|

امیر قطر به عربستان رفت

تنش‌زدایی در جده

در ادامه روند تنش‌زدایی میان قطر و عربستان، امیر قطر به دعوت ملک سلمان، پادشاه عربستان، به جده سفر کرد. این برای دومین‌بار در سال 2021 است که «شیخ تمیم بن‌حمد آل‌ثانی» به عربستان سفر می‌کند. امیر قطر در ماه ژانویه هم در نشست شورای همکاری خلیج فارس به میزبانی عربستان حضور یافت و گام‌های اولیه برای رفع تنش میان ریاض و دوحه در همین نشست برداشته شد.
عربستان سعودی و سه کشور متحدش شامل مصر، امارات متحده عربی و بحرین، در سال ۲۰۱۷ با متهم‌کردن قطر به نزدیک‌شدن به ایران، حمایت از تروریسم و پشتیبانی از گروه‌های افراطی ازجمله اخوان‌المسلمین، داعش و القاعده، روابط دیپلماتیک و تجاری خود را با این کشور قطع و تمامی راه‌های زمینی، هوایی و دریایی خود را با قطر مسدود کردند. در این میان، ایالات متحده نه‌تنها حاضر به همراهی با عربستان نشد، بلکه به ریاض فشار آورد تا رابطه متشنج خود با قطر را با هدف به انزوا کشاندن حکومت ایران، بهبود بخشد. تحریم عربستان و متحدانش علیه قطر، این کشور ثروتمند در حوزه نفت و گاز را بیش از گذشته به ترکیه، ایالات متحده و ایران نزدیک کرد.
شیخ تمیم در بدو ورود به جده، مورد استقبال محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی قرار گرفت؛ فردی که گفته می‌شود قطع رابطه عربستان و قطر و تحریم این کشور ایده او بوده، اما پس از حدود چهار سال نتیجه‌ای برای ریاض در پی نداشته است. ملک سلمان و شیخ تمیم در نشستی در جده با حضور محمد بن‌سلمان، روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی را بررسی کردند. دیوان امیری قطر نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد دو طرف درباره روابط دوجانبه و راه‌های تقویت همکاری‌ها در زمینه‌های مختلف رایزنی کردند.
مذاکرات هسته‌ای گروه 1+5 با ایران و درگیری‌های اخیر در قدس و همچنین افزایش درگیری‌ها میان اسرائیل و حماس در نوار غزه، از‌جمله موضوعات مورد مذاکره دو طرف بوده است. علاوه بر این، رایزنی‌هایی نیز درباره وضعیت یمن و راه‌های پایان جنگ این کشور و روند صلح افغانستان و خروج قریب‌الوقوع نیروهای خارجی از این کشور انجام شد.
امیر قطر در حالی به عربستان سفر کرده که مقام‌های سعودی اخیرا آغاز گفت‌وگوهای رسمی با تهران برای تنش‌زدایی از روابط دو کشور را با میزبانی عراق در بغداد آغاز کرده‌اند. پیش از آنکه بغداد میزبان گفت‌وگوهای تهران و ریاض شود، از قطر به‌عنوان میانجیگر احتمالی نام برده می‌شد. روابط میان دوحه و تهران، یکی از عوامل اصلی اختلاف‌ها میان قطر و کشورهای تحریم‌کننده به رهبری عربستان بود‌. عربستان، امارات، بحرین و مصر زمانی که تحریم‌های خود علیه قطر را کلید زدند، 13 شرط برای ازسرگیری روابط با دوحه اعلام کردند که یکی از این شروط، قطع رابطه با تهران بود.
اما قطر نه‌تنها شروط عربستان را اجرا نکرد، بلکه از ریاض و شورای همکاری خلیج فارس خواست روابط خود با ایران را بهبود ببخشند. در تازه‌ترین تحول، محمد بن‌عبدالرحمن آل‌ثانی، وزیر خارجه قطر، با اشاره به توافق قریب‌الوقوع ایران و ایالات متحده برای احیای توافق هسته‌ای، گفت کشورهای حوزه خلیج فارس باید با ایران بر سر یک ساختار جهت رسیدگی به نگرانی‌ها و کاهش تنش‌های منطقه‌ای به توافق برسند.
