|

بی‌میلی ایرانی‌ها به تعامل با غرب

تحریم‌های ترامپ، دیپلماسی را تضعیف کرد

این‌طور که از اوضاع برمی‌آید، ایران دیگر تمایلی به دیپلماسی ندارد. اعمال دوباره تحریم‌ها موجب شد ایرانیان دیگر به غرب به‌عنوان یک شریک احتمالی نگاه نکنند. به‌علاوه، سازوکار فشار حداکثری تفکر ضدسازش را بیش از پیش استوار کرد. اعمال دوباره تحریم‌ها، اقتصاد ایران را 12 درصد کوچک کرد، درآمد سرانه واقعی 14 درصد و صادرات نفت تا 80 درصد کاهش و نرخ فقر مطلق کشور بین مارس 2018 تا مارس 2020 تا 11 درصد افزایش یافت. از متوسط استاندارد زندگی نیز 13 درصد کاسته شد. پول ملی یک‌چهارم ارزش خود را از دست داد و حداقل ارزش دستمزد از 260 دلار در ماه به 70 دلار رسید. هزینه یک سبد غذایی با دوهزارو 100 کیلو کالری سه برابر شد و در سال 2017، 27 درصد از ایرانیان نتوانستند این سبد غذایی را تأمین کنند؛ در‌حالی‌که این عدد در سال 2019 به 40 درصد رسید.
تحریم‌های ترامپ موجب شد بخش درخور ملاحظه‌ای از طبقه متوسط به سمت خط فقر حرکت کنند. تخریب تحریم‌های ترامپ دو برابر تحریم‌های اوباما بود. ترامپ کشور را زیر فشار زیادی قرار داد، بدون اینکه مشوق یا هدفی از آغاز گفت‌وگوها با ایران را اعلام کند. در دوران اوباما، روحانی توانست ایده مرتبط‌بودن مشکلات اقتصادی ایران با انزوای کشور و نیاز به دیپلماسی را کلید بزند؛ با‌این‌حال، به نظر نمی‌رسد چنین گفتمانی امروز جواب بدهد. روحانی توانست تا حدودی از پس وعده‌هایی که داده بود برآید. در سال 2015 و پس از توافق، نرخ رشد اقتصادی ایران تا 17 درصد افزایش یافت، سه‌و‌نیم میلیون فرصت شغلی ایجاد شد و نرخ فقر در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ کاهش یافت. در سال 2017، 45 درصد از مردم ایران طبقه متوسط محسوب می‌شدند. با‌این‌حال، دولت روحانی در تقسیم مزایای برجام در مناطق کمتر توسعه‌یافته و روستایی کمتر موفق بود. در شهرهای کوچک و روستایی نرخ بی‌کاری و فقر در همان نرخ قبلی باقی ماند. برای خانوارهای فقیر هم توافق هسته‌ای نه شغل تازه‌ای ایجاد کرد و نه سفره آنها را بزرگ‌تر. نرخ فقر روستایی از سال 2013 تا‌کنون بالای 40 درصد باقی مانده است. سیل تحریم‌های تازه از سال 2018 شمار افراد فقیر را از 22 میلیون نفر به 32 میلیون نفر افزایش داده و طبقه متوسط از 45 درصد جمعیت به 30 درصد در مارس 2020 رسید. پیش‌بینی می‌شود نرخ فقر تا سال 2021 به اندازه 45 تا 48 درصد افزایش یابد. توزیع نابرابر مزایای توافق هسته‌ای همراه با رشد فقر پس از اعمال تحریم‌های دوباره، اقشار پایین جامعه ایران را از هر دیپلماسی و تعاملی که درد اقتصادی آنها را کاهش دهد، دلزده کرده است. سیاست‌های دولت ترامپ در به سختی انداختن مردم ایران بسیار موفق بود، اما در برآوردن منافع آمریکا نه. تحریم‌های تازه به نظامی‌ترشدن ایران منجر شده است. دولت حالا با کسری بودجه زیادی روبه‌رو است و بدهی به پیمانکاران خصوصی که تقریبا ایجاد اشتغال 25‌درصدی کشور را بر عهده داشتند، انباشته شده است. این شرکت‌ها همچنین مسئول تأمین بودجه سیاست‌مداران اصلاح‌طلب در
25 سال گذشته بوده‌اند. اکنون بیشتر پیمانکاران خصوصی ورشکسته شده‌اند. این در حالی است که در دو سال گذشته 13 شرکت از 14 شرکت برتر خصوصی در بخش ساخت‌وساز جاده‌ای اعلام ورشکستگی کرده‌اند، اما قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا اعلام کرده از سال 2019 شمار طرح‌هایش در این بخش دو برابر شده است. در سال‌های اخیر، سپاه از فرصت‌های پیش‌آمده حداکثر استفاده را برد و با گسترش کمک‌های اجتماعی در مناطق محروم، این خلأ را پر کرد. سپاه توزیع بسته‌های غذایی به میلیون‌ها خانواده محروم را بر عهده گرفته است. این شیوه‌ها دولت روحانی را تضعیف کرده است.
