|

كارتي براي مقابله با پيونگ‌يانگ نداريم

جوزف دتوماس. عضو ارشد وزارت خارجه آمریكا

هرگز فرصت گفت‌وگو با همكار قدیمی‌ام «ایوانز ریور» را از دست نمی‌دهم؛ آن‌هم زمانی‌ كه تازه از كره‌شمالی به آمریكا بازگشته است. او در بخشی از صحبت‌هایش تأكید می‌كند كه جمهوری دموكراتیك خلق كره در شرایط اقتصادی دشواری به‌ سر می‌برد؛ بنابراین اگر دولت جو بایدن امیدی به دستیابی به هدف خلع سلاح هسته‌ای این كشور دارد،‌ باید تحریم‌هایی شدیدتر از آن ‌چیزی كه علیه پیونگ‌یانگ وضع شده، اعمال كند. ریور تصور می‌كند سیاستی چندوجهی با اعمال حداكثر فشار باید علیه كره‌شمالی به ‌كار گرفته شود؛ فشاری بیش از آنچه دولت دونالد ترامپ در سال 2017 علیه مقامات این كشور اعمال كرد. اگر كسی این فرضیه را بپذیرد كه اقتصاد كره‌شمالی در وضعیت بغرنجی قرار دارد،‌ پس مؤلفه‌های نظامی، دیپلماتیك و اقتصادی كه ریور پیشنهاد می‌كند، می‌تواند جدی‌ترین تلاش برای سرنگونی رژیم پیونگ‌یانگ از ابتدای جنگ كره در سال‌های 1950 میلادی باشد؛ اما من بر این باورم كه فرضیه بنیادی «ریور» از خط‌مشی سیاسی او نشئت نمی‌گیرد و شرایط بین‌المللی هرگز اجازه نمی‌دهد چنین نسخه‌ای تجویز و عملیاتی شود. ارزیابی فرضی «ریور» بر این نكته استوار شده كه اقتصاد كره‌ شمالی سنگلاخی است و این موضوع از دایره تخصص من فراتر است. با‌این‌حال نسبتا مطمئن هستم او درباره نسبت تأثیر تحریم‌ها تا این اندازه اشتباه می‌كند؛ چراكه جمهوری دموكراتیك كره با كمك‌های بی‌شمار چینی‌ها، راهكارهایی برای كم‌‌اثركردن تحریم‌های دردناك در دستور كار دارد.
این در حالی است كه كووید 19 و واكنش این رژیم به آن، موضوع دیگری است. پیونگ‌یانگ تجارت بین‌المللی‌اش را تعطیل كرده است و هزینه‌های اجرائی برنامه اقتصادی‌اش را با شدت و دوباره كنترل می‌كند. ممكن است این اقدامات واكنشی، همان تأثیری را داشته باشد كه سال‌ها تحریم سازمان ملل و ایالات‌ متحده نتوانسته آن را انجام دهد؛ بنابراین به‌عنوان موضوع عملی، امروزه هرگونه بحث درباره تحریم‌های بی‌اهمیت، دیگر موضوعیتی ندارد. در واقع كره‌شمالی برنامه خودتحریمی‌اش را بسیار شدیدتر از تحریم‌های ما به ‌كار بسته است. همان‌طوركه ریور می‌گوید، در پیونگ‌یانگ هیچ تجارت بین‌المللی وجود ندارد، پس هیچ تحریمی نمی‌تواند شرایط را برای مقامات كره‌شمالی دشوارتر از آنی بكند كه اكنون با آن مواجه هستند. تحریم‌های شدیدی كه ریور پیشنهاد می‌دهد، پس از عبور از اپیدمی، قادر به حفظ فشارها بر مقامات كره‌شمالی نیستند.
واقعیت دشوار
پیشنهاد ریور زمانی شایان تأمل بود كه ما در فضای دیپلماتیك 2017 و 2016 بودیم. با آغاز مارس 2016، ایالات ‌متحده به موفقیت درخور توجهی در اعمال تحریم‌های دردناك علیه کره‌شمالی از طریق قطع‌نامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد دست یافت. دولت‌های باراك اوباما و دونالد ترامپ نیز توانستند با جلب رضایت‌های بین‌المللی كشورهایی مانند كره‌جنوبی و ژاپن، تحریم‌های بیشتری علیه كره‌شمالی اعمال كنند. البته عامل اصلی این موفقیت‌ها، ناامیدی چین از توقف آزمایش‌های هسته‌ای و موشكی تحریك‌آمیز كره‌شمالی و از آن مهم‌تر، ترس از واكنش نظامی از سوی دولت ترامپ بود. هرچند آن روزها گذشته است. این در حالی است كه برای هرگونه تشدید تحریم‌های پیونگ‌یانگ، تنها پشتیبانی بین‌المللی كافی نیست. تا سال 2019، جمهوری خلق چین آشكارا تحریم‌ها را نقض می‌كرد و به همراه روسیه مانع اعمال هرگونه تحریم معنادار در شورای امنیت و كمیته تحریم‌ها می‌شد. در آن سو، دولت مون جائه این در كره‌جنوبی به‌جای افزایش فشار بر پیونگ‌یانگ، علاقه‌مند به كاهش تحریم‌ها برای تسهیل تعامل با كره‌شمالی بود.
