|

استانداردهای‌های دوگانه يك اتحاديه اروپايي

محمود فاضلی

بلاروس شرکت هواپیمایی ایرلندی رایان‌ایر، از آتن به ویلنیوس به سمت مینیسک را مجبور به فرود کرد تا رومن پروتاسویچ، یک روزنامه‌نگار 26‌ساله، سردبیر سابق کانال تلگرامی NEXTA و سر‌دبیر کانال تلگرامی «مغز بلاروس» را دستگیر کند. او می‌دانست نام او در فهرست «افراد درگیر در فعالیت‌های تروریستی» است؛ فهرستی که از سوی سرویس‌ امنیتی بلاروس تهیه شده است. پروتاسویچ در بلاروس به‌عنوان متهم تحت قانون کیفری «شورش‌های گسترده»، «سازماندهی و تهیه اقدامات بر‌هم‌زننده نظم عمومی»، «ایجاد خصومت نژادی، ملی و مذهبی» و همچنین در فهرست سازمان‌ها و افراد درگیر در فعالیت‌های تروریستی کمیته امنیت دولتی بلاروس قرار دارد. هواپیما در حال نزدیک‌شدن به مرز لیتوانی بود که به گفته سرویس اطلاعاتی، لوکاشنکو تصمیم گرفت یک جنگنده میگ‌-29 را بفرستد تا هواپیما را مجبور به فرود در مینسک کند. فرودگاه مینسک اعلام کرد هیچ اثری از مواد منفجره پیدا نکرده است؛ بهانه‌ای که از سوی کنترل‌کننده‌های ترافیک هوایی برای مجبور‌کردن هواپیما به تغییردادن مسیر استفاده می‌شود. این اقدام اعتراضات بین‌المللی را در پی داشت. کشورهای عضو اتحادیه اروپا در برابر این عملیات که با هشدار مربوط به «تهدید بالقوه برای ایمنی در هواپیما» بویینگ 737 آغاز شده است، به‌ دنبال آن هستند که قاطعیت نشان دهند. اتحادیه اروپا در حال کار روی تدابیری علیه بلاروس است. از‌ جمله اقدامات پیش‌بینی‌شده، تعلیق پروازها از قلمرو بلاروس از سوی شرکت‌های هواپیمایی، ممنوعیت فرود شرکت هواپیمای بلاروس «بلاویا» در فرودگاه‌های اروپا و تعلیق ترانزیت‌ها حتی زمینی از بلاروس به اروپا خواهد بود. سازمان بین‌المللی هوانوردی غیر‌نظامی (ایکائو- ICAO) درخواستی را برای تحقیق درباره حادثه دریافت کرده است. یکی از کشورهایی که به‌شدت دنبال تحریم‌هایی علیه بلاروس است، فرانسه است. رئیس‌جمهوری فرانسه خواستار دعوت از نمایندگان مخالف بلاروس به نشست گروه 7 در ماه ژوئن در بریتانیا شد. شرکت هواپیمایی ایرفرانس نیز اعلام کرد تا اطلاع ثانوی پروازهای خود را بر فراز کشور بلاروس متوقف می‌کند. ژان ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه مدعی است: «این یک آزمایش اعتبار‌سنجی برای اروپا و در جهانی پر از حکومت‌های خودکامه است که رفتارهای بی‌ثبات‌کننده این سران خودکامه محدودیتی ندارد. آنچه درباره این هواپیما صورت گرفته، هواپیما‌ربایی از سوی یک دولت است». 27 کشور اروپایی خواستار آزادی مخالف حکومت بلاروس هستند و فضای هوایی خود را روی هواپیماهای بلاروس خواهند بست و در حال بررسی تحریم‌های جدید علیه رهبران بلاروس هستند. این کشورهای اروپایی برنامه‌ریزی کرده بودند که درمورد وضعیت روابط استراتژیک خود با روسیه، اجلاس آینده خود با آمریکا و پیامدهای برگزیت صحبت کنند؛ اما ربوده‌شدن نام‌برده باعث شد در برنامه‌های جلسه رهبران اروپا تغییراتی ایجاد شود و بسیاری از سران کشورها از «یک رسوایی بین‌المللی» صحبت کردند. اورزولا فون در‌لاین، رئیس کمیسیون اروپا، از مسدود‌شدن سه میلیارد یورو کمک و سرمایه‌گذاری خبر داد. کشورهای شرکت‌کننده توافق کردند فضای هوایی اروپا و فرودگاه‌ها را به روی هواپیماهای بلاروس ببندند و تحریم‌ها علیه رهبران این کشور را بررسی کنند. وزیر خارجه بلاروس اطمینان می‌دهد که این کشور مطابق با قوانین بین‌المللی عمل کرده و «اتهامات بی‌اساس» کشورهای اروپایی را که متهم به «سیاس‌کردن» حادثه هستند، رد می‌کند. او واکنش سیاست‌مداران غربی به این موضوع را یک تحریک برنامه‌ریزی‌شده