|

اشتغال و سرمایه اجتماعی

رضا غیبی

خرداد سال‌جاری آغازی بود بر پایان «معجزه هزاره سوم» و بسته‌شدن پرانتزی که در جمهوری‌اسلامی باز شده بود. فضای شکل‌گرفته بعد از انتخابات یازدهمین دوره ریاست‌جمهوری برای کسی قابل پیش‌بینی نبود. پس از انتخابات بسیاری از ارتباطات فروپاشیده بازسازی شد و سرمایه اجتماعی مناسبی برای پیروز این انتخابات شکل گرفت. این؛ شاید اولین برگ‌برنده دولت تدبیروامید بود که به سرمایه‌ای دست یافت که اجزای مختلف یک نظام حکومتی برای انجام کار و موفقیت به آن نیاز دارد. اما چگونگی حفظ این سرمایه نکته‌ای بود که کابینه یازدهم با نکته‌سنجی، آن را مشق کرد تا ارتباطات قطع‌شده به سرعت برقرار شود.
دغدغه پایدارنبودن شورونشاط و سرمایه اجتماعی ایجادشده و تصویری که اتاق فکر روحانی از نقطه مقابل داشت، شیوه جدیدی از ارتباط با مردم را رقم زد تا دولتمردان، جدای از مجاری رسمی با مردم ارتباط برقرار کنند. آسیب‌شناسی و چشم‌انداز این سرمایه اجتماعی از انتخاب روحانی، گام بعدی حلقه نیاوران بود تا در راستای رسیدن به چشم‌اندازهای موردنظر حرکت کنند. با درنظرگرفتن شرایط اقتصادی و سیاسی حاکم بر کشور، مسلما این چشم‌اندازها در مرحله نخست به ایجاد شغل و تقویت دخل در برابر خرج ختم می‌شود.
محدودیت ایجاد شغل و بیرون‌ماندن بخشی از کارجویان، چالشی است که شاید کمتر توجهی به آن شده باشد. این چالش در نگاه نخست چندان جدی به نظر نمی‌رسد. اگر دولت در برنامه‌های اشتغالزایی توفیق چندانی نداشته باشد، شاهد ایجاد ترک در اعتماد بین مردم و دولت خواهیم بود که این نقطه، سرآغازی خواهد بود بر ریزش سرمایه‌های اجتماعی. رسیدن به این مرحله، اختلاف کارجویان جذب‌شده و آنهایی که بیرون دایره اشتغالزایی دولت صف کشیده‌اند را تشدید خواهد کرد.
عواقب معضل بیکاری و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن واکنش جوانان به این موضوع، ایجاب می‌کند تا دولت‌ها مسایل بازار کار را جدی‌تر بگیرند. قرارگرفتن بخشی از جامعه بیکاران که دسترسی به شغل برای آنها به تعویق ‌افتاده، در فهرست منتقدان و معترضان به دولت و آنهایی که از گروه بیکاران خارج شده‌اند، زنگ خطری است که برای هر دولتی، پرهزینه است.
خرداد سال‌جاری آغازی بود بر پایان «معجزه هزاره سوم» و بسته‌شدن پرانتزی که در جمهوری‌اسلامی باز شده بود. فضای شکل‌گرفته بعد از انتخابات یازدهمین دوره ریاست‌جمهوری برای کسی قابل پیش‌بینی نبود. پس از انتخابات بسیاری از ارتباطات فروپاشیده بازسازی شد و سرمایه اجتماعی مناسبی برای پیروز این انتخابات شکل گرفت. این؛ شاید اولین برگ‌برنده دولت تدبیروامید بود که به سرمایه‌ای دست یافت که اجزای مختلف یک نظام حکومتی برای انجام کار و موفقیت به آن نیاز دارد. اما چگونگی حفظ این سرمایه نکته‌ای بود که کابینه یازدهم با نکته‌سنجی، آن را مشق کرد تا ارتباطات قطع‌شده به سرعت برقرار شود.
دغدغه پایدارنبودن شورونشاط و سرمایه اجتماعی ایجادشده و تصویری که اتاق فکر روحانی از نقطه مقابل داشت، شیوه جدیدی از ارتباط با مردم را رقم زد تا دولتمردان، جدای از مجاری رسمی با مردم ارتباط برقرار کنند. آسیب‌شناسی و چشم‌انداز این سرمایه اجتماعی از انتخاب روحانی، گام بعدی حلقه نیاوران بود تا در راستای رسیدن به چشم‌اندازهای موردنظر حرکت کنند. با درنظرگرفتن شرایط اقتصادی و سیاسی حاکم بر کشور، مسلما این چشم‌اندازها در مرحله نخست به ایجاد شغل و تقویت دخل در برابر خرج ختم می‌شود.
محدودیت ایجاد شغل و بیرون‌ماندن بخشی از کارجویان، چالشی است که شاید کمتر توجهی به آن شده باشد. این چالش در نگاه نخست چندان جدی به نظر نمی‌رسد. اگر دولت در برنامه‌های اشتغالزایی توفیق چندانی نداشته باشد، شاهد ایجاد ترک در اعتماد بین مردم و دولت خواهیم بود که این نقطه، سرآغازی خواهد بود بر ریزش سرمایه‌های اجتماعی. رسیدن به این مرحله، اختلاف کارجویان جذب‌شده و آنهایی که بیرون دایره اشتغالزایی دولت صف کشیده‌اند را تشدید خواهد کرد.
عواقب معضل بیکاری و غیرقابل پیش‌بینی‌بودن واکنش جوانان به این موضوع، ایجاب می‌کند تا دولت‌ها مسایل بازار کار را جدی‌تر بگیرند. قرارگرفتن بخشی از جامعه بیکاران که دسترسی به شغل برای آنها به تعویق ‌افتاده، در فهرست منتقدان و معترضان به دولت و آنهایی که از گروه بیکاران خارج شده‌اند، زنگ خطری است که برای هر دولتی، پرهزینه است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.