در ستایش زیبارویان رهاشده
سامان موحدیراد
در سالهای اخیر یکی از سرگرمیهایم پیگیری خبر تلاش مجلس برای بستن مالیات به خانههای خالی در تهران است. خانههای خالی و بیشتر متروکهای که در پیادهرویهای روزانهام در تهران از کنارشان میگذرم، از روی دیوارشان سرک میکشم یا از پنجره شکستهشان داخلشان را دید میزنم. خوششانس اگر باشم سرایدار یکیشان برای گذاشتن آشغال بیرون آمده باشد یا برای کشیدن سیگاری در را باز کرده باشد و بتوان درونشان را ببینم. علاقهمندم این قانون تصویب شود، چون به نظر میرسد در پناه این قانون تعدادی از خانههای متروکه، رهاشده و زیبای تهران دوباره به این شهر بازمیگردد. این را که این قانون بتواند زنجیر این خانهها را باز کند یا نه نمیدانم ولی این بخشی از رؤیایی است که برای خانههای قدیمی تهران میپرورانم. زیبارویانی که روزگاری درخشان در این شهر داشتهاند و حالا معلوم نیست چرا یکباره رها شدهاند. آنقدریکه خودم را در این سالها میشناسم، همیشه توجهم به چیزهای جدید و مدرن جلب شده است. تقریبا در هر چیزی سبک تازه و نوی آن را پسندیدهام و به آن علاقهمند شدهام. در این میان تنها خانهها هستند که قدیمیهایش را به جدیدهایش ترجیح میدهم. خانهها هرچه قدیمیتر باجذبهتر. شاید بخشی از این مسئله به این بازمیگردد که در سالهای اخیر شهرسازی در ایران از یک چیز باهویت و صاحب شخصیت به یک چیز بیهویت تبدیل شده است. دیگر از خانههایی که برای پاگرد آن 20، 30 متر زمین کنار میگذاشتند، خبری نیست و خانهها با کمترین خلل و فرجی، تنها برای بالابردن متراژ مساحت قابل فروش آن ساخته میشوند. همین اصالتدادن کمیت بر کیفیت موجب شده اغلب خانههای تازه چندان چنگی به دل نزند و دیگر در معماری خانهها دنبال داستان و ظرافتی نباشیم و دیگر هیجانی برای کشف وجود نداشته باشد؛ اما علاقه به خانههای قدیمی تنها در مسئله معماری نهفته نیست، علاقه به خانههای قدیمی و بهویژه خانههای متروکه و رهاشده بخش دیگری هم دارد. شاید به دنبال خواندن داستانهایی از آنها هستیم که دیگر اثری از آن نیست. در جایی ثبت نشده و تنها گردی از آن مانده است. علاقه به خواندن همین داستانها موجب میشود تا سراغ متروکهها برویم و ببینیم در روزگار و زمانه خودشان چه بودهاند و چه میکردهاند. تازگیها بهواسطه شغل پارهوقتی که پیدا کردهام، به برخی خانههای متروکه و در حال بازسازی تهران سر میزنم. هفتهای یک روز در یکی از این خانههای نزدیک به 100ساله تهران قدم میزنم و زوایا و خفایای آن را بررسی میکنم. خانههایی که اغلب از سوی مالکانشان رها شدهاند تا نابود شوند. داستانهایی که قرار است فراموش شوند. تصمیم گرفتم این علاقه به متروکهها، خواندن داستانهای آنها و به تصویردرآوردن روزگار آنها را اینجا مدون کنم. اینجا قرار است یک روایت هفتگی و مکتوب از متروکههایی باشد که به آنها سر میزنم. خانههای زیبایی که میتوانست هنوز هم بخشی از حیات شهری باشد اما به هر دلیلی از رونق افتاده و گوشهای رها شدهاند. اینجا قرار است از روزگار رفته تهران و شهرهای دیگر بگوییم. «متروکهنگاری» دوشنبهها در صفحه آخر «شرق» منتشر میشود.
