرگترین صندوق سرمایهگذاری جهان و داراییاش نه تریلیون دلار است، معادل هفت برابر تولید ناخالص ملی اسپانیا، 10 درصد تولید ناخالص جهان و دوبرابر سرمایه بزرگترین بانک جهان. اگر بلک راک کشور بود، پس از ایالات متحده و چین، سومین قدرت جهانی به حساب میآمد.
و تازه این فقط داراییهای خود این شرکت است. بلک راک، نرمافزاری خاص خود به نام علاءالدین را در اختیار دارد که بر اساس کلاندادهها و هوش مصنوعی تجزیهوتحلیل و بررسی شرایط را برعهده داشته و احتمال ریسک سرمایهگذاریها را میسنجد. این شرکت که لری فینک در سال 1988 آن را تأسیس کرد، تنها برای خود او نماند بلکه آن را با مؤسسات مالیای که مایل بودند سهام آن را بخرند به اشتراک گذاشت. داراییهای شرکتهایی که از طریق علاءالدین اداره میشوند بیش از 21.6 تریلیون دلار است که معادل تولید ناخالص ملی کل اتحادیه اروپا یا ایالات متحده است. شرکتها و کشورهایی که از خدمات علاءالدین بهره میبرند -ازجمله ژاپن- برای سرمایهگذاریهای خود با غول درون چراغ جادو مشاوره میکنند و بلک راک به آنها پاسخ میدهد.
صندوقهای سرمایهگذاری کرکس
بدهیها و صندوقهای سرمایهگذاری: گویی جهان برای آنها کافی نباشد.
به دنبال سقوط مجموعه عظیم برادران لمن در سال 2008، بازارهای سهام و بانکهای سراسر جهان به یک بحران مالی کشانیده شدند. داراییهای این مجموعه حتی یکدهم دارایی بلک راک هم نبود. عبارت «بزرگتر از حد فروپاشی» زمانی اختراع شد که کسی نمیتوانست چنین رخدادی را تصور کند.
بلک راک، سرمایههای کلانی را با گروه وانگارد شریک است که دارایی مشترک آن با شرکت استیت استریت برابر تولید ناخالص داخلی اسپانیاست. آنها «سه شرکت بزرگ» شناخته میشوند که مالک حدود 20 درصد از شرکتهای داوجونز هستند و درصد مشابهی هم در اکثر بورسهای بزرگ جهان سهم دارند. نزدیکی به قدرتهای سیاسی این امکان را به آنها داده است که بتوانند از تمام موانع قانونی و عوامل محدودکننده زیادهخواهیشان، که سبب ناتوانی پرداخت دیگر ابزارهای سرمایهگذاری به آنها میشود، بهسادگی عبور کنند.
اریکا گونزالس، پژوهشگر و دیدهبان شرکتهای چندملیتی آمریکای لاتین (OMAL) برای «اِلسالتو» توضیح داده که: عصر صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ، همهچیز ازجمله روش تجارت را مختل کرده است: تأمین مالی فشار بیشتری را طلب میکند و صندوقهای سرمایهگذاری طالب بیشترین بازدهی در کمترین مدت هستند. آنها از سد هر نوع محدودیتی عبور کردهاند و برای بهدستآوردن مزایای افزونتر حتی فشار بر شرایط کاری، چه محیطی و چه اجتماعی را بیشتر میکنند. برتری صندوقهای سرمایهگذاری در این دوره جدید اقتصادی تناقض بزرگی به وجود آورده است: دنیای مالی هیچگاه اینقدر پیچیده و بغرنج نبوده و درعینحال، هرگز در دست این تعدادِ اندک متمرکز نشده است.
هیچ بخش استراتژیکی نیست که صندوقهای سرمایهگذاری تصرف نکرده باشند. میگویند: بگذارید چرخها بچرخند. در مورد واکسن صحبت کنیم؛ این سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ 20.16 درصد فایزر را کنترل میکنند که به لطف واکسن کووید 19 توانسته قیمت سهام خود را سهبرابر کند. سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ مالک 21.23 درصد جانسون و جانسون، هستند. بلک راک با 7.69 درصد سهامدار اصلی آسترازنکا است. پنج صندوق سرمایهگذاری 29.9 درصد مدرنا را در دست دارند.
