شهرفروشی بیتوجهی به حکمروایی شهری
زمینه اعتراضی هم وجود ندارد؛ یعنی مردم بهخاطر همین شرایط موجود، اگر مشکلی با شهرداری به وجود بیاید، میگویند به چه کسی باید بگویم؟ یعنی شهرداری، سیستم نظارتی بالای سر آن، سیستم بالاتر آن... . سؤال بعدی من هم همین بود. بحث حکمرانی را که مطرح کردید، بخش قابل توجه تکیه شما در این موضوع، مردم هستند. الان در تهران و در کل کشور با نسبت دیگری، با شهروندانی مواجه هستیم که بهشدت دچار بیاعتمادی و بیهویتی نسبت به شهرشان و عدم تعلق نسبت به اتفاقهایی که قرار است رخ دهد، هستند؛ یعنی سؤال این است که مردم را چطور میتوان دوباره پای کار آورد؟
برمیگردد به نظام حکمروایی شهری که دارید. یادم است که فکر کنم سال 74 بود. با مرحوم هاشمیرفسنجانی که صحبت میکردم، بحث انتخابات شوراها بود. به ایشان عرض کردم آقای هاشمی، اینکه شما در شهر تهران، یک شورای 20،30 نفره برای جمعیت هفت، هشت میلیون نفری انتخاب کنید، این راهکار نیست؛ باید مبنای شما، محله باشد. در واقع باید شورای محله انتخاب کنیم. این شورای محلات باید به نحوی بتوانند شورای مناطق و شورای کلانشهر را ایجاد کنند. الان ببینید این 21 نفری که در شورای تهران هستند، اینها متعلق به چند منطقه تهران هستند؟ قاعدتا نباید بیشتر از 6-شش، هفت منطقه تهران باشند. اصلا از بقیه مناطق، حتی یک نفر هم در شورا، آدم ندارند؛ بنابراین بحثی که میکنید، این است که میگویم حکمروایی شهری محلهمحور، چون هویت از کجا شروع میشود؟ اولین معرف هویت شما، خانواده شماست. بلافاصله از خانواده که بیرون میروید، محله است، ولی در این شهر بیدر و پیکر، آیا اصلا محله، بامعنی شده است؟ وقتی کسی میتواند یک بولدرز بگذارد و جایی مانند نواب را از اول تا آخرش را با خاک یکسان کند و بگوید میخواهم منطقه جدید بسازم، اصلا مفهومی به نام محله باقی میماند؟
دیگر مفهومی به نام محله باقی نمیماند. وقتی شهر از درون پوسیده میشود و کسی اصلا به فکر ساختمانهای باارزش هویتی نیست، شهر هم همینطور بهصورت بادکنکی، گسترش پیدا میکند. تحت عنوان کار خیلی خوب که به مردم خدمت میکنیم، همینطور دنبال شهر میروند تا شهر را توسعه دهند. آخر کار، معلوم نیست این شهر تا کجا میخواهد توسعه پیدا کند؟ شهرهای ایران را به سیبهایی که از درون پوسیده میشوند، تبدیل میکنند. اینکه نحوه اداره شهر نشد. این است که تمام بحثم این است که به حکمرانی شهری محلهمحور برگردیم. اگرمحله را بنیان قرار دهیم، آن وقت در محله، هویت مطرح میشود.
چطور میتوان فضای تهران را بیشتر برای شهروندان، آماده کرد، زیست شهری را بیشتر کرد و حس تعلق را بیشتر کرد؟ اگر الان در جایگاه فردی باشید که قدرت تصمیمگیری دارد، فکر میکنید به سمت انسانگراشدن... .
کاری که من میکنم، این است که مرز محدوده ناحیه، با محله باید یکی شود. الان میگویید که او بچه محله آبمنگل است. دیگری بچه محله پیچ شمیران است. آن یکی بچه محله زرگنده و دیگری بچه محله سلسبیل یا هر محله دیگری است؛ ولی وقتی وارد شهرداری میشوید، مناطق شماره دارند. منطقه یک، دو، سه، چهار و... تا 20. منطقه، اصلا هیچ هویت محلهای ندارد. ناحیه یک، دو، سه، چهار، پنج و شش. ناحیه هم هیچ هویتی ندارد. همه اینها عدد هستند. نه محله هستند، نه هویتی دارند، نه اراده عمومی در آنهاست. تعدادی اعداد هستند در اختیار یک دولت مرکزی که با این اعداد کار میکند. اگر بخواهیم کاری انجام دهیم، اولین کارمان این است که به مرزهای محله برگردیم. مرز محله کجاست؟ آنجا که مردم، همدیگر را میشناسند و به هم کمک میکنند. حس تعلق به هم دارند. عزاداریها و عروسیهایشان با هم است. خوشی و غمشان با هم است. از امکانات هم استفاده میکنند. به داد همدیگر میرسند و میتوانند همدیگر را بشناسند. اگر ما بتوانیم و شدنی هم هست و کار سختی هم نیست. در واقع الان مفهومی که در جهان است که مفهوم کامیونیتی به آن میگویند. همان مفهوم محله که ما میگوییم، همان همسایگی.