نخبگان سیاسی ایران، به‌ویژه اصلاح‌طلبان، اکنون با چالش پاسخ به این سؤال روبه‌رو هستند که آیا طرفداران دیپلماسی می‌توانند تضمین کنند که حل نگرانی پیرامون ایران بابت برنامه هسته‌ای و موشک‌های بالستیک، آمریکایی‌ها را به سمت مسائل تازه‌ای برای برگرداندن تحریم‌ها هدایت نمی‌کند؟ کشوری که همواره آماج تحریم‌های خارجی بوده، دور از انتظار است که بتواند سرمایه‌های خارجی درخور ملاحظه‌ای جذب کند. آیا در شرایط کنونی، طرفداری از تعامل با غرب واقعا منطقی است؟ آن‌هم در شرایطی که صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده ایران به رشد 3.2‌درصدی در سال 2021 بازخواهد گشت، حتی اگر تحریم‌ها به قوت خود باقی بمانند. تندروهای ایرانی نه‌تنها توانستند قدرت اقتصادی خود را استوار کنند، بلکه خرد متعارف درباره دیپلماسی به‌عنوان ابزاری برای بهبود زندگی مردم را نیز به چالش کشیده‌اند. استدلال آنها این است که با مقاومت و نه تعامل، ایران به توافقی بهتر خواهد رسید؛ توافقی که در آن ایالات متحده بالاخره مجبور خواهد شد حق ایران به‌عنوان یک قدرت نوظهور را به رسمیت بشناسد.
منبع: فارن‌افرز، ترجمه: دیپلماسی ایرانی
این‌طور که از اوضاع برمی‌آید، ایران دیگر تمایلی به دیپلماسی ندارد. اعمال دوباره تحریم‌ها موجب شد ایرانیان دیگر به غرب به‌عنوان یک شریک احتمالی نگاه نکنند. به‌علاوه، سازوکار فشار حداکثری تفکر ضدسازش را بیش از پیش استوار کرد. اعمال دوباره تحریم‌ها، اقتصاد ایران را 12 درصد کوچک کرد، درآمد سرانه واقعی 14 درصد و صادرات نفت تا 80 درصد کاهش و نرخ فقر مطلق کشور بین مارس 2018 تا مارس 2020 تا 11 درصد افزایش یافت. از متوسط استاندارد زندگی نیز 13 درصد کاسته شد. پول ملی یک‌چهارم ارزش خود را از دست داد و حداقل ارزش دستمزد از 260 دلار در ماه به 70 دلار رسید. هزینه یک سبد غذایی با دوهزارو 100 کیلو کالری سه برابر شد و در سال 2017، 27 درصد از ایرانیان نتوانستند این سبد غذایی را تأمین کنند؛ در‌حالی‌که این عدد در سال 2019 به 40 درصد رسید.