بر این اساس وقتی ریور درباره ایجاد ائتلافی برای تحمیل مجازات‌های شدید علیه پیونگ‌یانگ صحبت می‌كند، تعداد كشورهای موافق به اندازه انگشت‌های یك دست هم نیست؛ به‌ویژه آنكه بازیگران اصلی این منطقه نه‌تنها از تحریم‌های مؤثر حمایت نمی‌كنند، بلكه تمایل به اجرای آن را هم ندارند. البته آمریكا گاهی با استفاده از تحریم‌های ثانویه موفق به ایجاد ائتلافی ناخواسته اما مؤثر شده است. در حقیقت اعمال تحریم‌های تهدیدآمیز علیه اشخاص ثالث، در نهایت آنان را مجبور به همراهی با واشنگتن می‌كند. بهترین مثال استفاده از این استراتژی، نمونه ایران بود كه در زمان باراك اوباما تهران را به میز مذاكره كشاند. این استراتژی نتیجه داد؛ چراكه بازیگران بزرگی مانند چین و روسیه بر این باور بودند كه تحقق هدف این كارزار كه برنامه هسته‌ای ایران را نیز دربر می‌گرفت، از طرق دیپلماسی به نفع آنان نیز هست؛ اما نباید فراموش كرد و نادیده گرفت كه ترامپ هنگام خروج از برجام نتوانست با استفاده از تحریم‌های ثانویه، جامعه بین‌المللی را وادار به همراهی با سیاست‌های واشنگتن كند. پس كسانی كه نمی‌خواهند این روند در شبه‌جزیره كره تكرار شود، باید با احتیاط به چنین ابزاری نگاه كنند. ایالا‌ت ‌متحده همیشه نمی‌تواند برای بازگشت تحریم‌های مؤثری كه ما در سال‌های 2016 و 2017 داشتیم، بار دیگر فضای بین‌المللی را بازسازی كند، چه برسد به اینكه سطح شكننده‌تری را اعمال و به سمت نابودی رژیم پیونگ‌یانگ نیز حركت كند.
لحظه حساس
براساس تحلیل ریور، ما درحال‌حاضر نقطه فشار مورد نیاز را در اختیار داریم؛ اقتصاد كره‌شمالی متوقف شده و آسیب دیده است، پس معامله‌ای كه تخفیف برخی از تحریم‌ها را به‌ دنبال داشته باشد، اكنون نسبت به پیش از همه‌گیری كرونا از ارزش بیشتری برخوردار است. با وجود این، باید گفت توافقی كه در نهایت به خلع سلاح هسته‌ای كره‌شمالی منجر شود، به این زودی‌ها محقق نمی‌شود و احتمال تغییر شرایط اساسی در شبه‌جزیره بسیار حداقلی است؛ بنابراین دولت بایدن به‌جای آنكه هدفی غیرواقعی را دنبال كند، باید از این لحظه برای مؤثرتركردن و اعتباربخشیدن به تحریم‌های كنونی بهره ببرد. برای مثال سخت‌گیری بیشتر در عملیات‌های رمزارزها نقطه شروع خوبی است. آنان می‌توانند در برابر تكنیك‌های فنی برای دورزدن تحریم‌ها موانعی را ایجاد كنند؛ راه‌حلی كه احتیاج به همراهی كشورهای شرق آسیا با واشنگتن ندارد. همچنین می‌توانند نظام تحریمی به مراتب سخت‌تری را نسبت به سال 2019 عملیاتی كنند تا كاهش تحریم‌ها برای كره‌شمالی در ماه‌های آینده جذاب‌تر به ‌نظر برسد. بنابراین با هر شرایطی، ساختار بین‌المللی برای اجرای نسخه اقتصادی ریور مناسب نیست. علاوه بر آن، رژیم افراطی كیم جونگ اون همواره ترجیح ‌می‌دهد مردم كره‌شمالی گرسنه بمانند اما در برابر فشارهای افراد حامی پیشنهاد ریور سر تعظیم خم نكنند. در پایان می‌توان گفت تنها یك فرصت وجود دارد و آن‌هم كاهش یا لغو برخی تحریم‌هاست كه باید از سوی جمهوری دموكراتیك خلق چین نیز تأیید شود.