خواند. ماتئوش موراویتسکی، نخست‌وزیر لهستان نیز این حادثه را «هواپیماربایی» و «عمل تروریسم دولتی» خواند و پیشنهاد کرد موضوع تحریم‌های فوری علیه رژیم الکساندر لوکاشنکو مورد بررسی قرار گیرد. گیتاناس ناوسدا، رئیس‌جمهوری لیتوانی نیز اعتقاد دارد اگر این روزنامه‌نگار آزاد نشود، «تحریم‌های بسیار جدی» در سطح اتحادیه اروپا محل بحث قرار خواهد گرفت؛ از‌ جمله اینکه فضای هوایی بلاروس برای حمل‌ونقل هوایی غیر‌ایمن شناخته خواهد شد و هواپیماهای این کشور حق فرود در فرودگاه‌های اتحادیه اروپا و ناتو را از دست خواهند داد. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، مدعی شد طبق اطلاعات رسمی طرف بلاروس، فرود هواپیما طبق قوانین امنیت هوایی و با تصمیم خلبان به دلیل تهدیدات تروریستی صورت گرفته‌ است. اقدام مقامات بلاروس با قوانین بین‌المللی مطابقت داشت. این مسئله، موضوع داخلی بلاروس است. اطلاعاتی موجود است که مطابق آن، علاوه بر پروتاسویچ، یک تبعه روسیه نیز به هواپیما بازنگشته است. واکنش هماهنگ نمایندگان تعدادی از کشورهای غربی و سازمان‌های بین‌المللی از‌ جمله اتحادیه اروپا، ناتو و سازمان امنیت و همکاری اروپا در برابر این رویداد، جای تعجب دارد. یادآوری کنم که آنها واکنش‌های متفاوتی در قبال حوادث مشابهی که قبلا در سایر کشورها رخ داده بود، نشان دادند. در سال 2013 و به درخواست نیروهای ویژه آمریکا، به‌منظور دستگیری ادوارد اسنودن، هواپیمای رئیس‌جمهور بولیوی در وین به زمین نشانده شد. در سال 2004 آمریکا اقدام مشابهی با هواپیمای حامل معاون‌اول سابق وزیر دارایی روسیه در فرودگاه «پام‌بیچ» انجام داد. اقدامات یادشده، عامدانه و با نقض قوانین بین‌المللی انجام شده است. شرکای غربی از کاربرد «استانداردهای‌ دوگانه» و اتخاذ اقدامات احساسی خودداری کنند.

بلاروس شرکت هواپیمایی ایرلندی رایان‌ایر، از آتن به ویلنیوس به سمت مینیسک را مجبور به فرود کرد تا رومن پروتاسویچ، یک روزنامه‌نگار 26‌ساله، سردبیر سابق کانال تلگرامی NEXTA و سر‌دبیر کانال تلگرامی «مغز بلاروس» را دستگیر کند. او می‌دانست نام او در فهرست «افراد درگیر در فعالیت‌های تروریستی» است؛ فهرستی که از سوی سرویس‌ امنیتی بلاروس تهیه شده است. پروتاسویچ در بلاروس به‌عنوان متهم تحت قانون کیفری «شورش‌های گسترده»، «سازماندهی و تهیه اقدامات بر‌هم‌زننده نظم عمومی»، «ایجاد خصومت نژادی، ملی و مذهبی» و همچنین در فهرست سازمان‌ها و افراد درگیر در فعالیت‌های تروریستی کمیته امنیت دولتی بلاروس قرار دارد. هواپیما در حال نزدیک‌شدن به مرز لیتوانی بود که به گفته سرویس اطلاعاتی، لوکاشنکو تصمیم گرفت یک جنگنده میگ‌-29 را بفرستد تا هواپیما را مجبور به فرود در مینسک کند. فرودگاه مینسک اعلام کرد هیچ اثری از مواد منفجره پیدا نکرده است؛ بهانه‌ای که از سوی کنترل‌کننده‌های ترافیک هوایی برای مجبور‌کردن هواپیما به تغییردادن مسیر استفاده می‌شود. این اقدام اعتراضات بین‌المللی را در پی داشت. کشورهای عضو اتحادیه اروپا در برابر این عملیات که با هشدار مربوط به «تهدید بالقوه برای ایمنی در هواپیما» بویینگ 737 آغاز شده است، به‌ دنبال آن هستند که قاطعیت نشان دهند. اتحادیه اروپا در حال کار روی تدابیری علیه بلاروس است. از‌ جمله اقدامات پیش‌بینی‌شده، تعلیق پروازها از قلمرو بلاروس از سوی شرکت‌های هواپیمایی، ممنوعیت فرود شرکت هواپیمای بلاروس «بلاویا» در فرودگاه‌های اروپا و تعلیق ترانزیت‌ها حتی زمینی از بلاروس به اروپا خواهد بود. سازمان بین‌المللی هوانوردی غیر‌نظامی (ایکائو- ICAO) درخواستی را برای تحقیق درباره حادثه دریافت