|

خیلی دور، خیلی نزدیک

شرق، محمدحسن نجمی: وزیرخارجه ایتالیا، امروز به تهران می‌آید تا اولین وزیر اروپایی باشد که در دولت جدید وارد تهران می‌شود. رم؛ «گاهی خیلی دور، گاهی خیلی نزدیک». فاصله پروازی تهران- رم حدود سه‌هزارو500کیلومتر است، اما گاهی این فاصله دورتر از اینها ‌شده ‌بود. این‌روزها تماس‌های نزدیک ایران و ایتالیا نشان‌دهنده آغاز دوباره روزهای شیرین در رابطه بین دو کشور است. پس از نخست‌وزیر و وزیرخارجه سابق ایتالیا که هفته گذشته به دیدار مقامات ایرانی آمده بود، امروز «اما بونینو» میهمان ایرانیان است و نکته جالب اینکه با این سفر؛ تاریخ پس از 16سال تکرار شد، زیرا وزیر خارجه ایتالیا در سال 76 نیز اولین وزیر اروپایی بود که راهی تهران شده بود. ایتالیا به‌عنوان سومین قدرت اقتصادی حوزه یورو، سعی داشته نگاهی معتدل‌تر نسبت به آنچه هم‌پیمانان اروپایی‌اش نسبت به ایران دارند، داشته باشد. رابطه ایران و ایتالیا، لااقل در دوران معاصر قدمتی بیش از 150سال دارد. در سال1862 قرارداد مودت و در سال1873 موافقتنامه تجاری بین دوکشور منعقد شد و از سال1886 نیز دو دولت اقدام به تاسیس سفارت دایمی در پایتخت‌های یکدیگر کردند که از نظر قدمت، روابط دوکشور جزو معدود مناسباتی به‌شمار می‌روند که از چنین سابقه تاریخی‌ای برخوردار هستند. هر دو کشور دارای تمدنی تاریخی و تاریخی تمدن‌ساز هستند. برخی بر این عقیده‌اند که مردمان ایران و ایتالیا رفتاری مشابه یکدیگر دارند و به گفته بسیاری از آن‌ور‌آب‌رفته‌ها، ایرانیان در چکمه اروپا کمتر احساس غربت می‌کنند.
اسفند 76؛ سفر اولین وزیرخارجه اروپایی
تاریخ و تمدن پرشکوه طرفین، همواره موضوعی بوده که «سر صحبت» را بین تهران و رم گشوده است. در طول سال‌های پس از انقلاب، حتی پس از جنگ نیز، مسایل و مشکلاتی، مانند ماجرای «میکونوس» در رابطه ایران و اروپا پیش آمد که منجر به افزایش فاصله بین تهران و پایتخت‌های قاره سبز شده ‌بود. اسفند 76، نزدیک به 9ماه پس از پیروزی تاریخی خاتمی و شعارهای نوین و جذابش، نخستین گام از جانب اروپا برای نزدیک‌شدن به تهران برداشته شد. «لامبرتو دینی»، وزیرخارجه وقت ایتالیا، به‌عنوان اولین وزیر اروپایی مهم در تهران حضور یافت. پس از آن سال‌های پرتنش ایران و غرب، یک وزیر تاثیرگذار اروپایی به تهران آمده بود؛ اتفاقی که دقیقا این‌روزها در حال رخ‌دادن است. پس از هشت‌سال، «اما بونینو» وزیرخارجه ایتالیا، در دولت جدید ایران، نخستین وزیر اروپایی است که وارد تهران شده است. زمانی‌که «محمد خاتمی» رییس‌جمهوری ایران در اسفندماه 77 تصمیم به عزیمت به اروپا می‌گیرد، دو گزینه پیش‌رو داشت «رم» و «پاریس». اما «خاتمی» رم را برگزید. چراکه ایتالیا عزمش برای بهبود روابط بیشتر بود. با توجه به پیشنهاد «گفت‌وگوی تمدن‌ها»ی خاتمی که شهریورماه همان سال در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد، علاقه ایران نیز برای گشودن فصل جدیدی از رابطه با اروپا از طریق ایتالیا بیشتر شده بود.