تحریم‌های ترامپ موجب شد بخش درخور ملاحظه‌ای از طبقه متوسط به سمت خط فقر حرکت کنند. تخریب تحریم‌های ترامپ دو برابر تحریم‌های اوباما بود. ترامپ کشور را زیر فشار زیادی قرار داد، بدون اینکه مشوق یا هدفی از آغاز گفت‌وگوها با ایران را اعلام کند. در دوران اوباما، روحانی توانست ایده مرتبط‌بودن مشکلات اقتصادی ایران با انزوای کشور و نیاز به دیپلماسی را کلید بزند؛ با‌این‌حال، به نظر نمی‌رسد چنین گفتمانی امروز جواب بدهد. روحانی توانست تا حدودی از پس وعده‌هایی که داده بود برآید. در سال 2015 و پس از توافق، نرخ رشد اقتصادی ایران تا 17 درصد افزایش یافت، سه‌و‌نیم میلیون فرصت شغلی ایجاد شد و نرخ فقر در تهران و بسیاری از شهرهای بزرگ کاهش یافت. در سال 2017، 45 درصد از مردم ایران طبقه متوسط محسوب می‌شدند. با‌این‌حال، دولت روحانی در تقسیم مزایای برجام در مناطق کمتر توسعه‌یافته و روستایی کمتر موفق بود. در شهرهای کوچک و روستایی نرخ بی‌کاری و فقر در همان نرخ قبلی باقی ماند. برای خانوارهای فقیر هم توافق هسته‌ای نه شغل تازه‌ای ایجاد کرد و نه سفره آنها را بزرگ‌تر. نرخ فقر روستایی از سال 2013 تا‌کنون بالای 40 درصد باقی مانده است. سیل تحریم‌های تازه از سال 2018 شمار افراد فقیر را از 22 میلیون نفر به 32 میلیون نفر افزایش داده و طبقه متوسط از 45 درصد جمعیت به 30 درصد در مارس 2020 رسید. پیش‌بینی می‌شود نرخ فقر تا سال 2021 به اندازه 45 تا 48 درصد افزایش یابد. توزیع نابرابر مزایای توافق هسته‌ای همراه با رشد فقر پس از اعمال تحریم‌های دوباره، اقشار پایین جامعه ایران را از هر دیپلماسی و تعاملی که درد اقتصادی آنها را کاهش دهد، دلزده کرده است. سیاست‌های دولت ترامپ در به سختی انداختن مردم ایران بسیار موفق بود، اما در برآوردن منافع آمریکا نه. تحریم‌های تازه به نظامی‌ترشدن ایران منجر شده است. دولت حالا با کسری بودجه زیادی روبه‌رو است و بدهی به پیمانکاران خصوصی که تقریبا ایجاد اشتغال 25‌درصدی کشور را بر عهده داشتند، انباشته شده است. این شرکت‌ها همچنین مسئول تأمین بودجه سیاست‌مداران اصلاح‌طلب در
25 سال گذشته بوده‌اند. اکنون بیشتر پیمانکاران خصوصی ورشکسته شده‌اند. این در حالی است که در دو سال گذشته 13 شرکت از 14 شرکت برتر خصوصی در بخش ساخت‌وساز جاده‌ای اعلام ورشکستگی کرده‌اند، اما قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا اعلام کرده از سال 2019 شمار طرح‌هایش در این بخش دو برابر شده است. در سال‌های اخیر، سپاه از فرصت‌های پیش‌آمده حداکثر استفاده را برد و با گسترش کمک‌های اجتماعی در مناطق محروم، این خلأ را پر کرد. سپاه توزیع بسته‌های غذایی به میلیون‌ها خانواده محروم را بر عهده گرفته است. این شیوه‌ها دولت روحانی را تضعیف کرده است.
نخبگان سیاسی ایران، به‌ویژه اصلاح‌طلبان، اکنون با چالش پاسخ به این سؤال روبه‌رو هستند که آیا طرفداران دیپلماسی می‌توانند تضمین کنند که حل نگرانی پیرامون ایران بابت برنامه هسته‌ای و موشک‌های بالستیک، آمریکایی‌ها را به سمت مسائل تازه‌ای برای برگرداندن تحریم‌ها هدایت نمی‌کند؟ کشوری که همواره آماج تحریم‌های خارجی بوده، دور از انتظار است که بتواند سرمایه‌های خارجی درخور ملاحظه‌ای جذب کند. آیا در شرایط کنونی، طرفداری از تعامل با غرب واقعا منطقی است؟ آن‌هم در شرایطی که صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی کرده ایران به رشد 3.2‌درصدی در سال 2021 بازخواهد گشت، حتی اگر تحریم‌ها به قوت خود باقی بمانند. تندروهای ایرانی نه‌تنها توانستند قدرت اقتصادی خود را استوار کنند، بلکه خرد متعارف درباره دیپلماسی به‌عنوان ابزاری برای بهبود زندگی مردم را نیز به چالش کشیده‌اند. استدلال آنها این است که با مقاومت و نه تعامل، ایران به توافقی بهتر خواهد رسید؛ توافقی که در آن ایالات متحده بالاخره مجبور خواهد شد حق ایران به‌عنوان یک قدرت نوظهور را به رسمیت بشناسد.
منبع: فارن‌افرز، ترجمه: دیپلماسی ایرانی

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.