کرده است. یکی از کشورهایی که به‌شدت دنبال تحریم‌هایی علیه بلاروس است، فرانسه است. رئیس‌جمهوری فرانسه خواستار دعوت از نمایندگان مخالف بلاروس به نشست گروه 7 در ماه ژوئن در بریتانیا شد. شرکت هواپیمایی ایرفرانس نیز اعلام کرد تا اطلاع ثانوی پروازهای خود را بر فراز کشور بلاروس متوقف می‌کند. ژان ایو لودریان، وزیر خارجه فرانسه مدعی است: «این یک آزمایش اعتبار‌سنجی برای اروپا و در جهانی پر از حکومت‌های خودکامه است که رفتارهای بی‌ثبات‌کننده این سران خودکامه محدودیتی ندارد. آنچه درباره این هواپیما صورت گرفته، هواپیما‌ربایی از سوی یک دولت است». 27 کشور اروپایی خواستار آزادی مخالف حکومت بلاروس هستند و فضای هوایی خود را روی هواپیماهای بلاروس خواهند بست و در حال بررسی تحریم‌های جدید علیه رهبران بلاروس هستند. این کشورهای اروپایی برنامه‌ریزی کرده بودند که درمورد وضعیت روابط استراتژیک خود با روسیه، اجلاس آینده خود با آمریکا و پیامدهای برگزیت صحبت کنند؛ اما ربوده‌شدن نام‌برده باعث شد در برنامه‌های جلسه رهبران اروپا تغییراتی ایجاد شود و بسیاری از سران کشورها از «یک رسوایی بین‌المللی» صحبت کردند. اورزولا فون در‌لاین، رئیس کمیسیون اروپا، از مسدود‌شدن سه میلیارد یورو کمک و سرمایه‌گذاری خبر داد. کشورهای شرکت‌کننده توافق کردند فضای هوایی اروپا و فرودگاه‌ها را به روی هواپیماهای بلاروس ببندند و تحریم‌ها علیه رهبران این کشور را بررسی کنند. وزیر خارجه بلاروس اطمینان می‌دهد که این کشور مطابق با قوانین بین‌المللی عمل کرده و «اتهامات بی‌اساس» کشورهای اروپایی را که متهم به «سیاس‌کردن» حادثه هستند، رد می‌کند. او واکنش سیاست‌مداران غربی به این موضوع را یک تحریک برنامه‌ریزی‌شده خواند. ماتئوش موراویتسکی، نخست‌وزیر لهستان نیز این حادثه را «هواپیماربایی» و «عمل تروریسم دولتی» خواند و پیشنهاد کرد موضوع تحریم‌های فوری علیه رژیم الکساندر لوکاشنکو مورد بررسی قرار گیرد. گیتاناس ناوسدا، رئیس‌جمهوری لیتوانی نیز اعتقاد دارد اگر این روزنامه‌نگار آزاد نشود، «تحریم‌های بسیار جدی» در سطح اتحادیه اروپا محل بحث قرار خواهد گرفت؛ از‌ جمله اینکه فضای هوایی بلاروس برای حمل‌ونقل هوایی غیر‌ایمن شناخته خواهد شد و هواپیماهای این کشور حق فرود در فرودگاه‌های اتحادیه اروپا و ناتو را از دست خواهند داد. ماریا زاخارووا، سخنگوی وزارت خارجه روسیه، مدعی شد طبق اطلاعات رسمی طرف بلاروس، فرود هواپیما طبق قوانین امنیت هوایی و با تصمیم خلبان به دلیل تهدیدات تروریستی صورت گرفته‌ است. اقدام مقامات بلاروس با قوانین بین‌المللی مطابقت داشت. این مسئله، موضوع داخلی بلاروس است. اطلاعاتی موجود است که مطابق آن، علاوه بر پروتاسویچ، یک تبعه روسیه نیز به هواپیما بازنگشته است. واکنش هماهنگ نمایندگان تعدادی از کشورهای غربی و سازمان‌های بین‌المللی از‌ جمله اتحادیه اروپا، ناتو و سازمان امنیت و همکاری اروپا در برابر این رویداد، جای تعجب دارد. یادآوری کنم که آنها واکنش‌های متفاوتی در قبال حوادث مشابهی که قبلا در سایر کشورها رخ داده بود، نشان دادند. در سال 2013 و به درخواست نیروهای ویژه آمریکا، به‌منظور دستگیری ادوارد اسنودن، هواپیمای رئیس‌جمهور بولیوی در وین به زمین نشانده شد. در سال 2004 آمریکا اقدام مشابهی با هواپیمای حامل معاون‌اول سابق وزیر دارایی روسیه در فرودگاه «پام‌بیچ» انجام داد. اقدامات یادشده، عامدانه و با نقض قوانین بین‌المللی انجام شده است. شرکای غربی از کاربرد «استانداردهای‌ دوگانه» و اتخاذ اقدامات احساسی خودداری کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.