|

در دومین «مجمع گفت‌وگوی تهران» مطرح شد

نسخه منطقه‌ای ایران

دومین «مجمع گفت‌وگوی تهران» از سوی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه برگزار شد. این نشست با سخنرانی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران آغاز شد. دومین مجمع گفت‌وگوی تهران به واسطه شرایط ناشی از کرونا به صورت مجازی و بر‌خط با حضور شرکت‌کنندگانی از داخل و خارج از کشور برگزار شد. پیش از برگزاری نشست، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه، اهداف این مجمع را هم‌اندیشی و تبادل نظر مقامات ارشد سیاسی و رؤسای مؤسسات مطالعاتی و اندیشکده‌ها از منطقه و جهان درباره شرایط منطقه‌ای ذکر کرده بود. وزیران خارجه برخی از کشورهای منطقه از‌جمله مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، محمدحنیف اتمر، وزیر خارجه افغانستان و فیصل المقداد، وزیر خارجه سوریه از سخنرانان این نشست معرفی شدند.
ظریف: فضای جدید منطقه از طریق گفت‌وگو شکل می‌گیرد
ظریف در سخنرانی ابتدایی این نشست گفت منطقه خاورمیانه در ماهیت خود با چالش‌ها‌ و بحران روبه‌رو نیست و این بحران‌ها ریشه انسانی دارند. وزیر امور خارجه اشاره کرد که ایران همان‌طور که در طرح صلح هرمز حسن روحانی، رئیس‌جمهور، در سازمان ملل مطرح شد، به دنبال پیشبرد گفت‌وگوی منطقه‌ای بوده است و از طریق این گفت‌وگوهاست که فضای جدید منطقه شکل می‌گیرد. ظریف بیان کرد: «سؤال اساسی این است که منطقه ما، غرب آسیا، چگونه می‌تواند تغییر شکل دهد؟ وضعیت فعلی منطقه ما خوب نیست. تغییر شکل منطقه‌ای به معنای این است که ما اول باید دلایل اصلی مشکلات در منطقه گسترده‌ترمان را شناسایی کنیم». او افزود: «به‌ندرت دنبال ریشه و دلایل [مشکلات منطقه] می‌گردیم. به نظرم سه ریشه اصلی وجود دارند که در اصل مداخله بین‌المللی، امنیتی‌سازی و اولویت‌بندی هستند». ظریف در این راستا ادامه داد: «جای هیچ سؤالی نیست که مداخله‌های طولانی و خطرناک بین‌المللی در منطقه ما یکی از دلایل اصلی مشکلات فعلی است. منطقه ما در پنج قرن گذشته، هدف طرح‌های ژئوپلیتیکی از سوی بازیگران فرامنطقه‌ای قرار گرفته است. تا همین اواخر که به یاد می‌آوریم، آمریکا ناامنی و بی‌ثباتی این منطقه را بیش از هر منطقه دیگری شدت داده است». او افزود: «اما مداخله آمریکا فقط به قلمرو نظامی محدود نمی‌شود. اقدامات اقتصادی قهری آمریکا علیه مردم ایران به‌ویژه در دوره یک بیماری همه‌گیر، دست‌کمی از یک جنگ اقتصادی ندارد. همان‌طور که الان هم شاهد هستیم، هنوز هیچ تفاوتی میان رئیس‌جمهور پیشین و رئیس‌جمهور فعلی آمریکا در استفاده از سیاست شکست‌خورده موسوم به فشار حداکثری وجود نداشته است». وزیر امور خارجه ایران همچنین گفت: «آمریکا به خاطر برتری نسبی‌اش در توان نظامی امنیتی‌سازی همه چیز را برای چیرگی بر آنها دنبال می‌کند. منطقه ما بهترین نمونه بوده است». او افزود: «این دربرگیرنده امتیاز دیگری هم برای آمریکا و شرکای غربی‌اش هست و آن انبارکردن تمام سخت‌افزارهای نظامی‌شان [در منطقه] است». وزیر خارجه ایران ادامه داد: «امنیتی‌سازی احتیاج به تهدیدها و دشمن‌های ساختگی و همچنین دوستان مصنوعی و اتحادهای سطحی دارد. امنیتی‌سازی، اولویت‌های منطقه را از پرداختن به اساسی‌ترین چالش‌ها و تهدیدهای واقعی امنیتی به سروکارداشتن با نمونه‌های ساختگی آن تغییر می‌دهد. احتمالا اساسی‌ترین انگیزه اولویت‌دادن به تهدیدهای امنیتی ساختگی در منطقه ما، به تعویق انداختن مسئله فلسطین و اگر امکانش بود، نادیده‌گرفتن آن است. پایان‌دادن به گرفتاری فلسطینی‌ها باید مستدام‌ترین اولویت منطقه بماند».