صندوقهای سرمایهگذاری مراقبت از سالمندان را بر عهده میگیرند.
بگذارید چرخها باز به چرخش درآیند. زمان آن رسیده است که از بانکداری صحبت کنیم. سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ صاحب 19.6 درصد سهام گلدمن ساکس و معادل همان مقدار سهامدار جیپی مورگان هستند. همین اتفاق هم در رابطه با نهادهای اسپانیایی اتفاق افتاده است: بانکها در نقش ابرسهامداران بسیاری از شرکتهای چندملیتی اسپانیا ظاهر میشوند، اما آنها هم به نوبه خود از طریق صندوقهای سرمایهگذاری تحت مراقبت و نظارت قرار دارند.
برای آخرین بار بیازماییم. بدهی را.
بلک راک، بهعنوان یکی از طلبکاران اصلی کشورهای آمریکای جنوبی، مجددا درحال ظهور است. در سال 2020 این سازمان از سرسختترین هیئتهای مذاکرات مجدد دیون آرژانتین بوده است. صندوقهای سرمایهگذاری بهتدریج صاحبان سنتی بدهی بانکهای سرمایهگذاری شده و امروز مبدل به بازیگر اصلی این تجارت سوداگرانه چه در جنوب و چه در شمال قاره آمریکا شدهاند.
مهم نیست که از چه زاویهای نگاه میکنیم یا چرخ در چه جهتی حرکت میکند: چه مراقبتهای پزشکی خصوصی یا خانههای سالمندان باشد، چه مسکن یا فناوریهای بزرگ، یا نیروگاهها و صنایع شیمیایی و یا اقتصاد بهاصطلاح پلتفرم یا رسانهای، دیگر نمیتواند رها از یوغ قدرت صندوقهای سرمایهگذاری باشد.
منبع: السالتو
اربابان جدید جهان
صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ، با کمک دولتها و بانکهای مرکزی، برای تسخیر جهان راهاندازی شدهاند. امروز، این صندوقها تقریبا همه بخشهای اقتصاد را تحت سلطه و نظارت خود دارند، از مسکن گرفته تا بیمههای پزشکی خصوصی، از بانکها تا صنایع بزرگ، از فناوری تا نظامهای اعتباری. آغاز دوران کلان سرمایه ما را وامیدارد تا در تمام دانستههایمان راجع به قدرتهای گروهی و چگونگی مبارزه با آنها بازنگری کنیم.
بحران سال 1929 زندگی صدها هزار کشاورز را در ایالات متحده به تباهی کشاند و بانکها مالک زمینهایشان شدند. جان اشتاینبک در کتاب «خوشههای خشم» میگوید بیرونراندهشدگان به سمت تراکتورهایی که خانههای آنها را درهم میکوبیدند، سنگ پرتاب میکردند. راننده تراکتور که از خود آنها بود میگفت: «کار ما نیست، هیولاست که ویران میکند». باید قبول کرد که بانک پدیدهای با قدرتی فراتر از انسان است. این هیولا آفریده بشر است اما بشر توان مهارکردن آن را ندارد.
در آن زمان دشوار بود بدانیم این هیولا را در کجا باید پیدا کنیم و حتی چگونه با هیولایی که با «پول تنفس و از منافع تغذیه میکند» مبارزه کنیم. 80 سال پس از انتشار «خوشههای خشم»، دانستن اینکه مقصر کیست و سنگ را به کجا باید پرتاب کنیم از آن زمان سختتر هم شده. با ضربات بحران اقتصادی، هیولا چهره و سیمایش تغییر کرده و توانسته است قدرت خود را چندین برابر کند، اگرچه ماهیت آن مطابق تعریف اشتاینبک تغییر نکرده: غذای هیولا منافع است و «اگر از آن تغذیه نکند، میمیرد».
