|

نگاهی به نقدهای منتشرشده در مطبوعات فرانسه

گذشته و منتقدان*

مهاجرت مقوله‌ای است که در عین سازندگی می‌تواند ویرانگر نیز باشد. اصغر فرهادی پس از «درباره الی» و «جدایی» برای نخستین‌بار تصمیم می‌گیرد فیلمی را خارج از وطنش بسازد. این‌کار دشواری‌های خود را دارد، کارکردن با بازیگرانی که به زبان او مسلط نیستند و قراردادن داستان در جغرافیا و جامعه‌ای که به آن تعلق ندارد. اما حاصل تمام این دشواری‌ها فیلمی هیجان‌انگیز است.
در فیلم «گذشته» می‌توان به قدرت‌های فرهادی، به مهارتش در قصه‌گویی و استعدادش در بازیگردانی پی برد. فراوانی داده‌ها و اطلاعات در فیلم، تضمینی هستند برای واقع‌گرایی آن. هدف فیلم، نشان‌دادن بار سنگین، طاقت‌فرسا و به‌تصویرکشیدن دشواری تهی‌شدن از اکنون برای رفتن رو به آینده است، اما این حقیقت با تکرارشدن در بسیاری از سکانس‌های فیلم به نوعی به توضیح واضحات ختم می‌شود اما اگر از منظر دیگری به آن نگاه کنیم این نظر یک هنرمند بزرگ است به سرزمینی که در پی کشف زندگی روزمره آن است و با یک کنجکاوی سمج از آن فیلم می‌گیرد. آنچه در این فیلم نظر ما را جلب می‌کند نزدیکی تجربه یک جوان ایرانی با معاصران غربی‌اش است؛ آن شگفتی‌ای که به دغدغه فرهادی در حومه پاریس و درباره اخلاقیات جوانان فرانسوی بدل می‌شود.
بازی بازیگران فیلم یکی از اعتبارات آن به حساب می‌آید؛ برنیس بژو در نقش زنی بی‌اعتماد، آزرده و خطرناک. طاهر رحیم، مرد جوانی با پیری زودرسی ناشی از رنجی که می‌کشد. علی مصفا، بازیگر ایرانی که در حکم یک دانای شرقی وارد بازی می‌شود و هیچ‌گاه مرتکب خطا نمی‌شود و در آخر، این فرهادی است که بر مبنای حکایت خود به یک نتیجه‌گیری اخلاقی می‌رسد.
تحلیل آرنو هه فیلم برخلاف عنوانش به آنچه گذشته نمی‌پردازد مگر در جزییات. به‌عنوان مثال احمد هنگام زیروروکردن چمدانش در انباری به عکسی از گذشته‌اش با ماری برمی‌خورد. فیلم بیشتر بر پایه هجوم گذشته به حال و حجمی از ناگفته‌ها پیش می‌رود. اصغر فرهادی کاری مشابه بافتن یک شال را انجام می‌دهد و طبق عادتش واقعیت را درون سرپوشی قرار می‌دهد تا به ما بقبولاند که این واقعیت بسیار آشنا و در عین حال پیچیده است. مطابق معمول فیلم‌های فرهادی، حقیقت در رفت‌وآمد است و گناهکار مدام از شخصی به دیگری بدل شده و جرم دست‌به‌دست می‌شود. اصلی‌ترین دروغ داستان یعنی همان چرایی خودکشی زن سمیر به شخصیتی نسبت داده می‌شود که زیردست‌ترین جایگاه اجتماعی را دارد. در این فضاست که میزانسن استادانه، با موقعیت هماهنگ می‌شود و اصغر فرهادی سینماگری ساختارشکن و در عین حال ماهر باقی می‌ماند. سینمای او باز، نیمه‌بسته و بسته است.
* بخش اول برگرفته از لوموند (27می 2013) و بخش دوم برگرفته از «critikat.com» توسط نازنین اردوبازارچی ترجمه شده است.