گام‌های محتاطانه
از زمان توافق عربستان و متحدانش از یک سو و قطر از سوی دیگر برای عادی‌سازی روابط، گام‌های محتاطانه‌ای از سوی ریاض برداشته شده است، از‌جمله از‌سرگیری سفر هوایی بین این کشورها و بازگشایی تنها مرز زمینی قطر با عربستان سعودی. اما قطر اقدامات گسترده‌ای برای راضی‌کردن عربستان به سازش انجام داده است. ناظران اعتقاد دارند دوحه در حال آماده‌سازی برای مرحله جدیدی در رابطه خود با عربستان است و صبر و مماشات در برابر اقدامات ریاض، بخش کلیدی این مرحله را تشکیل می‌دهد. در آن سو نیز رهبران عربستان اعتقاد دارند قطر هنوز گام‌های درخور توجه برای نشان‌دادن تعهد خود به بهبود روابط را برنداشته و اقدامات جدی‌تری را از سوی دوحه انتظار دارند. ریاض می‌گوید اکنون توپ در زمین قطر است و دوحه باید تعهد عملی خود را در زمینه ارتقای روابط دوجانبه نشان دهد و مهم‌ترین گام، همراهی با عربستان در ایستادگی علیه اقدامات ایران در منطقه است.
در همین حال، «مولود چاووش‌اوغلو»، وزیر امور خارجه ترکیه نیز برای یک سفر دو‌روزه به عربستان سعودی رفت تا گام‌های آنکارا و ریاض هم برای پایان‌دادن به تنش در روابط خود جدی‌تر از قبل شود. در روزهای گذشته رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه نیز با ملک سلمان، پادشاه عربستان، تماس تلفنی برقرار کرده بود.
ترکیه روابط خود را با عربستان از اکتبر سال 2018 و در پی قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد عربستانی، در کنسولگری عربستان در استانبول قطع کرده بود و وزیر خارجه ترکیه بلندپایه‌ترین مقام ترکیه است که پس از تنش سال 2018 میان دو کشور به عربستان سفر کرده است.
در ادامه روند تنش‌زدایی میان قطر و عربستان، امیر قطر به دعوت ملک سلمان، پادشاه عربستان، به جده سفر کرد. این برای دومین‌بار در سال 2021 است که «شیخ تمیم بن‌حمد آل‌ثانی» به عربستان سفر می‌کند. امیر قطر در ماه ژانویه هم در نشست شورای همکاری خلیج فارس به میزبانی عربستان حضور یافت و گام‌های اولیه برای رفع تنش میان ریاض و دوحه در همین نشست برداشته شد.
عربستان سعودی و سه کشور متحدش شامل مصر، امارات متحده عربی و بحرین، در سال ۲۰۱۷ با متهم‌کردن قطر به نزدیک‌شدن به ایران، حمایت از تروریسم و پشتیبانی از گروه‌های افراطی ازجمله اخوان‌المسلمین، داعش و القاعده، روابط دیپلماتیک و تجاری خود را با این کشور قطع و تمامی راه‌های زمینی، هوایی و دریایی خود را با قطر مسدود کردند. در این میان، ایالات متحده نه‌تنها حاضر به همراهی با عربستان نشد، بلکه به ریاض فشار آورد تا رابطه متشنج خود با قطر را با هدف به انزوا کشاندن حکومت ایران، بهبود بخشد. تحریم عربستان و متحدانش علیه قطر، این کشور ثروتمند در حوزه نفت و گاز را بیش از گذشته به ترکیه، ایالات متحده و ایران نزدیک کرد.
شیخ تمیم در بدو ورود به جده، مورد استقبال محمد بن‌سلمان، ولیعهد عربستان سعودی قرار گرفت؛ فردی که گفته می‌شود قطع رابطه عربستان و قطر و تحریم این کشور ایده او بوده، اما پس از حدود چهار سال نتیجه‌ای برای ریاض در پی نداشته است. ملک سلمان و شیخ تمیم در نشستی در جده با حضور محمد بن‌سلمان، روابط دوجانبه و تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی را بررسی کردند. دیوان امیری قطر نیز در بیانیه‌ای اعلام کرد دو طرف درباره روابط دوجانبه و راه‌های تقویت همکاری‌ها در زمینه‌های مختلف رایزنی کردند.