خاتمی؛ اولین رییس‌جمهوری که به قاره سبز رفت
«محمد خاتمی» به دعوت رییس‌جمهوری ایتالیا عازم «رم» شد، او قصد داشت بیشترین تاثیر را در این سفر داشته باشد و آنچه غرب «انزوای بین‌المللی» ایران می‌خواند را درهم شکند. ایران در آن ایام از «تنش‌زدایی» و «صلح و دوستی بین تمدن‌ها» سخن می‌گفت. نکاتی که مخرج مشترک تمام سخنان خاتمی در اولین سفر اروپایی‌اش بود. این سفر، اولین سفر یک مقام ایرانی در ردای «ریاست‌جمهوری» به اروپا در طول تاریخ بود. نکته تاریخی دیگر این سفر؛ دیدار خاتمی با «پاپ‌ژان‌پل‌دوم» بود. خاتمی که چندماه قبل‌تر از «گفت‌وگوی تمدن‌ها» سخن گفته بود، اولین گام عملی را خود برداشت و برای دیدار با «ریش‌سفید کاتولیک‌های جهان»، از رم، عازم واتیکان شد. او در این دیدار برای «پاپ» یک «جلد دیوان حافظ»، «یک قالیچه نفیس ایرانی» و مجموعه کامل سریال «مردان آنجلس» (داستان اصحاب کهف) را به‌عنوان هدیه، اهدا کرد. آخرین سفر اروپایی رییس‌جمهوری اصلاحات در سال 84، باز هم «رم» بود. اما این‌بار برای شرکت در مراسم عزای میزبانش در سفر سال 77 در واتیکان. پاپ درگذشته بود و خاتمی که برای دیدار با «ژاک شیراک» در پاریس به‌سر می‌برد، برای وداع با پیکر رهبر کاتولیک‌های جهان راهی رم و متعاقب آن واتیکان شد.
شیب تند کاهش تجارت
در دوران خاتمی، میزان مبادلات اقتصادی میان ایران و ایتالیا، به بیش از دوبرابر افزایش یافت و این کشور اولین شریک تجاری ایران در اروپا نام گرفت. بر این اساس حجم مبادلات تجاری دو کشور از حدود دومیلیاردیورو در سال 1999 به رقم پنج‌میلیاردو400‌میلیون‌یورو در سال 2005 تبدیل شد. با روی‌کارآمدن دولت «محمود احمدی‌نژاد»، روابط ایران و ایتالیا آنچنان دستخوش سیاست‌های دولت جدید در ایران و ایتالیا قرار گرفت که از سال 2006 روند رشد مبادلات اقتصادی متوقف یا کند شد. در سال‌های آغازین دولت نهم در ایران رشد مبادلات تجاری به‌طرز محسوسی دچار کاهش شد و تا پایان 2010 (زمستان 1389) به هفت‌میلیاردیورو رسید. همچنین طی شش‌ماهه دوم سال 2006 در مقایسه با 2005 صادرات ایتالیا به ایران 20‌درصد کاهش نشان داد. اوج این سردی روابط را در تنها سفر «محمود احمدی‌نژاد» به ایتالیا که در سال 87 رخ داد، می‌توان لمس کرد؛ دورانی که می‌توان از آن به‌عنوان دوران «خیلی دور» در روابط ایران و ایتالیا نام برد. هرچند این سفر جهت شرکت در اجلاس سازمان خواروبار جهانی (فائو) بود اما نه‌تنها هیچ استقبال رسمی‌ای از او در فرودگاه نشد، بلکه هیچ مقام ایتالیایی‌ای نیز با رییس‌جمهوری وقت ایران دیدار نکرد. «محمود احمدی‌نژاد» برای مراسم شام نیز دعوت نشد و همان شب رم را به مقصد تهران ترک کرد. این تنها سفر احمدی‌نژاد به ایتالیا در طول هشت‌سال ریاست‌جمهوری‌اش بود که آن‌هم به دعوت مقامات ایتالیایی صورت نگرفته بود.