نظامهای مالی و بخش عمده اقتصاد واقعی از سالها پیش دیگر به دست بانکها اداره و مهار نمیشوند بلکه شبکهای پیچیده و بههمپیوسته از صندوقهای سرمایهگذاری مختلف و مدیران مالی آنها را اداره میکنند. اینان صاحبان جدید کره زمین هستند. ایوان موری، پژوهشگر دانشگاه جزایر بالئار، آنچه را در دهه گذشته رخ داد «انقلابی واقعی» در پویایی سرمایهداری جهانی توصیف میکند و به روزنامه «السالتو» میگوید: «هیچچیز شبیه گذشته نیست». علاوه بر اینکه صاحبان سهام شرکتها و بانکها تغییر کردهاند، عصر صندوقهای سرمایهگذاری نظام کارآفرینی را نیز مختل و روابط کاری، استقلال کشورها و حتی مفهوم دموکراسی را دگرگون کرده است؛ همچنین شیوه مبارزه با این قدرت جدید را تغییر داده است. اولین گام برای مقابله با این پدیده، شناختن آن است.
اربابان را بشناسیم
بلک راک، گروه وانگارد، استیت استریت، فایدلیتی، بلک استون، کاپیتال گروپ یا سِربِروس، برخی از نامهای این صندوقهای سرمایهگذاری هستند. آنها از مستمریهای شخصی، سرمایهگذاران خصوصی، سایر صندوقهای سرمایهگذاری یا بانکها، وجوه متعلق به ایالات و حتی پول کثیف حاصل از قاچاق مواد مخدر، تجارت اسلحه و سایر فعالیتهای غیرقانونی سرمایه میاندوزند و در سراسر جهان، بدون هیچگونه محدودیت و بازرسیای، سرمایهگذاری میکنند. سرمایهگذاری انواع مختلفی دارد و مشهورترین نوع آن در میان مردم با عنوان سرمایهگذاری کرکس شناخته میشود؛ اما همه آنها از یک قانون ساده و قدیمی پیروی میکنند: ارزانخریدن، گرانفروختن. این صندوقها، برای بازگرداندن سرمایه و اطمینان از نرخ بازدهیای که به سرمایهگذاران خود وعده دادهاند، هر کاری لازم باشد انجام میدهند. این صندوقها نه به بانکهای مرکزی مرتبط هستند و نه به دولتها و تابع هیچیک از قوانین بینالمللی بانکی نیستند. علاوهبراین، برای احتراز از پرداخت مالیات، تضمین ناشناسماندن سرمایهگذاران خود و جلوگیری از هر نوع نظارت عمومی، این عملیات را معمولا از بهشتهای مالیاتی انجام میدهند. اینها
درواقع بانکهایی هستند در سایه. پس از بحران سال 2008، رشد این سرمایهها چشمگیر بود. بلک راک، امروز بزرگترین صندوق سرمایهگذاری جهان و داراییاش نه تریلیون دلار است، معادل هفت برابر تولید ناخالص ملی اسپانیا، 10 درصد تولید ناخالص جهان و دوبرابر سرمایه بزرگترین بانک جهان. اگر بلک راک کشور بود، پس از ایالات متحده و چین، سومین قدرت جهانی به حساب میآمد.
و تازه این فقط داراییهای خود این شرکت است. بلک راک، نرمافزاری خاص خود به نام علاءالدین را در اختیار دارد که بر اساس کلاندادهها و هوش مصنوعی تجزیهوتحلیل و بررسی شرایط را برعهده داشته و احتمال ریسک سرمایهگذاریها را میسنجد. این شرکت که لری فینک در سال 1988 آن را تأسیس کرد، تنها برای خود او نماند بلکه آن را با مؤسسات مالیای که مایل بودند سهام آن را بخرند به اشتراک گذاشت. داراییهای شرکتهایی که از طریق علاءالدین اداره میشوند بیش از 21.6 تریلیون دلار است که معادل تولید ناخالص ملی کل اتحادیه اروپا یا ایالات متحده است. شرکتها و کشورهایی که از خدمات علاءالدین بهره میبرند -ازجمله ژاپن- برای سرمایهگذاریهای خود با غول درون چراغ جادو مشاوره میکنند و بلک راک به آنها پاسخ میدهد.
صندوقهای سرمایهگذاری کرکس
بدهیها و صندوقهای سرمایهگذاری: گویی جهان برای آنها کافی نباشد.
به دنبال سقوط مجموعه عظیم برادران لمن در سال 2008، بازارهای سهام و بانکهای سراسر جهان به یک بحران مالی کشانیده شدند. داراییهای این مجموعه حتی یکدهم دارایی بلک راک هم نبود. عبارت «بزرگتر از حد فروپاشی» زمانی اختراع شد که کسی نمیتوانست چنین رخدادی را تصور کند.