مذاکرات هسته‌ای گروه 1+5 با ایران و درگیری‌های اخیر در قدس و همچنین افزایش درگیری‌ها میان اسرائیل و حماس در نوار غزه، از‌جمله موضوعات مورد مذاکره دو طرف بوده است. علاوه بر این، رایزنی‌هایی نیز درباره وضعیت یمن و راه‌های پایان جنگ این کشور و روند صلح افغانستان و خروج قریب‌الوقوع نیروهای خارجی از این کشور انجام شد.
امیر قطر در حالی به عربستان سفر کرده که مقام‌های سعودی اخیرا آغاز گفت‌وگوهای رسمی با تهران برای تنش‌زدایی از روابط دو کشور را با میزبانی عراق در بغداد آغاز کرده‌اند. پیش از آنکه بغداد میزبان گفت‌وگوهای تهران و ریاض شود، از قطر به‌عنوان میانجیگر احتمالی نام برده می‌شد. روابط میان دوحه و تهران، یکی از عوامل اصلی اختلاف‌ها میان قطر و کشورهای تحریم‌کننده به رهبری عربستان بود‌. عربستان، امارات، بحرین و مصر زمانی که تحریم‌های خود علیه قطر را کلید زدند، 13 شرط برای ازسرگیری روابط با دوحه اعلام کردند که یکی از این شروط، قطع رابطه با تهران بود.
اما قطر نه‌تنها شروط عربستان را اجرا نکرد، بلکه از ریاض و شورای همکاری خلیج فارس خواست روابط خود با ایران را بهبود ببخشند. در تازه‌ترین تحول، محمد بن‌عبدالرحمن آل‌ثانی، وزیر خارجه قطر، با اشاره به توافق قریب‌الوقوع ایران و ایالات متحده برای احیای توافق هسته‌ای، گفت کشورهای حوزه خلیج فارس باید با ایران بر سر یک ساختار جهت رسیدگی به نگرانی‌ها و کاهش تنش‌های منطقه‌ای به توافق برسند.
گام‌های محتاطانه
از زمان توافق عربستان و متحدانش از یک سو و قطر از سوی دیگر برای عادی‌سازی روابط، گام‌های محتاطانه‌ای از سوی ریاض برداشته شده است، از‌جمله از‌سرگیری سفر هوایی بین این کشورها و بازگشایی تنها مرز زمینی قطر با عربستان سعودی. اما قطر اقدامات گسترده‌ای برای راضی‌کردن عربستان به سازش انجام داده است. ناظران اعتقاد دارند دوحه در حال آماده‌سازی برای مرحله جدیدی در رابطه خود با عربستان است و صبر و مماشات در برابر اقدامات ریاض، بخش کلیدی این مرحله را تشکیل می‌دهد. در آن سو نیز رهبران عربستان اعتقاد دارند قطر هنوز گام‌های درخور توجه برای نشان‌دادن تعهد خود به بهبود روابط را برنداشته و اقدامات جدی‌تری را از سوی دوحه انتظار دارند. ریاض می‌گوید اکنون توپ در زمین قطر است و دوحه باید تعهد عملی خود را در زمینه ارتقای روابط دوجانبه نشان دهد و مهم‌ترین گام، همراهی با عربستان در ایستادگی علیه اقدامات ایران در منطقه است.
در همین حال، «مولود چاووش‌اوغلو»، وزیر امور خارجه ترکیه نیز برای یک سفر دو‌روزه به عربستان سعودی رفت تا گام‌های آنکارا و ریاض هم برای پایان‌دادن به تنش در روابط خود جدی‌تر از قبل شود. در روزهای گذشته رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهوری ترکیه نیز با ملک سلمان، پادشاه عربستان، تماس تلفنی برقرار کرده بود.
ترکیه روابط خود را با عربستان از اکتبر سال 2018 و در پی قتل جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد عربستانی، در کنسولگری عربستان در استانبول قطع کرده بود و وزیر خارجه ترکیه بلندپایه‌ترین مقام ترکیه است که پس از تنش سال 2018 میان دو کشور به عربستان سفر کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.