تیم جرمشناسی کانادا:
حادثه هواپیمای اوکراینی «عامدانه» نبود
بعد از گذشت 18 ماه از سقوط هواپیمای اوکراینی، دولت کانادا گزارشی از نتایج تحقیقات مستقل خود درباره این حادثه را منتشر کرده است. این گزارش یک نکته بسیار درخور تأمل در خود دارد که وقوع این حادثه را عمدی نمیداند. شبکه کانادایی سیبیسینیوز، رونوشتی از یک گزارش غیرمحرمانه درباره جریانها و دلایلی که موجب رقمزدن سانحه هواپیمای اوکراینی شد، رؤیت کرده است. این گزارش طبق گفته سرویس اطلاعات امنیتی کانادا که تحقیق دراینباره را پیش میبرده است، بر اساس تمامی شواهد و اطلاعات موجود برای دولت کانادا ارائه شده است. گفته شده این گزارش نتیجه هشت ماه بررسی مستقل علل سقوط هواپیمای اوکراینی است. به گزارش ایسنا، در این گزارش آمده است: درحالیکه تیم جرمشناسی هیچ درکی دال بر این ندارد که سرنگونی پرواز PS752 عامدانه بوده است، این موضوع بههیچوجه ایران را از مسئولیت مرگ ۱۷۶ انسان بیگناه تبرئه نمیکند. در این گزارش آمده است که ایران نتوانسته است «توضیحات موثقی را درباره چگونگی و چرایی» سرنگونی این هواپیما توسط یک شاخه نظامیاش ارائه دهد. این گزارش مدعی است با توجه به مجموع اطلاعاتی که در دسترس است، تیم جنایی به این نتیجه
رسیده که یکسری از اقدامات و اهمالها توسط مقامات غیرنظامی و نظامی ایران وضعیت خطرناکی را ایجاد کرد که راجع به خطرات پیشتر مشخصشده سهلانگاری شده است. این گزارش همچنین مطرح میکند که تیم جرمشناسی اطلاعاتی را که در اختیار داشته تحلیل کرده است، اما «فقط ایران به شواهد، محل سقوط و شاهدان دسترسی کامل دارد» و «بر عهده ایران است که پاسخهایی معتبر و کامل درباره تمامی جوانب این رخداد غمبار ارائه کند». گزارش یادشده مسیر اوتاوا را برای پیشرفتن و تصمیمگیری درباره اینکه چه تحریمهایی علیه ایران اعمال کند، البته اگر چنین تصمیمی بگیرد، هموار میکند. جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، در این گزارش در پیامی به خانوادههای جانباختگان این سانحه نوشت که دولت کانادا تمام گزینههای ممکن را پیگیری خواهد کرد،
از جمله دادگاه بینالمللی لاهه را.
پاسخ ایران
محسن بهاروند، معاون حقوقی وزارت امور خارجه، در واکنش به گزارش دولت کانادا درباره هواپیمای اوکراینی گفت: «چنانچه میبینیم کاناداییها هم به این نکته صحه گذاشتهاند که شلیک به این هواپیما عمدی نبوده است». با این حال بخشهایی از واکنش بهاروند، دایر بر رد استدلالهای گزارش تیم کانادایی است. معاون حقوقی وزارت امور خارجه کشورمان افزود: «بخشی از گزارش که انتقاد به گزارش سانحه تیم بررسی جمهوری اسلامی ایران است از حیث فنی، بیمبنا و لذا غیر قابل قبول است. ایران قبل از انتشار و در فرصت قانونی، پیشنویس گزارش خود را برای کشورها فرستاد و آنها نیز نظرات خود درباره این گزارش را برای تهران ارسال کردند. همه باید بدانند که متخصصان از کشورهای آمریکا، انگلیس و فرانسه که اگرچه ممکن است از نقطه نظر سیاسی با آنها مخالف باشیم اما نظرات خود را در محدوده تخصصی و حرفهای نگاه داشته و نسبت به حرفهایبودن گزارش تیم بررسی سانحه کشورمان اظهار نظر مثبت داشته و قدردانی کردهاند». بهاروند تأکید کرد: «کانادا هم بهعنوان مشاور اوکراین نظرات فنی خود را ارسال کرده و تیم بررسی سانحه کشورمان بیشتر نظرات آنها را که درباره تقویت متن بوده و به
تحقیقات فنی کمک کرده، در گزارش نهایی خود ملحوظ کرده است. ضمن آنکه متن کامل کانادا و اوکراین را هم برای رفع هرگونه شبههای بهعنوان ضمیمه گزارش خود برای اطلاع عموم و متخصصان منتشر کرده است. همانطور که بهراحتی قابل راستیآزمایی است، در نظرات فنیای که رسما از کانادا دریافت کردهایم چنین نکات و اظهارنظرهای کلی و نامفهومی که جدیدا گفتهاند، وجود ندارد».