مهاجرت مقوله‌ای است که در عین سازندگی می‌تواند ویرانگر نیز باشد. اصغر فرهادی پس از «درباره الی» و «جدایی» برای نخستین‌بار تصمیم می‌گیرد فیلمی را خارج از وطنش بسازد. این‌کار دشواری‌های خود را دارد، کارکردن با بازیگرانی که به زبان او مسلط نیستند و قراردادن داستان در جغرافیا و جامعه‌ای که به آن تعلق ندارد. اما حاصل تمام این دشواری‌ها فیلمی هیجان‌انگیز است.
در فیلم «گذشته» می‌توان به قدرت‌های فرهادی، به مهارتش در قصه‌گویی و استعدادش در بازیگردانی پی برد. فراوانی داده‌ها و اطلاعات در فیلم، تضمینی هستند برای واقع‌گرایی آن. هدف فیلم، نشان‌دادن بار سنگین، طاقت‌فرسا و به‌تصویرکشیدن دشواری تهی‌شدن از اکنون برای رفتن رو به آینده است، اما این حقیقت با تکرارشدن در بسیاری از سکانس‌های فیلم به نوعی به توضیح واضحات ختم می‌شود اما اگر از منظر دیگری به آن نگاه کنیم این نظر یک هنرمند بزرگ است به سرزمینی که در پی کشف زندگی روزمره آن است و با یک کنجکاوی سمج از آن فیلم می‌گیرد. آنچه در این فیلم نظر ما را جلب می‌کند نزدیکی تجربه یک جوان ایرانی با معاصران غربی‌اش است؛ آن شگفتی‌ای که به دغدغه فرهادی در حومه پاریس و درباره اخلاقیات جوانان فرانسوی بدل می‌شود.
بازی بازیگران فیلم یکی از اعتبارات آن به حساب می‌آید؛ برنیس بژو در نقش زنی بی‌اعتماد، آزرده و خطرناک. طاهر رحیم، مرد جوانی با پیری زودرسی ناشی از رنجی که می‌کشد. علی مصفا، بازیگر ایرانی که در حکم یک دانای شرقی وارد بازی می‌شود و هیچ‌گاه مرتکب خطا نمی‌شود و در آخر، این فرهادی است که بر مبنای حکایت خود به یک نتیجه‌گیری اخلاقی می‌رسد.
تحلیل آرنو هه فیلم برخلاف عنوانش به آنچه گذشته نمی‌پردازد مگر در جزییات. به‌عنوان مثال احمد هنگام زیروروکردن چمدانش در انباری به عکسی از گذشته‌اش با ماری برمی‌خورد. فیلم بیشتر بر پایه هجوم گذشته به حال و حجمی از ناگفته‌ها پیش می‌رود. اصغر فرهادی کاری مشابه بافتن یک شال را انجام می‌دهد و طبق عادتش واقعیت را درون سرپوشی قرار می‌دهد تا به ما بقبولاند که این واقعیت بسیار آشنا و در عین حال پیچیده است. مطابق معمول فیلم‌های فرهادی، حقیقت در رفت‌وآمد است و گناهکار مدام از شخصی به دیگری بدل شده و جرم دست‌به‌دست می‌شود. اصلی‌ترین دروغ داستان یعنی همان چرایی خودکشی زن سمیر به شخصیتی نسبت داده می‌شود که زیردست‌ترین جایگاه اجتماعی را دارد. در این فضاست که میزانسن استادانه، با موقعیت هماهنگ می‌شود و اصغر فرهادی سینماگری ساختارشکن و در عین حال ماهر باقی می‌ماند. سینمای او باز، نیمه‌بسته و بسته است.
* بخش اول برگرفته از لوموند (27می 2013) و بخش دوم برگرفته از «critikat.com» توسط نازنین اردوبازارچی ترجمه شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.