سکونتگاههای غیررسمی، تهدیدی برای امنیت
سرگرد علیرضا زارعان: موضوع نقش حاشیهنشینی و سکونتگاههای غیررسمی در گسترش جرم، با توجه به تبعات مخربی که این موضوع هم بر فرد و هم بر جامعه دارد و همچنین تأثیری که میتواند بر امنیت و احساس امنیت مردم داشته باشد، امروزه بهعنوان یکی از اصلیترین چالشهای پیشروی مردم و مسئولان است. اصولا سكونتگاههای غیررسمی در كلانشهرها شکل میگیرد و سرعت تراكم جمعیت در این مناطق به حدی است كه توسعه فرهنگی نمیتواند خود را با آن هماهنگ کند و در نتیجه بیتناسبی عمیق بین توسعه فنی و فرهنگی به وجود میآید. این امر درونینشدن فرهنگ شهرنشینی در بین ساكنان این مناطق را در پی دارد و موجب بروز جرائمی مانند خشونتهای خیابانی، سرقت، فساد، جنایت، فحشا، تخریب اموال عمومی و... میشود. گسترش خرید و فروش مواد مخدر در مناطق حاشیهنشین، وجود اقشار مختلف با خردهفرهنگهای متفاوت، نبود نظارت خانواده بر رفتوآمد فرزندان، ارتباط با دوستان ناباب، وجود شرارت، نزاع و درگیری و خشونتهای مستمر ازجمله آثار و تبعات سکونت در مناطق حاشیهنشین است که میتواند تهدیدی برای امنیت اجتماعی به شمار آید. براساس تحقیقات صورتگرفته، اكثر
تهیه و توزیعكنندگان مواد مخدر و مشروبات الكلی، عوامل اجرائی و دستاندركار خود را بهعنوان كارگر و پخشكننده از مناطق حاشیهای انتخاب میكنند. گزارشهای مستند از دستگیری مجرمان و خلافکاران توسط کارآگاهان پلیس آگاهی و پلیس مبارزه با مواد مخدر نشان میدهد که بیشتر دستگیرشدگان یا در مناطق حاشیهنشین سکونت دارند یا در این مناطق پرورش یافتهاند. نتایج بهدستآمده از تحقیقات جامعهشناسان و کارشناسان پلیس نشان میدهد حاشیهنشینی در شهرها، با بروز جرم رابطه مستقیم دارد. تنوع و تجمل، اختلاف فاحش طبقات اجتماعی ساکن شهرهای بزرگ، تورم و گرانی هزینههای زندگی موجب میشود افراد غیرکارآمد که درآمدشان زندگی ایشان را کفاف نمیدهد، برای تأمین نیازهای خود، دست به هر کاری هرچند غیرقانونی بزنند. از دیگر عوامل محیطی جرم، میتوان از فقر، بیکاری، تورم و شرایط بد اقتصادی نام برد که بر همه آحاد جامعه، اقشار، گروهها و نهادها تأثیر میگذارد. حال با عنایت به اینکه این معضل اجتماعی در بیشتر کلانشهرها و شهرستانهای بزرگ کشور نمود پیدا کرده و زمینه را برای گسترش جرم در همان مناطق و سایر مناطق فراهم کرده، علاوه بر انجام اقدامات
فرهنگی و اجتماعی در سطح این مناطق، لازم است در امر مقابلهای نیز پلیس و سایر سازمانهای حمایتی وارد عمل شده و به این موضوع بپردازند. در ادامه چند راهکار پیشنهادی برای رفع معضل حاشیهنشینی و تبعات ناشی از آن ارائه میشود:
1- با توجه به اهمیت سازمان بهزیستی در كنار نیروی انتظامی میتوان پیشنهاد كرد كلاسهای آموزش مهارت زندگی، روابط بهداشتی، آموزشهای پیش از ازدواج برای جلوگیری از تولد كودكان معلول و بیماریهای دوران بارداری و مشکلات خانوادگی برگزار شود.
2- ارائه هزینههای درمانی به زنان بیسرپرست و زنان بدسرپرست: به عنوان مثال هماهنگی با برخی از آزمایشگاهها و مراكز درمانی و خدماتی و ایجاد اشتغال زنان درگیر در مفاسد و جرائم با درنظرگرفتن بیسوادی یا كمسوادی این زنان.
3- زیباسازی ساختمانها و بناهای موجود در این مناطق میتواند قدم جدی در کاهش جرائم و آسیبهای اجتماعی باشد، زیرا ثابت شده محله و مسکن بد و کثیف تأثیر بسزایی در وقوع جرم دارد. این موضوع که برعهده شهرداری است میتواند با ایجاد فضاهای تفریحی و فراغتی سالم برای پرکردن اوقات فراغت ساکنان مناطق حاشیهنشین توأم شود و نتیجه مضاعفی داشته باشد.
4- کارشناسان بهداشت و محیط زیست به منظور جلوگیری از انجام اقدامات علیه بهداشت عمومی و محیط زیست بر صنوف مرتبط در مناطق حاشیهنشین بازرسی و نظارت کافی داشته باشند.
5- یکی از خردهفرهنگهایی که در افزایش جرائم و آسیبهای اجتماعی مناطق بهویژه حاشیهنشینی دخیل است، حضور افراد ترغیبکننده و اراذل و اوباش است. با شناسایی اراذل و اوباش و مجرمان سابقهدار این مناطق و تهیه بانک اطلاعات این افراد و تحت کنترل قراردادن آنان از طریق احضارهای اتفاقی به مراجع انتظامی میتوان فرصت ارتکاب جرم توسط آنان را کاهش داد.
