|

فهرست 9 فیلم انتخابی غیرانگلیسی‌زبان 2014 اعلام شد

جدایی «گذشته» از «اسکار»

نیما توسلی

شمارش معکوس اسکار 2014 با واژه «شگفتی» همراه شد. روز جمعه در حالی فهرست کوتاه 9 فیلم حاضر در بخش فیلم‌های خارجی اسکار اعلام شد که «گذشته» اصغر فرهادی در این فهرست قرار نداشت. کمتر کسی به ذهنش می‌رسید که چنین اتفاقی بیفتد. «گذشته» در حال حاضر در رقابت‌های «گلدن گلوب» نامزد کسب جایزه بهترین فیلم شده و در چندین رقابت دیگر از جمله «جوایز سالانه انتخاب منتقدان آمریکا» نیز نامزد شده. حدس‌های اولیه نیز از شانس بالای این فیلم در بین چهارفیلم برتر گلدن گلوب خبر می‌دهد. با این حال غیبت این فیلم در «فهرست کوتاه‌شده» اسکار بهترین فیلم خارجی، شگفتی گسترده منتقدان را در داخل و خارج از ایران به‌دنبال داشت. در کنار «گذشته» که نامش در این فهرست به چشم نمی‌خورد، غیبت فیلم‌های «وجده» از عربستان، «بیت‌اللحم‌» از اسراییل و «گلوریا‌» از شیلی انتقادهایی را متوجه دست‌اندرکاران این رقابت کرد؛ تا جایی که «هالیوود ریپورتر» ضمن انتقاد از کنارگذاشتن «گذشته» و دیگر فیلم‌ها از 9فیلم اولیه اسکار، در گزارشی نوشت: «فیلم تحسین‌شده «گذشته» که در جشنواره کن جایزه بهترین فیلم معنوی و بهترین بازیگر زن را از آن خود کرده بود، در فهرست بهترین فیلم خارجی قرار نگرفت؛ موضوعی که برای چند فیلم‌ دیگر از جمله «وجده‌»، «گلوریا‌»، «مترومانیلا»، «بازگشت به 1942» و «راکت» نیز اتفاق افتاد.» در گمانه‌زنی‌های اولیه اسکار امسال، غیر از «گذشته»، 10فیلم دیگر یعنی «گابریل» از کانادا، «خرابی دایره شکسته» از بلژیک، «صداهای همسایگی» از برزیل، «شکار» از دانمارک، «استاد بزرگ» از هنگ‌کنگ، «زیبایی بزرگ» از ایتالیا، «هلی» از مکزیک، «ژست بچه» از رومانی، «ایلو ایلو» از سنگاپور، و «15سال به‌علاوه یک‌روز» از اسپانیا نیز شانس بالایی در راهیابی به فهرست 9تایی داشتند که از بین آنها شش کشور اروپایی و سه کشور آسیایی در این فهرست قرار گرفتند تا به گزارش رویترز، کشورهای کوچک، فهرست رقبای بخش غیرانگلیسی زبان را تشکیل دهد. درنهایت فیلم‌های «خرابی دایره شکسته» از بلژیک ساخته فیلیکس فن گرونینگن، «یک اپیزود از زندگی ایرون پیکر» ساخته دانیس تانوویچ، «تصویر گمشده» از کامبوج ساخته ریتی پان، «شکار» از دانمارک ساخته توماس وینتربرگ، «دو زندگی» از آلمان ساخته جورج ماس، «یادداشت» از مجارستان ساخته جانوس ساز، «زیبایی بزرگ» از ایتالیا ساخته پائولو سورنتینو و «عمر» از فلسطین ساخته هانی ابواسعد، نامزدهای اولیه جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی هستند. «مارک جانسون» رییس کمیته انتخاب فیلم‌های غیرانگلیسی‌زبان پس از اعلام این فهرست، ضمن تاکید بر «نگاه گزینشی در برابر نگاه حذفی» برای انتخاب فیلم‌ها، در گفت‌و‌گویی گفت: «ما به خود می‌بالیم که بسیار انعطاف‌پذیر برخورد کردیم؛ برنامه ما این بود که فیلم‌ها را انتخاب کنیم، نه اینکه حذف کنیم.» دست‌اندرکاران اسکار البته امسال کار قضاوت را دشوار کردند. در ابتدا گفتند هیچ کشوری حق ندارد بیش از یک فیلم برای رقابت معرفی کند و بعد هم