خطیب‌زاده: سیاست قدرت تنها روش ممکن نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در این نشست گفت: «[آمریکا] حتی از چندجانبه‌گرایی نیز برای فرسودن دیپلماسی و روی‌گردانی از چندجانبه‌گرایی واقعی استفاده می‌کند. دولت‌های مختلف آمریکا از‌جمله دولت فعلی مستقر در کاخ سفید از استراتژی‌های مختلفی استفاده کرده‌اند؛ اما تمام‌شان اهداف و دستور کار مشابهی دارند. این مشکل اصلی است». خطیب‌زاده افزود: «[ایران] چندین سال سعی کرده است مفاهیم جدیدی ارائه کند؛ از‌جمله مقاومت در برابر استیلا به‌عنوان مداخله، نظام قاعده‌مند جهانی مبتنی بر ویژگی‌ها و توان کشورها و عدالت و رویکردی جایگزین در سیاست به این معنا که سیاست قدرت تنها روش ممکن نیست». او ادامه داد: «تغییراتی اساسی هم در سطح شناختی و هم در سطح عملی باید انجام بگیرد؛ اما با پذیرش آغاز می‌شود. آمریکا باید واقعیت جهان در حال گذار، واقعیت‌های منطقه ما و واقعیت‌های ایران را درک کند».
چاووش‌اوغلو: فرصت همکاری منطقه‌ای در قره‌باغ وجود دارد
وزیر امور خارجه ترکیه در دومین مجمع گفت‌وگوی تهران به وجود گروه‌های تروریستی در منطقه اشاره و تأکید کرد که این خطری هم برای ایران و هم برای ترکیه است. چاووش‌اوغلو با تأکید بر اینکه تروریسم خطری برای همه کشورهای منطقه است، به همکاری ایران، روسیه و ترکیه در چارچوب مذاکرات آستانه اشاره کرد و آن را اقدامی مهم در راستای برقراری صلح در سوریه توصیف کرد. بنا بر گزارش خبرگزاری آپا، چاووش‌اوغلو در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به مناقشه قره‌باغ خاطرنشان کرد: «اکنون فرصتی برای همکاری گسترده منطقه‌ای در قره‌باغ وجود دارد». وزیر امور خارجه ترکیه افزود: «همکاری با ایران، جمهوری آذربایجان و گرجستان به ثبات و شکوفایی منطقه کمک می‌کند».
دومین «مجمع گفت‌وگوی تهران» از سوی مرکز مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه برگزار شد. این نشست با سخنرانی محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران آغاز شد. دومین مجمع گفت‌وگوی تهران به واسطه شرایط ناشی از کرونا به صورت مجازی و بر‌خط با حضور شرکت‌کنندگانی از داخل و خارج از کشور برگزار شد. پیش از برگزاری نشست، سعید خطیب‌زاده، سخنگوی وزارت امور خارجه، اهداف این مجمع را هم‌اندیشی و تبادل نظر مقامات ارشد سیاسی و رؤسای مؤسسات مطالعاتی و اندیشکده‌ها از منطقه و جهان درباره شرایط منطقه‌ای ذکر کرده بود. وزیران خارجه برخی از کشورهای منطقه از‌جمله مولود چاووش‌اوغلو، وزیر خارجه ترکیه، محمدحنیف اتمر، وزیر خارجه افغانستان و فیصل المقداد، وزیر خارجه سوریه از سخنرانان این نشست معرفی شدند.