بلک راک، سرمایههای کلانی را با گروه وانگارد شریک است که دارایی مشترک آن با شرکت استیت استریت برابر تولید ناخالص داخلی اسپانیاست. آنها «سه شرکت بزرگ» شناخته میشوند که مالک حدود 20 درصد از شرکتهای داوجونز هستند و درصد مشابهی هم در اکثر بورسهای بزرگ جهان سهم دارند. نزدیکی به قدرتهای سیاسی این امکان را به آنها داده است که بتوانند از تمام موانع قانونی و عوامل محدودکننده زیادهخواهیشان، که سبب ناتوانی پرداخت دیگر ابزارهای سرمایهگذاری به آنها میشود، بهسادگی عبور کنند.
اریکا گونزالس، پژوهشگر و دیدهبان شرکتهای چندملیتی آمریکای لاتین (OMAL) برای «اِلسالتو» توضیح داده که: عصر صندوقهای سرمایهگذاری بزرگ، همهچیز ازجمله روش تجارت را مختل کرده است: تأمین مالی فشار بیشتری را طلب میکند و صندوقهای سرمایهگذاری طالب بیشترین بازدهی در کمترین مدت هستند. آنها از سد هر نوع محدودیتی عبور کردهاند و برای بهدستآوردن مزایای افزونتر حتی فشار بر شرایط کاری، چه محیطی و چه اجتماعی را بیشتر میکنند. برتری صندوقهای سرمایهگذاری در این دوره جدید اقتصادی تناقض بزرگی به وجود آورده است: دنیای مالی هیچگاه اینقدر پیچیده و بغرنج نبوده و درعینحال، هرگز در دست این تعدادِ اندک متمرکز نشده است.
هیچ بخش استراتژیکی نیست که صندوقهای سرمایهگذاری تصرف نکرده باشند. میگویند: بگذارید چرخها بچرخند. در مورد واکسن صحبت کنیم؛ این سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ 20.16 درصد فایزر را کنترل میکنند که به لطف واکسن کووید 19 توانسته قیمت سهام خود را سهبرابر کند. سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ مالک 21.23 درصد جانسون و جانسون، هستند. بلک راک با 7.69 درصد سهامدار اصلی آسترازنکا است. پنج صندوق سرمایهگذاری 29.9 درصد مدرنا را در دست دارند.
صندوقهای سرمایهگذاری مراقبت از سالمندان را بر عهده میگیرند.
بگذارید چرخها باز به چرخش درآیند. زمان آن رسیده است که از بانکداری صحبت کنیم. سه صندوق سرمایهگذاری بزرگ صاحب 19.6 درصد سهام گلدمن ساکس و معادل همان مقدار سهامدار جیپی مورگان هستند. همین اتفاق هم در رابطه با نهادهای اسپانیایی اتفاق افتاده است: بانکها در نقش ابرسهامداران بسیاری از شرکتهای چندملیتی اسپانیا ظاهر میشوند، اما آنها هم به نوبه خود از طریق صندوقهای سرمایهگذاری تحت مراقبت و نظارت قرار دارند.
برای آخرین بار بیازماییم. بدهی را.
بلک راک، بهعنوان یکی از طلبکاران اصلی کشورهای آمریکای جنوبی، مجددا درحال ظهور است. در سال 2020 این سازمان از سرسختترین هیئتهای مذاکرات مجدد دیون آرژانتین بوده است. صندوقهای سرمایهگذاری بهتدریج صاحبان سنتی بدهی بانکهای سرمایهگذاری شده و امروز مبدل به بازیگر اصلی این تجارت سوداگرانه چه در جنوب و چه در شمال قاره آمریکا شدهاند.
مهم نیست که از چه زاویهای نگاه میکنیم یا چرخ در چه جهتی حرکت میکند: چه مراقبتهای پزشکی خصوصی یا خانههای سالمندان باشد، چه مسکن یا فناوریهای بزرگ، یا نیروگاهها و صنایع شیمیایی و یا اقتصاد بهاصطلاح پلتفرم یا رسانهای، دیگر نمیتواند رها از یوغ قدرت صندوقهای سرمایهگذاری باشد.
منبع: السالتو
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.