که 76فیلم را به‌عنوان فهرست اولیه فیلم‌های رقابت‌کننده در بخش اسکار فیلم‌های غیرانگلیسی زبان اعلام کردند. تعیین معیارهای متعدد در بین تعداد متعددتری فیلم، به خودی خود نمی‌توانست به غربال بهتر فیلم‌ها کمک کند؛ چراکه وجود نگاه‌های سلیقه‌ای یا جهت‌دار به‌راحتی امکان به پایین‌راندن برخی فیلم‌ها را در فهرست فیلم‌های انتخابی نهایی به‌وجود می‌آورد. در فهرست 9فیلم اولیه، «عُمَر» از فلسطین، که توانسته بود در جشنواره آسیاپاسیفیک نیز در رقابتی تنگاتنگ جایزه بهترین فیلم را از دستان «گذشته» برباید، یکی از شانس‌های اسکار 2014 به حساب می‌آید. به‌نظر می‌رسد این فیلم، شانس خوبی برای اسکار خواهد داشت. نکته جالب دیگر این است که رنگ آبی هم چنگی به دل نزد و فیلم جنجالی «آبی گرم‌ترین رنگ است» که توانسته بود در کن 2013 خوش بدرخشد، از اسکار حذف شد؛ این در حالی است که این فیلم نیز شانس زیادی برای کسب جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان 2014 داشت.
به این‌ترتیب، داوری امسال اسکار بسیار متفاوت از سال‌های قبل و با رویکردی متفاوت صورت گرفته و این البته پایان کار نیست. یک پیش‌بینی حاکی از آن است که شانس «گذشته» در دریافت اسکار سایر رشته‌ها بالاست. حتی در نگاهی خوشبینانه، گفته می‌شود اعضای آکادمی به دلیل شانس بالای فیلم فرهادی در دریافت اسکار در رشته‌هایی چون «بهترین بازیگر» یا «بهترین فیلمنامه»، نام فرهادی را از فهرست 9تایی‌ها کنار گذاشته‌اند. این یک پیش‌بینی خوشبینانه برای سینمای ایران است. معلوم نیست. شاید اتفاقات «کن» در «لس‌آنجلس» هم تکرار شود.
شمارش معکوس اسکار 2014 با واژه «شگفتی» همراه شد. روز جمعه در حالی فهرست کوتاه 9 فیلم حاضر در بخش فیلم‌های خارجی اسکار اعلام شد که «گذشته» اصغر فرهادی در این فهرست قرار نداشت. کمتر کسی به ذهنش می‌رسید که چنین اتفاقی بیفتد. «گذشته» در حال حاضر در رقابت‌های «گلدن گلوب» نامزد کسب جایزه بهترین فیلم شده و در چندین رقابت دیگر از جمله «جوایز سالانه انتخاب منتقدان آمریکا» نیز نامزد شده. حدس‌های اولیه نیز از شانس بالای این فیلم در بین چهارفیلم برتر گلدن گلوب خبر می‌دهد. با این حال غیبت این فیلم در «فهرست کوتاه‌شده» اسکار بهترین فیلم خارجی، شگفتی گسترده منتقدان را در داخل و خارج از ایران به‌دنبال داشت. در کنار «گذشته» که نامش در این فهرست به چشم نمی‌خورد، غیبت فیلم‌های «وجده» از عربستان، «بیت‌اللحم‌» از اسراییل و «گلوریا‌» از شیلی انتقادهایی را متوجه دست‌اندرکاران این رقابت کرد؛ تا جایی که «هالیوود ریپورتر» ضمن انتقاد از کنارگذاشتن «گذشته» و دیگر فیلم‌ها از 9فیلم اولیه اسکار، در گزارشی نوشت: «فیلم تحسین‌شده «گذشته» که در جشنواره کن جایزه بهترین فیلم معنوی و بهترین بازیگر زن را از آن خود کرده بود، در فهرست بهترین فیلم خارجی قرار نگرفت؛ موضوعی که برای چند فیلم‌ دیگر از جمله «وجده‌»، «گلوریا‌»، «مترومانیلا»، «بازگشت به 1942» و «راکت» نیز اتفاق افتاد.» در گمانه‌زنی‌های اولیه اسکار امسال، غیر از «گذشته»، 10فیلم دیگر یعنی «گابریل» از کانادا، «خرابی دایره شکسته» از