هرگز فرصت گفت‌وگو با همكار قدیمی‌ام «ایوانز ریور» را از دست نمی‌دهم؛ آن‌هم زمانی‌ كه تازه از كره‌شمالی به آمریكا بازگشته است. او در بخشی از صحبت‌هایش تأكید می‌كند كه جمهوری دموكراتیك خلق كره در شرایط اقتصادی دشواری به‌ سر می‌برد؛ بنابراین اگر دولت جو بایدن امیدی به دستیابی به هدف خلع سلاح هسته‌ای این كشور دارد،‌ باید تحریم‌هایی شدیدتر از آن ‌چیزی كه علیه پیونگ‌یانگ وضع شده، اعمال كند. ریور تصور می‌كند سیاستی چندوجهی با اعمال حداكثر فشار باید علیه كره‌شمالی به ‌كار گرفته شود؛ فشاری بیش از آنچه دولت دونالد ترامپ در سال 2017 علیه مقامات این كشور اعمال كرد. اگر كسی این فرضیه را بپذیرد كه اقتصاد كره‌شمالی در وضعیت بغرنجی قرار دارد،‌ پس مؤلفه‌های نظامی، دیپلماتیك و اقتصادی كه ریور پیشنهاد می‌كند، می‌تواند جدی‌ترین تلاش برای سرنگونی رژیم پیونگ‌یانگ از ابتدای جنگ كره در سال‌های 1950 میلادی باشد؛ اما من بر این باورم كه فرضیه بنیادی «ریور» از خط‌مشی سیاسی او نشئت نمی‌گیرد و شرایط بین‌المللی هرگز اجازه نمی‌دهد چنین نسخه‌ای تجویز و عملیاتی شود. ارزیابی فرضی «ریور» بر این نكته استوار شده كه اقتصاد كره‌ شمالی سنگلاخی است و این موضوع از دایره تخصص من فراتر است. با‌این‌حال نسبتا مطمئن هستم او درباره نسبت تأثیر تحریم‌ها تا این اندازه اشتباه می‌كند؛ چراكه جمهوری دموكراتیك كره با كمك‌های بی‌شمار چینی‌ها، راهكارهایی برای كم‌‌اثركردن تحریم‌های دردناك در دستور كار دارد.
این در حالی است كه كووید 19 و واكنش این رژیم به آن، موضوع دیگری است. پیونگ‌یانگ تجارت بین‌المللی‌اش را تعطیل كرده است و هزینه‌های اجرائی برنامه اقتصادی‌اش را با شدت و دوباره كنترل می‌كند. ممكن است این اقدامات واكنشی، همان تأثیری را داشته باشد كه سال‌ها تحریم سازمان ملل و ایالات‌ متحده نتوانسته آن را انجام دهد؛ بنابراین به‌عنوان موضوع عملی، امروزه هرگونه بحث درباره تحریم‌های بی‌اهمیت، دیگر موضوعیتی ندارد. در واقع كره‌شمالی برنامه خودتحریمی‌اش را بسیار شدیدتر از تحریم‌های ما به ‌كار بسته است. همان‌طوركه ریور می‌گوید، در پیونگ‌یانگ هیچ تجارت بین‌المللی وجود ندارد، پس هیچ تحریمی نمی‌تواند شرایط را برای مقامات كره‌شمالی دشوارتر از آنی بكند كه اكنون با آن مواجه هستند. تحریم‌های شدیدی كه ریور پیشنهاد می‌دهد، پس از عبور از اپیدمی، قادر به حفظ فشارها بر مقامات كره‌شمالی نیستند.
واقعیت دشوار
پیشنهاد ریور زمانی شایان تأمل بود كه ما در فضای دیپلماتیك 2017 و 2016 بودیم. با آغاز مارس 2016، ایالات ‌متحده به موفقیت درخور توجهی در اعمال تحریم‌های دردناك علیه کره‌شمالی از طریق قطع‌نامه‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد دست یافت. دولت‌های باراك اوباما و دونالد ترامپ نیز توانستند با جلب رضایت‌های بین‌المللی كشورهایی مانند كره‌جنوبی و ژاپن، تحریم‌های بیشتری علیه كره‌شمالی اعمال كنند. البته عامل اصلی این موفقیت‌ها، ناامیدی چین از توقف آزمایش‌های هسته‌ای و موشكی تحریك‌آمیز كره‌شمالی و از آن مهم‌تر، ترس از واكنش نظامی از سوی دولت ترامپ بود. هرچند آن روزها گذشته است. این در حالی است كه برای هرگونه تشدید تحریم‌های پیونگ‌یانگ، تنها پشتیبانی بین‌المللی كافی نیست. تا سال 2019، جمهوری خلق چین آشكارا تحریم‌ها را نقض می‌كرد و به همراه روسیه مانع اعمال هرگونه تحریم معنادار در شورای امنیت و كمیته تحریم‌ها می‌شد. در آن سو، دولت مون جائه این در كره‌جنوبی به‌جای افزایش فشار بر پیونگ‌یانگ، علاقه‌مند به كاهش تحریم‌ها برای تسهیل تعامل با كره‌شمالی بود.