خیلی نزدیک
حال پس از پایان دو هشت‌سال متفاوت، برگ جدیدی از رابطه ایران و ایتالیا ورق خورده است. ایتالیا، در حال تبدیل‌شدن به همان کشوری است که میزبان «محمدخاتمی» بود. در نخستین روزهای پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات 92، «جروجیا ناپولیتانو» رییس‌جمهوری و «اما بونینو» وزیرخارجه ایتالیا در پیام‌های جداگانه‌ای پیروزی او را در انتخابات تبریک گفتند. همچنین «لاپو پیستللی»، معاون وزیرخارجه ایتالیا نیز برای شرکت در مراسم تحلیف «روحانی» خود را به تهران رساند و نامه‌ای از جانب «انریکو لتا» نخست‌وزیر این کشور مبنی بر تبریک به رییس دولت یازدهم، تحویل رییس دفتر روحانی داد. «ایتالیا نخستین کشور غربی بود که در مراسم تحلیف در تهران حاضر شده است». دیدارهای «روحانی» و «ظریف» در روزهای شلوغ کاری‌شان در نیویورک با نخست‌وزیر و وزیرخارجه ایتالیا، نیز شروع دیگری در مورد دوران صمیمیت تهران و رم است؛ دیدارهایی که به گفته میهمان این‌روزهای تهران «اما بونینو»، برای انجام آنها باید در صف می‌ایستادند و شماره می‌گرفتند. البته محمدجواد ظریف نیز به این دیدوبازدیدها جواب داد و پیش از شروع دور سوم مذاکرات ژنو با سفر به رم با همتای ایتالیایی خود دیدار کرد. «ماسیمو دالما» نخست‌وزیر و وزیرخارجه سابق ایتالیا نیز هفته گذشته به تهران آمد و سفر این‌روزهای «اما بونینو» وزیر خارجه ایتالیا به تهران نیز، نوید روزهای «خیلی نزدیک» را می‌دهد.
«اما بونینو»، وزیرخارجه ایتالیا در آستانه سفر به تهران، بر لزوم مشارکت ایران در هرگونه تلاش برای حل‌وفصل بحران جاری در سوریه تاکید کرد. او همچنین تمایل کشورش را برای مشارکت در حل بحران سوریه و حضور در کنفرانس ژنو۲ که قرار است ژانویه سال آینده میلادی در مورد سوریه برگزار شود، ابراز کرد.
شرق، محمدحسن نجمی: وزیرخارجه ایتالیا، امروز به تهران می‌آید تا اولین وزیر اروپایی باشد که در دولت جدید وارد تهران می‌شود. رم؛ «گاهی خیلی دور، گاهی خیلی نزدیک». فاصله پروازی تهران- رم حدود سه‌هزارو500کیلومتر است، اما گاهی این فاصله دورتر از اینها ‌شده ‌بود. این‌روزها تماس‌های نزدیک ایران و ایتالیا نشان‌دهنده آغاز دوباره روزهای شیرین در رابطه بین دو کشور است. پس از نخست‌وزیر و وزیرخارجه سابق ایتالیا که هفته گذشته به دیدار مقامات ایرانی آمده بود، امروز «اما بونینو» میهمان ایرانیان است و نکته جالب اینکه با این سفر؛ تاریخ پس از 16سال تکرار شد، زیرا وزیر خارجه ایتالیا در سال 76 نیز اولین وزیر اروپایی بود که راهی تهران شده بود. ایتالیا به‌عنوان سومین قدرت اقتصادی حوزه یورو، سعی داشته نگاهی معتدل‌تر نسبت به آنچه هم‌پیمانان اروپایی‌اش نسبت به ایران دارند، داشته باشد. رابطه ایران و ایتالیا، لااقل در دوران معاصر قدمتی بیش از 150سال دارد. در سال1862 قرارداد مودت و در سال1873 موافقتنامه تجاری بین دوکشور منعقد شد و از سال1886 نیز دو دولت اقدام به تاسیس سفارت دایمی در پایتخت‌های یکدیگر کردند که از نظر قدمت، روابط دوکشور جزو معدود مناسباتی به‌شمار می‌روند که از چنین سابقه تاریخی‌ای برخوردار هستند. هر دو کشور دارای تمدنی تاریخی و تاریخی تمدن‌ساز هستند. برخی بر این عقیده‌اند که مردمان ایران و ایتالیا رفتاری مشابه یکدیگر دارند و به گفته بسیاری از آن‌ور‌آب‌رفته‌ها، ایرانیان در چکمه اروپا کمتر احساس غربت می‌کنند.