در ایران که اینقدر ادعای انقلاب فرهنگی و بحث فرهنگی میکنیم، غربیها کمعاطفه و ما خیلی پرعاطفه هستیم، الان همهچیز را به عدد تبدیل کردهایم. در یک آپارتمان 10 طبقه، اکثرا افراد همسایه کناری خود را نمیشناسند، چون اساسا مفهوم محله، هویت محلهای و بحث همبستگی محلهای، مفهوم همسایگی و اینکه همسایه باید حال همسایه را بپرسد، از بین رفته است. چرا اینها اینطور است؟ به این خاطر که بهجای اینکه محله هویت داشته باشد و خودش بتواند مسائل خودش را حلوفصل کند، همه آنها، تکتک، ارتباطشان با دولت است. هیچکدام با هم ارتباط ندارند که برای محله خود تصمیم بگیرند. ارتباط همه عمودی شده و با دولت. دولت نیز چون بالاست و مردم در پایین، اینجا رابطه بالا و پایین و در واقع عدم اعتماد و وضعیتی است که الان وجود دارد. به نظرم به این دلیل است که مسائل ما سهل ممتنع است، ممتنع چون الان خیلی سخت است. ولی سهل است که چون ما مسائل بنیادین را فراموش کردهایم. مسائل بنیادین، همینهاست که به حوزه محله برگردیم. محله و ناحیه را یکی کنیم. شورای محله را انتخاب کنیم نه اینکه شورایاریها را قبول نداریم. نمیگویم شورایاری و اصلا از کلمه شورایاری
استفاده نمیکنم، من شورای محل میگویم. باید به اراده شورای محل، احترام بگذارید و برای آن ضمانت اجرائی برای اراده شورای محل ایجاد کنید.
زمینه اعتراضی هم وجود ندارد؛ یعنی مردم بهخاطر همین شرایط موجود، اگر مشکلی با شهرداری به وجود بیاید، میگویند به چه کسی باید بگویم؟ یعنی شهرداری، سیستم نظارتی بالای سر آن، سیستم بالاتر آن... . سؤال بعدی من هم همین بود. بحث حکمرانی را که مطرح کردید، بخش قابل توجه تکیه شما در این موضوع، مردم هستند. الان در تهران و در کل کشور با نسبت دیگری، با شهروندانی مواجه هستیم که بهشدت دچار بیاعتمادی و بیهویتی نسبت به شهرشان و عدم تعلق نسبت به اتفاقهایی که قرار است رخ دهد، هستند؛ یعنی سؤال این است که مردم را چطور میتوان دوباره پای کار آورد؟
برمیگردد به نظام حکمروایی شهری که دارید. یادم است که فکر کنم سال 74 بود. با مرحوم هاشمیرفسنجانی که صحبت میکردم، بحث انتخابات شوراها بود. به ایشان عرض کردم آقای هاشمی، اینکه شما در شهر تهران، یک شورای 20،30 نفره برای جمعیت هفت، هشت میلیون نفری انتخاب کنید، این راهکار نیست؛ باید مبنای شما، محله باشد. در واقع باید شورای محله انتخاب کنیم. این شورای محلات باید به نحوی بتوانند شورای مناطق و شورای کلانشهر را ایجاد کنند. الان ببینید این 21 نفری که در شورای تهران هستند، اینها متعلق به چند منطقه تهران هستند؟ قاعدتا نباید بیشتر از 6-شش، هفت منطقه تهران باشند. اصلا از بقیه مناطق، حتی یک نفر هم در شورا، آدم ندارند؛ بنابراین بحثی که میکنید، این است که میگویم حکمروایی شهری محلهمحور، چون هویت از کجا شروع میشود؟ اولین معرف هویت شما، خانواده شماست. بلافاصله از خانواده که بیرون میروید، محله است، ولی در این شهر بیدر و پیکر، آیا اصلا محله، بامعنی شده است؟ وقتی کسی میتواند یک بولدرز بگذارد و جایی مانند نواب را از اول تا آخرش را با خاک یکسان کند و بگوید میخواهم منطقه جدید بسازم، اصلا مفهومی به نام محله باقی میماند؟
دیگر مفهومی به نام محله باقی نمیماند. وقتی شهر از درون پوسیده میشود و کسی اصلا به فکر ساختمانهای باارزش هویتی نیست، شهر هم همینطور بهصورت بادکنکی، گسترش پیدا میکند. تحت عنوان کار خیلی خوب که به مردم خدمت میکنیم، همینطور دنبال شهر میروند تا شهر را توسعه دهند. آخر کار، معلوم نیست این شهر تا کجا میخواهد توسعه پیدا کند؟ شهرهای ایران را به سیبهایی که از درون پوسیده میشوند، تبدیل میکنند. اینکه نحوه اداره شهر نشد. این است که تمام بحثم این است که به حکمرانی شهری محلهمحور برگردیم. اگرمحله را بنیان قرار دهیم، آن وقت در محله، هویت مطرح میشود.