بلژیک، «صداهای همسایگی» از برزیل، «شکار» از دانمارک، «استاد بزرگ» از هنگ‌کنگ، «زیبایی بزرگ» از ایتالیا، «هلی» از مکزیک، «ژست بچه» از رومانی، «ایلو ایلو» از سنگاپور، و «15سال به‌علاوه یک‌روز» از اسپانیا نیز شانس بالایی در راهیابی به فهرست 9تایی داشتند که از بین آنها شش کشور اروپایی و سه کشور آسیایی در این فهرست قرار گرفتند تا به گزارش رویترز، کشورهای کوچک، فهرست رقبای بخش غیرانگلیسی زبان را تشکیل دهد. درنهایت فیلم‌های «خرابی دایره شکسته» از بلژیک ساخته فیلیکس فن گرونینگن، «یک اپیزود از زندگی ایرون پیکر» ساخته دانیس تانوویچ، «تصویر گمشده» از کامبوج ساخته ریتی پان، «شکار» از دانمارک ساخته توماس وینتربرگ، «دو زندگی» از آلمان ساخته جورج ماس، «یادداشت» از مجارستان ساخته جانوس ساز، «زیبایی بزرگ» از ایتالیا ساخته پائولو سورنتینو و «عمر» از فلسطین ساخته هانی ابواسعد، نامزدهای اولیه جایزه اسکار بهترین فیلم خارجی هستند. «مارک جانسون» رییس کمیته انتخاب فیلم‌های غیرانگلیسی‌زبان پس از اعلام این فهرست، ضمن تاکید بر «نگاه گزینشی در برابر نگاه حذفی» برای انتخاب فیلم‌ها، در گفت‌و‌گویی گفت: «ما به خود می‌بالیم که بسیار انعطاف‌پذیر برخورد کردیم؛ برنامه ما این بود که فیلم‌ها را انتخاب کنیم، نه اینکه حذف کنیم.» دست‌اندرکاران اسکار البته امسال کار قضاوت را دشوار کردند. در ابتدا گفتند هیچ کشوری حق ندارد بیش از یک فیلم برای رقابت معرفی کند و بعد هم که 76فیلم را به‌عنوان فهرست اولیه فیلم‌های رقابت‌کننده در بخش اسکار فیلم‌های غیرانگلیسی زبان اعلام کردند. تعیین معیارهای متعدد در بین تعداد متعددتری فیلم، به خودی خود نمی‌توانست به غربال بهتر فیلم‌ها کمک کند؛ چراکه وجود نگاه‌های سلیقه‌ای یا جهت‌دار به‌راحتی امکان به پایین‌راندن برخی فیلم‌ها را در فهرست فیلم‌های انتخابی نهایی به‌وجود می‌آورد. در فهرست 9فیلم اولیه، «عُمَر» از فلسطین، که توانسته بود در جشنواره آسیاپاسیفیک نیز در رقابتی تنگاتنگ جایزه بهترین فیلم را از دستان «گذشته» برباید، یکی از شانس‌های اسکار 2014 به حساب می‌آید. به‌نظر می‌رسد این فیلم، شانس خوبی برای اسکار خواهد داشت. نکته جالب دیگر این است که رنگ آبی هم چنگی به دل نزد و فیلم جنجالی «آبی گرم‌ترین رنگ است» که توانسته بود در کن 2013 خوش بدرخشد، از اسکار حذف شد؛ این در حالی است که این فیلم نیز شانس زیادی برای کسب جایزه بهترین فیلم غیرانگلیسی زبان 2014 داشت.
به این‌ترتیب، داوری امسال اسکار بسیار متفاوت از سال‌های قبل و با رویکردی متفاوت صورت گرفته و این البته پایان کار نیست. یک پیش‌بینی حاکی از آن است که شانس «گذشته» در دریافت اسکار سایر رشته‌ها بالاست. حتی در نگاهی خوشبینانه، گفته می‌شود اعضای آکادمی به دلیل شانس بالای فیلم فرهادی در دریافت اسکار در رشته‌هایی چون «بهترین بازیگر» یا «بهترین فیلمنامه»، نام فرهادی را از فهرست 9تایی‌ها کنار گذاشته‌اند. این یک پیش‌بینی خوشبینانه برای سینمای ایران است. معلوم نیست. شاید اتفاقات «کن» در «لس‌آنجلس» هم تکرار شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.