اسفند 76؛ سفر اولین وزیرخارجه اروپایی
تاریخ و تمدن پرشکوه طرفین، همواره موضوعی بوده که «سر صحبت» را بین تهران و رم گشوده است. در طول سال‌های پس از انقلاب، حتی پس از جنگ نیز، مسایل و مشکلاتی، مانند ماجرای «میکونوس» در رابطه ایران و اروپا پیش آمد که منجر به افزایش فاصله بین تهران و پایتخت‌های قاره سبز شده ‌بود. اسفند 76، نزدیک به 9ماه پس از پیروزی تاریخی خاتمی و شعارهای نوین و جذابش، نخستین گام از جانب اروپا برای نزدیک‌شدن به تهران برداشته شد. «لامبرتو دینی»، وزیرخارجه وقت ایتالیا، به‌عنوان اولین وزیر اروپایی مهم در تهران حضور یافت. پس از آن سال‌های پرتنش ایران و غرب، یک وزیر تاثیرگذار اروپایی به تهران آمده بود؛ اتفاقی که دقیقا این‌روزها در حال رخ‌دادن است. پس از هشت‌سال، «اما بونینو» وزیرخارجه ایتالیا، در دولت جدید ایران، نخستین وزیر اروپایی است که وارد تهران شده است. زمانی‌که «محمد خاتمی» رییس‌جمهوری ایران در اسفندماه 77 تصمیم به عزیمت به اروپا می‌گیرد، دو گزینه پیش‌رو داشت «رم» و «پاریس». اما «خاتمی» رم را برگزید. چراکه ایتالیا عزمش برای بهبود روابط بیشتر بود. با توجه به پیشنهاد «گفت‌وگوی تمدن‌ها»ی خاتمی که شهریورماه همان سال در مجمع عمومی سازمان ملل مطرح شد، علاقه ایران نیز برای گشودن فصل جدیدی از رابطه با اروپا از طریق ایتالیا بیشتر شده بود.
خاتمی؛ اولین رییس‌جمهوری که به قاره سبز رفت
«محمد خاتمی» به دعوت رییس‌جمهوری ایتالیا عازم «رم» شد، او قصد داشت بیشترین تاثیر را در این سفر داشته باشد و آنچه غرب «انزوای بین‌المللی» ایران می‌خواند را درهم شکند. ایران در آن ایام از «تنش‌زدایی» و «صلح و دوستی بین تمدن‌ها» سخن می‌گفت. نکاتی که مخرج مشترک تمام سخنان خاتمی در اولین سفر اروپایی‌اش بود. این سفر، اولین سفر یک مقام ایرانی در ردای «ریاست‌جمهوری» به اروپا در طول تاریخ بود. نکته تاریخی دیگر این سفر؛ دیدار خاتمی با «پاپ‌ژان‌پل‌دوم» بود. خاتمی که چندماه قبل‌تر از «گفت‌وگوی تمدن‌ها» سخن گفته بود، اولین گام عملی را خود برداشت و برای دیدار با «ریش‌سفید کاتولیک‌های جهان»، از رم، عازم واتیکان شد. او در این دیدار برای «پاپ» یک «جلد دیوان حافظ»، «یک قالیچه نفیس ایرانی» و مجموعه کامل سریال «مردان آنجلس» (داستان اصحاب کهف) را به‌عنوان هدیه، اهدا کرد. آخرین سفر اروپایی رییس‌جمهوری اصلاحات در سال 84، باز هم «رم» بود. اما این‌بار برای شرکت در مراسم عزای میزبانش در سفر سال 77 در واتیکان. پاپ درگذشته بود و خاتمی که برای دیدار با «ژاک شیراک» در پاریس به‌سر می‌برد، برای وداع با پیکر رهبر کاتولیک‌های جهان راهی رم و متعاقب آن واتیکان شد.