در سالهای اخیر یکی از سرگرمیهایم پیگیری خبر تلاش مجلس برای بستن مالیات به خانههای خالی در تهران است. خانههای خالی و بیشتر متروکهای که در پیادهرویهای روزانهام در تهران از کنارشان میگذرم، از روی دیوارشان سرک میکشم یا از پنجره شکستهشان داخلشان را دید میزنم. خوششانس اگر باشم سرایدار یکیشان برای گذاشتن آشغال بیرون آمده باشد یا برای کشیدن سیگاری در را باز کرده باشد و بتوان درونشان را ببینم. علاقهمندم این قانون تصویب شود، چون به نظر میرسد در پناه این قانون تعدادی از خانههای متروکه، رهاشده و زیبای تهران دوباره به این شهر بازمیگردد. این را که این قانون بتواند زنجیر این خانهها را باز کند یا نه نمیدانم ولی این بخشی از رؤیایی است که برای خانههای قدیمی تهران میپرورانم. زیبارویانی که روزگاری درخشان در این شهر داشتهاند و حالا معلوم نیست چرا یکباره رها شدهاند. آنقدریکه خودم را در این سالها میشناسم، همیشه توجهم به چیزهای جدید و مدرن جلب شده است. تقریبا در هر چیزی سبک تازه و نوی آن را پسندیدهام و به آن علاقهمند شدهام. در این میان تنها خانهها هستند که قدیمیهایش را به جدیدهایش ترجیح میدهم. خانهها هرچه قدیمیتر باجذبهتر. شاید بخشی از این مسئله به این بازمیگردد که در سالهای اخیر شهرسازی در ایران از یک چیز باهویت و صاحب شخصیت به یک چیز بیهویت تبدیل شده است. دیگر از خانههایی که برای پاگرد آن 20، 30 متر زمین کنار میگذاشتند، خبری نیست و خانهها با کمترین خلل و فرجی، تنها برای بالابردن متراژ مساحت قابل فروش آن ساخته میشوند. همین اصالتدادن کمیت بر کیفیت موجب شده اغلب خانههای تازه چندان چنگی به دل نزند و دیگر در معماری خانهها دنبال داستان و ظرافتی نباشیم و دیگر هیجانی برای کشف وجود نداشته باشد؛ اما علاقه به خانههای قدیمی تنها در مسئله معماری نهفته نیست، علاقه به خانههای قدیمی و بهویژه خانههای متروکه و رهاشده بخش دیگری هم دارد. شاید به دنبال خواندن داستانهایی از آنها هستیم که دیگر اثری از آن نیست. در جایی ثبت نشده و تنها گردی از آن مانده است. علاقه به خواندن همین داستانها موجب میشود تا سراغ متروکهها برویم و ببینیم در روزگار و زمانه خودشان چه بودهاند و چه میکردهاند. تازگیها بهواسطه شغل پارهوقتی که پیدا کردهام، به برخی خانههای متروکه و در حال بازسازی تهران سر میزنم. هفتهای یک روز در یکی از این خانههای نزدیک به 100ساله تهران قدم میزنم و زوایا و خفایای آن را بررسی میکنم. خانههایی که اغلب از سوی مالکانشان رها شدهاند تا نابود شوند. داستانهایی که قرار است فراموش شوند. تصمیم گرفتم این علاقه به متروکهها، خواندن داستانهای آنها و به تصویردرآوردن روزگار آنها را اینجا مدون کنم. اینجا قرار است یک روایت هفتگی و مکتوب از متروکههایی باشد که به آنها سر میزنم. خانههای زیبایی که میتوانست هنوز هم بخشی از حیات شهری باشد اما به هر دلیلی از رونق افتاده و گوشهای رها شدهاند. اینجا قرار است از روزگار رفته تهران و شهرهای دیگر بگوییم. «متروکهنگاری» دوشنبهها در صفحه آخر «شرق» منتشر میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.