معاون حقوقی وزارت خارجه افزود: «هر مبتدی در حوزه هوانوردی میداند که نظرات کانادا بهعنوان مشاور اوکراین اخذ شده و یک بار هم لحاظ شده است و لذا از بُعد حقوقی، فاقد هرگونه صلاحیت هستند که گزارش و یا نظرات یکجانبه و خودسرانه در مورد گزارش سانحه هوایی در خارج حوزه صلاحیت کشور دیگری را انجام دهند. اگر این رفتار شدیدا سیاستزده و غیرحقوقی کانادا باب شود، همه کشورها و حتی صنعت هوانوردی غیرنظامی متضرر اصلی خواهد بود».
بهاروند همچنین درباره تهدید نخستوزیر کانادا درخصوص ارجاع این پرونده به دیوان بینالمللی دادگستری گفت: ایران تعهدات خود را مطابق حقوق بینالملل انجام داده و در ادامه نیز در زمانبندیهای خود و بهتدریج در حال پیگیری و اجرای آن است. معاون حقوقی وزارت خارجه افزود: به اندازه کافی از تخصص و اسناد و شواهد برخوردار هستیم که بتوانیم در هر مرجعی به راحتی و به صورت کاملا مستدل و قانونی روشنگریهای لازم را انجام دهیم. بهاروند در پایان اضافه کرد: مسئلهای که برای ما بسیار حائز اهمیت است، شرایط خانوادههای محترمی است که عزیزان خود را در این اتفاق هولناک از دست دادهاند. ما از این واقعه بارها ابراز تأسف و تأثر کردهایم. ما میدانیم که هر اقدامی که انجام شود نمیتواند از درد و رنج ازدستدادن عزیز خانوادهای بکاهد. در عین حال وظیفه ذاتی وزارت امور خارجه دفاع از منافع ملی و عمل دقیق در چارچوب قوانین و تعهدات
بینالمللی است.
بعد از گذشت 18 ماه از سقوط هواپیمای اوکراینی، دولت کانادا گزارشی از نتایج تحقیقات مستقل خود درباره این حادثه را منتشر کرده است. این گزارش یک نکته بسیار درخور تأمل در خود دارد که وقوع این حادثه را عمدی نمیداند. شبکه کانادایی سیبیسینیوز، رونوشتی از یک گزارش غیرمحرمانه درباره جریانها و دلایلی که موجب رقمزدن سانحه هواپیمای اوکراینی شد، رؤیت کرده است. این گزارش طبق گفته سرویس اطلاعات امنیتی کانادا که تحقیق دراینباره را پیش میبرده است، بر اساس تمامی شواهد و اطلاعات موجود برای دولت کانادا ارائه شده است. گفته شده این گزارش نتیجه هشت ماه بررسی مستقل علل سقوط هواپیمای اوکراینی است. به گزارش ایسنا، در این گزارش آمده است: درحالیکه تیم جرمشناسی هیچ درکی دال بر این ندارد که سرنگونی پرواز PS752 عامدانه بوده است، این موضوع بههیچوجه ایران را از مسئولیت مرگ ۱۷۶ انسان بیگناه تبرئه نمیکند. در این گزارش آمده است که ایران نتوانسته است «توضیحات موثقی را درباره چگونگی و چرایی» سرنگونی این هواپیما توسط یک شاخه نظامیاش ارائه دهد. این گزارش مدعی است با توجه به مجموع اطلاعاتی که در دسترس است، تیم جنایی به این نتیجه
رسیده که یکسری از اقدامات و اهمالها توسط مقامات غیرنظامی و نظامی ایران وضعیت خطرناکی را ایجاد کرد که راجع به خطرات پیشتر مشخصشده سهلانگاری شده است. این گزارش همچنین مطرح میکند که تیم جرمشناسی اطلاعاتی را که در اختیار داشته تحلیل کرده است، اما «فقط ایران به شواهد، محل سقوط و شاهدان دسترسی کامل دارد» و «بر عهده ایران است که پاسخهایی معتبر و کامل درباره تمامی جوانب این رخداد غمبار ارائه کند». گزارش یادشده مسیر اوتاوا را برای پیشرفتن و تصمیمگیری درباره اینکه چه تحریمهایی علیه ایران اعمال کند، البته اگر چنین تصمیمی بگیرد، هموار میکند. جاستین ترودو، نخستوزیر کانادا، در این گزارش در پیامی به خانوادههای جانباختگان این سانحه نوشت که دولت کانادا تمام گزینههای ممکن را پیگیری خواهد کرد،
از جمله دادگاه بینالمللی لاهه را.