شیب تند کاهش تجارت
در دوران خاتمی، میزان مبادلات اقتصادی میان ایران و ایتالیا، به بیش از دوبرابر افزایش یافت و این کشور اولین شریک تجاری ایران در اروپا نام گرفت. بر این اساس حجم مبادلات تجاری دو کشور از حدود دومیلیاردیورو در سال 1999 به رقم پنج‌میلیاردو400‌میلیون‌یورو در سال 2005 تبدیل شد. با روی‌کارآمدن دولت «محمود احمدی‌نژاد»، روابط ایران و ایتالیا آنچنان دستخوش سیاست‌های دولت جدید در ایران و ایتالیا قرار گرفت که از سال 2006 روند رشد مبادلات اقتصادی متوقف یا کند شد. در سال‌های آغازین دولت نهم در ایران رشد مبادلات تجاری به‌طرز محسوسی دچار کاهش شد و تا پایان 2010 (زمستان 1389) به هفت‌میلیاردیورو رسید. همچنین طی شش‌ماهه دوم سال 2006 در مقایسه با 2005 صادرات ایتالیا به ایران 20‌درصد کاهش نشان داد. اوج این سردی روابط را در تنها سفر «محمود احمدی‌نژاد» به ایتالیا که در سال 87 رخ داد، می‌توان لمس کرد؛ دورانی که می‌توان از آن به‌عنوان دوران «خیلی دور» در روابط ایران و ایتالیا نام برد. هرچند این سفر جهت شرکت در اجلاس سازمان خواروبار جهانی (فائو) بود اما نه‌تنها هیچ استقبال رسمی‌ای از او در فرودگاه نشد، بلکه هیچ مقام ایتالیایی‌ای نیز با رییس‌جمهوری وقت ایران دیدار نکرد. «محمود احمدی‌نژاد» برای مراسم شام نیز دعوت نشد و همان شب رم را به مقصد تهران ترک کرد. این تنها سفر احمدی‌نژاد به ایتالیا در طول هشت‌سال ریاست‌جمهوری‌اش بود که آن‌هم به دعوت مقامات ایتالیایی صورت نگرفته بود.
خیلی نزدیک
حال پس از پایان دو هشت‌سال متفاوت، برگ جدیدی از رابطه ایران و ایتالیا ورق خورده است. ایتالیا، در حال تبدیل‌شدن به همان کشوری است که میزبان «محمدخاتمی» بود. در نخستین روزهای پس از پیروزی «حسن روحانی» در انتخابات 92، «جروجیا ناپولیتانو» رییس‌جمهوری و «اما بونینو» وزیرخارجه ایتالیا در پیام‌های جداگانه‌ای پیروزی او را در انتخابات تبریک گفتند. همچنین «لاپو پیستللی»، معاون وزیرخارجه ایتالیا نیز برای شرکت در مراسم تحلیف «روحانی» خود را به تهران رساند و نامه‌ای از جانب «انریکو لتا» نخست‌وزیر این کشور مبنی بر تبریک به رییس دولت یازدهم، تحویل رییس دفتر روحانی داد. «ایتالیا نخستین کشور غربی بود که در مراسم تحلیف در تهران حاضر شده است». دیدارهای «روحانی» و «ظریف» در روزهای شلوغ کاری‌شان در نیویورک با نخست‌وزیر و وزیرخارجه ایتالیا، نیز شروع دیگری در مورد دوران صمیمیت تهران و رم است؛ دیدارهایی که به گفته میهمان این‌روزهای تهران «اما بونینو»، برای انجام آنها باید در صف می‌ایستادند و شماره می‌گرفتند. البته محمدجواد ظریف نیز به این دیدوبازدیدها جواب داد و پیش از شروع دور سوم مذاکرات ژنو با سفر به رم با همتای ایتالیایی خود دیدار کرد. «ماسیمو دالما» نخست‌وزیر و وزیرخارجه سابق ایتالیا نیز هفته گذشته به تهران آمد و سفر این‌روزهای «اما بونینو» وزیر خارجه ایتالیا به تهران نیز، نوید روزهای «خیلی نزدیک» را می‌دهد.
«اما بونینو»، وزیرخارجه ایتالیا در آستانه سفر به تهران، بر لزوم مشارکت ایران در هرگونه تلاش برای حل‌وفصل بحران جاری در سوریه تاکید کرد. او همچنین تمایل کشورش را برای مشارکت در حل بحران سوریه و حضور در کنفرانس ژنو۲ که قرار است ژانویه سال آینده میلادی در مورد سوریه برگزار شود، ابراز کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.