بر این اساس وقتی ریور درباره ایجاد ائتلافی برای تحمیل مجازات‌های شدید علیه پیونگ‌یانگ صحبت می‌كند، تعداد كشورهای موافق به اندازه انگشت‌های یك دست هم نیست؛ به‌ویژه آنكه بازیگران اصلی این منطقه نه‌تنها از تحریم‌های مؤثر حمایت نمی‌كنند، بلكه تمایل به اجرای آن را هم ندارند. البته آمریكا گاهی با استفاده از تحریم‌های ثانویه موفق به ایجاد ائتلافی ناخواسته اما مؤثر شده است. در حقیقت اعمال تحریم‌های تهدیدآمیز علیه اشخاص ثالث، در نهایت آنان را مجبور به همراهی با واشنگتن می‌كند. بهترین مثال استفاده از این استراتژی، نمونه ایران بود كه در زمان باراك اوباما تهران را به میز مذاكره كشاند. این استراتژی نتیجه داد؛ چراكه بازیگران بزرگی مانند چین و روسیه بر این باور بودند كه تحقق هدف این كارزار كه برنامه هسته‌ای ایران را نیز دربر می‌گرفت، از طرق دیپلماسی به نفع آنان نیز هست؛ اما نباید فراموش كرد و نادیده گرفت كه ترامپ هنگام خروج از برجام نتوانست با استفاده از تحریم‌های ثانویه، جامعه بین‌المللی را وادار به همراهی با سیاست‌های واشنگتن كند. پس كسانی كه نمی‌خواهند این روند در شبه‌جزیره كره تكرار شود، باید با احتیاط به چنین ابزاری نگاه كنند. ایالا‌ت ‌متحده همیشه نمی‌تواند برای بازگشت تحریم‌های مؤثری كه ما در سال‌های 2016 و 2017 داشتیم، بار دیگر فضای بین‌المللی را بازسازی كند، چه برسد به اینكه سطح شكننده‌تری را اعمال و به سمت نابودی رژیم پیونگ‌یانگ نیز حركت كند.
لحظه حساس
براساس تحلیل ریور، ما درحال‌حاضر نقطه فشار مورد نیاز را در اختیار داریم؛ اقتصاد كره‌شمالی متوقف شده و آسیب دیده است، پس معامله‌ای كه تخفیف برخی از تحریم‌ها را به‌ دنبال داشته باشد، اكنون نسبت به پیش از همه‌گیری كرونا از ارزش بیشتری برخوردار است. با وجود این، باید گفت توافقی كه در نهایت به خلع سلاح هسته‌ای كره‌شمالی منجر شود، به این زودی‌ها محقق نمی‌شود و احتمال تغییر شرایط اساسی در شبه‌جزیره بسیار حداقلی است؛ بنابراین دولت بایدن به‌جای آنكه هدفی غیرواقعی را دنبال كند، باید از این لحظه برای مؤثرتركردن و اعتباربخشیدن به تحریم‌های كنونی بهره ببرد. برای مثال سخت‌گیری بیشتر در عملیات‌های رمزارزها نقطه شروع خوبی است. آنان می‌توانند در برابر تكنیك‌های فنی برای دورزدن تحریم‌ها موانعی را ایجاد كنند؛ راه‌حلی كه احتیاج به همراهی كشورهای شرق آسیا با واشنگتن ندارد. همچنین می‌توانند نظام تحریمی به مراتب سخت‌تری را نسبت به سال 2019 عملیاتی كنند تا كاهش تحریم‌ها برای كره‌شمالی در ماه‌های آینده جذاب‌تر به ‌نظر برسد. بنابراین با هر شرایطی، ساختار بین‌المللی برای اجرای نسخه اقتصادی ریور مناسب نیست. علاوه بر آن، رژیم افراطی كیم جونگ اون همواره ترجیح ‌می‌دهد مردم كره‌شمالی گرسنه بمانند اما در برابر فشارهای افراد حامی پیشنهاد ریور سر تعظیم خم نكنند. در پایان می‌توان گفت تنها یك فرصت وجود دارد و آن‌هم كاهش یا لغو برخی تحریم‌هاست كه باید از سوی جمهوری دموكراتیك خلق چین نیز تأیید شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.