پاسخ ایران
محسن بهاروند، معاون حقوقی وزارت امور خارجه، در واکنش به گزارش دولت کانادا درباره هواپیمای اوکراینی گفت: «چنانچه میبینیم کاناداییها هم به این نکته صحه گذاشتهاند که شلیک به این هواپیما عمدی نبوده است». با این حال بخشهایی از واکنش بهاروند، دایر بر رد استدلالهای گزارش تیم کانادایی است. معاون حقوقی وزارت امور خارجه کشورمان افزود: «بخشی از گزارش که انتقاد به گزارش سانحه تیم بررسی جمهوری اسلامی ایران است از حیث فنی، بیمبنا و لذا غیر قابل قبول است. ایران قبل از انتشار و در فرصت قانونی، پیشنویس گزارش خود را برای کشورها فرستاد و آنها نیز نظرات خود درباره این گزارش را برای تهران ارسال کردند. همه باید بدانند که متخصصان از کشورهای آمریکا، انگلیس و فرانسه که اگرچه ممکن است از نقطه نظر سیاسی با آنها مخالف باشیم اما نظرات خود را در محدوده تخصصی و حرفهای نگاه داشته و نسبت به حرفهایبودن گزارش تیم بررسی سانحه کشورمان اظهار نظر مثبت داشته و قدردانی کردهاند». بهاروند تأکید کرد: «کانادا هم بهعنوان مشاور اوکراین نظرات فنی خود را ارسال کرده و تیم بررسی سانحه کشورمان بیشتر نظرات آنها را که درباره تقویت متن بوده و به
تحقیقات فنی کمک کرده، در گزارش نهایی خود ملحوظ کرده است. ضمن آنکه متن کامل کانادا و اوکراین را هم برای رفع هرگونه شبههای بهعنوان ضمیمه گزارش خود برای اطلاع عموم و متخصصان منتشر کرده است. همانطور که بهراحتی قابل راستیآزمایی است، در نظرات فنیای که رسما از کانادا دریافت کردهایم چنین نکات و اظهارنظرهای کلی و نامفهومی که جدیدا گفتهاند، وجود ندارد».
معاون حقوقی وزارت خارجه افزود: «هر مبتدی در حوزه هوانوردی میداند که نظرات کانادا بهعنوان مشاور اوکراین اخذ شده و یک بار هم لحاظ شده است و لذا از بُعد حقوقی، فاقد هرگونه صلاحیت هستند که گزارش و یا نظرات یکجانبه و خودسرانه در مورد گزارش سانحه هوایی در خارج حوزه صلاحیت کشور دیگری را انجام دهند. اگر این رفتار شدیدا سیاستزده و غیرحقوقی کانادا باب شود، همه کشورها و حتی صنعت هوانوردی غیرنظامی متضرر اصلی خواهد بود».
بهاروند همچنین درباره تهدید نخستوزیر کانادا درخصوص ارجاع این پرونده به دیوان بینالمللی دادگستری گفت: ایران تعهدات خود را مطابق حقوق بینالملل انجام داده و در ادامه نیز در زمانبندیهای خود و بهتدریج در حال پیگیری و اجرای آن است. معاون حقوقی وزارت خارجه افزود: به اندازه کافی از تخصص و اسناد و شواهد برخوردار هستیم که بتوانیم در هر مرجعی به راحتی و به صورت کاملا مستدل و قانونی روشنگریهای لازم را انجام دهیم. بهاروند در پایان اضافه کرد: مسئلهای که برای ما بسیار حائز اهمیت است، شرایط خانوادههای محترمی است که عزیزان خود را در این اتفاق هولناک از دست دادهاند. ما از این واقعه بارها ابراز تأسف و تأثر کردهایم. ما میدانیم که هر اقدامی که انجام شود نمیتواند از درد و رنج ازدستدادن عزیز خانوادهای بکاهد. در عین حال وظیفه ذاتی وزارت امور خارجه دفاع از منافع ملی و عمل دقیق در چارچوب قوانین و تعهدات
بینالمللی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.