چطور میتوان فضای تهران را بیشتر برای شهروندان، آماده کرد، زیست شهری را بیشتر کرد و حس تعلق را بیشتر کرد؟ اگر الان در جایگاه فردی باشید که قدرت تصمیمگیری دارد، فکر میکنید به سمت انسانگراشدن... .
کاری که من میکنم، این است که مرز محدوده ناحیه، با محله باید یکی شود. الان میگویید که او بچه محله آبمنگل است. دیگری بچه محله پیچ شمیران است. آن یکی بچه محله زرگنده و دیگری بچه محله سلسبیل یا هر محله دیگری است؛ ولی وقتی وارد شهرداری میشوید، مناطق شماره دارند. منطقه یک، دو، سه، چهار و... تا 20. منطقه، اصلا هیچ هویت محلهای ندارد. ناحیه یک، دو، سه، چهار، پنج و شش. ناحیه هم هیچ هویتی ندارد. همه اینها عدد هستند. نه محله هستند، نه هویتی دارند، نه اراده عمومی در آنهاست. تعدادی اعداد هستند در اختیار یک دولت مرکزی که با این اعداد کار میکند. اگر بخواهیم کاری انجام دهیم، اولین کارمان این است که به مرزهای محله برگردیم. مرز محله کجاست؟ آنجا که مردم، همدیگر را میشناسند و به هم کمک میکنند. حس تعلق به هم دارند. عزاداریها و عروسیهایشان با هم است. خوشی و غمشان با هم است. از امکانات هم استفاده میکنند. به داد همدیگر میرسند و میتوانند همدیگر را بشناسند. اگر ما بتوانیم و شدنی هم هست و کار سختی هم نیست. در واقع الان مفهومی که در جهان است که مفهوم کامیونیتی به آن میگویند. همان مفهوم محله که ما میگوییم، همان همسایگی.
در ایران که اینقدر ادعای انقلاب فرهنگی و بحث فرهنگی میکنیم، غربیها کمعاطفه و ما خیلی پرعاطفه هستیم، الان همهچیز را به عدد تبدیل کردهایم. در یک آپارتمان 10 طبقه، اکثرا افراد همسایه کناری خود را نمیشناسند، چون اساسا مفهوم محله، هویت محلهای و بحث همبستگی محلهای، مفهوم همسایگی و اینکه همسایه باید حال همسایه را بپرسد، از بین رفته است. چرا اینها اینطور است؟ به این خاطر که بهجای اینکه محله هویت داشته باشد و خودش بتواند مسائل خودش را حلوفصل کند، همه آنها، تکتک، ارتباطشان با دولت است. هیچکدام با هم ارتباط ندارند که برای محله خود تصمیم بگیرند. ارتباط همه عمودی شده و با دولت. دولت نیز چون بالاست و مردم در پایین، اینجا رابطه بالا و پایین و در واقع عدم اعتماد و وضعیتی است که الان وجود دارد. به نظرم به این دلیل است که مسائل ما سهل ممتنع است، ممتنع چون الان خیلی سخت است. ولی سهل است که چون ما مسائل بنیادین را فراموش کردهایم. مسائل بنیادین، همینهاست که به حوزه محله برگردیم. محله و ناحیه را یکی کنیم. شورای محله را انتخاب کنیم نه اینکه شورایاریها را قبول نداریم. نمیگویم شورایاری و اصلا از کلمه شورایاری
استفاده نمیکنم، من شورای محل میگویم. باید به اراده شورای محل، احترام بگذارید و برای آن ضمانت اجرائی برای اراده شورای محل ایجاد کنید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.