ظریف: فضای جدید منطقه از طریق گفت‌وگو شکل می‌گیرد
ظریف در سخنرانی ابتدایی این نشست گفت منطقه خاورمیانه در ماهیت خود با چالش‌ها‌ و بحران روبه‌رو نیست و این بحران‌ها ریشه انسانی دارند. وزیر امور خارجه اشاره کرد که ایران همان‌طور که در طرح صلح هرمز حسن روحانی، رئیس‌جمهور، در سازمان ملل مطرح شد، به دنبال پیشبرد گفت‌وگوی منطقه‌ای بوده است و از طریق این گفت‌وگوهاست که فضای جدید منطقه شکل می‌گیرد. ظریف بیان کرد: «سؤال اساسی این است که منطقه ما، غرب آسیا، چگونه می‌تواند تغییر شکل دهد؟ وضعیت فعلی منطقه ما خوب نیست. تغییر شکل منطقه‌ای به معنای این است که ما اول باید دلایل اصلی مشکلات در منطقه گسترده‌ترمان را شناسایی کنیم». او افزود: «به‌ندرت دنبال ریشه و دلایل [مشکلات منطقه] می‌گردیم. به نظرم سه ریشه اصلی وجود دارند که در اصل مداخله بین‌المللی، امنیتی‌سازی و اولویت‌بندی هستند». ظریف در این راستا ادامه داد: «جای هیچ سؤالی نیست که مداخله‌های طولانی و خطرناک بین‌المللی در منطقه ما یکی از دلایل اصلی مشکلات فعلی است. منطقه ما در پنج قرن گذشته، هدف طرح‌های ژئوپلیتیکی از سوی بازیگران فرامنطقه‌ای قرار گرفته است. تا همین اواخر که به یاد می‌آوریم، آمریکا ناامنی و بی‌ثباتی این منطقه را بیش از هر منطقه دیگری شدت داده است». او افزود: «اما مداخله آمریکا فقط به قلمرو نظامی محدود نمی‌شود. اقدامات اقتصادی قهری آمریکا علیه مردم ایران به‌ویژه در دوره یک بیماری همه‌گیر، دست‌کمی از یک جنگ اقتصادی ندارد. همان‌طور که الان هم شاهد هستیم، هنوز هیچ تفاوتی میان رئیس‌جمهور پیشین و رئیس‌جمهور فعلی آمریکا در استفاده از سیاست شکست‌خورده موسوم به فشار حداکثری وجود نداشته است». وزیر امور خارجه ایران همچنین گفت: «آمریکا به خاطر برتری نسبی‌اش در توان نظامی امنیتی‌سازی همه چیز را برای چیرگی بر آنها دنبال می‌کند. منطقه ما بهترین نمونه بوده است». او افزود: «این دربرگیرنده امتیاز دیگری هم برای آمریکا و شرکای غربی‌اش هست و آن انبارکردن تمام سخت‌افزارهای نظامی‌شان [در منطقه] است». وزیر خارجه ایران ادامه داد: «امنیتی‌سازی احتیاج به تهدیدها و دشمن‌های ساختگی و همچنین دوستان مصنوعی و اتحادهای سطحی دارد. امنیتی‌سازی، اولویت‌های منطقه را از پرداختن به اساسی‌ترین چالش‌ها و تهدیدهای واقعی امنیتی به سروکارداشتن با نمونه‌های ساختگی آن تغییر می‌دهد. احتمالا اساسی‌ترین انگیزه اولویت‌دادن به تهدیدهای امنیتی ساختگی در منطقه ما، به تعویق انداختن مسئله فلسطین و اگر امکانش بود، نادیده‌گرفتن آن است. پایان‌دادن به گرفتاری فلسطینی‌ها باید مستدام‌ترین اولویت منطقه بماند».
خطیب‌زاده: سیاست قدرت تنها روش ممکن نیست
سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در این نشست گفت: «[آمریکا] حتی از چندجانبه‌گرایی نیز برای فرسودن دیپلماسی و روی‌گردانی از چندجانبه‌گرایی واقعی استفاده می‌کند. دولت‌های مختلف آمریکا از‌جمله دولت فعلی مستقر در کاخ سفید از استراتژی‌های مختلفی استفاده کرده‌اند؛ اما تمام‌شان اهداف و دستور کار مشابهی دارند. این مشکل اصلی است». خطیب‌زاده افزود: «[ایران] چندین سال سعی کرده است مفاهیم جدیدی ارائه کند؛ از‌جمله مقاومت در برابر استیلا به‌عنوان مداخله، نظام قاعده‌مند جهانی مبتنی بر ویژگی‌ها و توان کشورها و عدالت و رویکردی جایگزین در سیاست به این معنا که سیاست قدرت تنها روش ممکن نیست». او ادامه داد: «تغییراتی اساسی هم در سطح شناختی و هم در سطح عملی باید انجام بگیرد؛ اما با پذیرش آغاز می‌شود. آمریکا باید واقعیت جهان در حال گذار، واقعیت‌های منطقه ما و واقعیت‌های ایران را درک کند».
چاووش‌اوغلو: فرصت همکاری منطقه‌ای در قره‌باغ وجود دارد
وزیر امور خارجه ترکیه در دومین مجمع گفت‌وگوی تهران به وجود گروه‌های تروریستی در منطقه اشاره و تأکید کرد که این خطری هم برای ایران و هم برای ترکیه است. چاووش‌اوغلو با تأکید بر اینکه تروریسم خطری برای همه کشورهای منطقه است، به همکاری ایران، روسیه و ترکیه در چارچوب مذاکرات آستانه اشاره کرد و آن را اقدامی مهم در راستای برقراری صلح در سوریه توصیف کرد. بنا بر گزارش خبرگزاری آپا، چاووش‌اوغلو در بخش دیگری از صحبت‌های خود با اشاره به مناقشه قره‌باغ خاطرنشان کرد: «اکنون فرصتی برای همکاری گسترده منطقه‌ای در قره‌باغ وجود دارد». وزیر امور خارجه ترکیه افزود: «همکاری با ایران، جمهوری آذربایجان و گرجستان به ثبات و شکوفایی منطقه کمک می‌کند».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.