سرگرد علیرضا زارعان: موضوع نقش حاشیهنشینی و سکونتگاههای غیررسمی در گسترش جرم، با توجه به تبعات مخربی که این موضوع هم بر فرد و هم بر جامعه دارد و همچنین تأثیری که میتواند بر امنیت و احساس امنیت مردم داشته باشد، امروزه بهعنوان یکی از اصلیترین چالشهای پیشروی مردم و مسئولان است. اصولا سكونتگاههای غیررسمی در كلانشهرها شکل میگیرد و سرعت تراكم جمعیت در این مناطق به حدی است كه توسعه فرهنگی نمیتواند خود را با آن هماهنگ کند و در نتیجه بیتناسبی عمیق بین توسعه فنی و فرهنگی به وجود میآید. این امر درونینشدن فرهنگ شهرنشینی در بین ساكنان این مناطق را در پی دارد و موجب بروز جرائمی مانند خشونتهای خیابانی، سرقت، فساد، جنایت، فحشا، تخریب اموال عمومی و... میشود. گسترش خرید و فروش مواد مخدر در مناطق حاشیهنشین، وجود اقشار مختلف با خردهفرهنگهای متفاوت، نبود نظارت خانواده بر رفتوآمد فرزندان، ارتباط با دوستان ناباب، وجود شرارت، نزاع و درگیری و خشونتهای مستمر ازجمله آثار و تبعات سکونت در مناطق حاشیهنشین است که میتواند تهدیدی برای امنیت اجتماعی به شمار آید. براساس تحقیقات صورتگرفته، اكثر
تهیه و توزیعكنندگان مواد مخدر و مشروبات الكلی، عوامل اجرائی و دستاندركار خود را بهعنوان كارگر و پخشكننده از مناطق حاشیهای انتخاب میكنند. گزارشهای مستند از دستگیری مجرمان و خلافکاران توسط کارآگاهان پلیس آگاهی و پلیس مبارزه با مواد مخدر نشان میدهد که بیشتر دستگیرشدگان یا در مناطق حاشیهنشین سکونت دارند یا در این مناطق پرورش یافتهاند. نتایج بهدستآمده از تحقیقات جامعهشناسان و کارشناسان پلیس نشان میدهد حاشیهنشینی در شهرها، با بروز جرم رابطه مستقیم دارد. تنوع و تجمل، اختلاف فاحش طبقات اجتماعی ساکن شهرهای بزرگ، تورم و گرانی هزینههای زندگی موجب میشود افراد غیرکارآمد که درآمدشان زندگی ایشان را کفاف نمیدهد، برای تأمین نیازهای خود، دست به هر کاری هرچند غیرقانونی بزنند. از دیگر عوامل محیطی جرم، میتوان از فقر، بیکاری، تورم و شرایط بد اقتصادی نام برد که بر همه آحاد جامعه، اقشار، گروهها و نهادها تأثیر میگذارد. حال با عنایت به اینکه این معضل اجتماعی در بیشتر کلانشهرها و شهرستانهای بزرگ کشور نمود پیدا کرده و زمینه را برای گسترش جرم در همان مناطق و سایر مناطق فراهم کرده، علاوه بر انجام اقدامات
فرهنگی و اجتماعی در سطح این مناطق، لازم است در امر مقابلهای نیز پلیس و سایر سازمانهای حمایتی وارد عمل شده و به این موضوع بپردازند. در ادامه چند راهکار پیشنهادی برای رفع معضل حاشیهنشینی و تبعات ناشی از آن ارائه میشود:
1- با توجه به اهمیت سازمان بهزیستی در كنار نیروی انتظامی میتوان پیشنهاد كرد كلاسهای آموزش مهارت زندگی، روابط بهداشتی، آموزشهای پیش از ازدواج برای جلوگیری از تولد كودكان معلول و بیماریهای دوران بارداری و مشکلات خانوادگی برگزار شود.
2- ارائه هزینههای درمانی به زنان بیسرپرست و زنان بدسرپرست: به عنوان مثال هماهنگی با برخی از آزمایشگاهها و مراكز درمانی و خدماتی و ایجاد اشتغال زنان درگیر در مفاسد و جرائم با درنظرگرفتن بیسوادی یا كمسوادی این زنان.
3- زیباسازی ساختمانها و بناهای موجود در این مناطق میتواند قدم جدی در کاهش جرائم و آسیبهای اجتماعی باشد، زیرا ثابت شده محله و مسکن بد و کثیف تأثیر بسزایی در وقوع جرم دارد. این موضوع که برعهده شهرداری است میتواند با ایجاد فضاهای تفریحی و فراغتی سالم برای پرکردن اوقات فراغت ساکنان مناطق حاشیهنشین توأم شود و نتیجه مضاعفی داشته باشد.
4- کارشناسان بهداشت و محیط زیست به منظور جلوگیری از انجام اقدامات علیه بهداشت عمومی و محیط زیست بر صنوف مرتبط در مناطق حاشیهنشین بازرسی و نظارت کافی داشته باشند.
5- یکی از خردهفرهنگهایی که در افزایش جرائم و آسیبهای اجتماعی مناطق بهویژه حاشیهنشینی دخیل است، حضور افراد ترغیبکننده و اراذل و اوباش است. با شناسایی اراذل و اوباش و مجرمان سابقهدار این مناطق و تهیه بانک اطلاعات این افراد و تحت کنترل قراردادن آنان از طریق احضارهای اتفاقی به مراجع انتظامی میتوان فرصت ارتکاب جرم توسط آنان را کاهش داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.