مشق در آرامش
صادق بروجردی*: دفتر سیاست خارجی این روزها گشودهتر از همیشه است. بیشتر صفحات جراید به موضوع برجام و نوع مواجهه تهران و واشنگتن و چگونگی امکان توافق آنها بر سر تداوم برجام اختصاص یافته است. اینکه نهایت برجام به کدامین سو خواهد رفت، محل گفتونوشتهای گوناگون است. نقش پررنگ آنچه در میدان مشق میگذرد، بر عنانداری پاستور در چند ماه آتی غیر قابل اغماض است. این نزدیکی و درهمتنیدگی شاید قلمها را بیلگامتر و کلامها را لغزندهتر کند. اینکه باز خونی در شریان برنامه جامع اقدام مشترک تزریق شود و نفحاتش کالاهای معیاری چون ارز و سکه را متأثر کند، شاید اثرگذاری وافری بر چرخش قلمها در پای صندوقها داشته باشد. این میتواند سیاست خارجه کشور و ذهن کارگزاران آن را بیش از حد لازم درگیر ماراتن سیاست داغ داخل کند و تمرکز لازم را زایل کند و خدای ناخواسته دستاویز و نشان به دست اغیار و دشمنان در خارج از مملکت بدهد.
بحث مواجهه با نحوه چابکسازی برجام از پربازخوردترین مفاهیم در این میانه است. در همایش خبری آقای سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نیمه بهمنماه نیز بیشینه سؤالهای اصحاب رسانه حول همین معنا دوران داشت؛ اما باید دانست که سیاست خارجی محمل تصمیمهای سترگ و تأملات مدید است. بزرگان کشور با درنظرگرفتن مصالح آتی و هم آنی در این حوزه تصمیمهای درازدامن میگیرند و ساختار تصمیمسازی در این حوزه به گونهای است که با نظارت و دقت رهبری عالی نظام در هر برهه بهترین راهبردها اتخاذ و اعلان و اعمال میشود. اینکه سخنانی به میان انداخته شود که بازگشت بدون ثمر برای ایران در برجام صورت خواهد گرفت و ایالات متحده پیکره تحریمها را نگه خواهد داشت و هم به برجام بازمیگردد تا یکجانبهگرایی و تجاسر دوران ترامپ را ترمیم کند، نمیتواند با تأنی و آرامش لازم در حوزه مصاف و مواجهه دیپلماتیک خارجی به صلاح و صرفه سرزمینمان باشد. هر زمانی بسته به شرایط و مطلوب و ممکنات بهترین تصمیمات اتخاذ میشود. اینکه چنان نمایانده شود که از سر غفلت یا هر چیز دیگر تصمیماتی در این حوزه اتخاذ میشود که خسران است و خیر را یکسره زایل میکند، جز
آوردن مفاهیم عظیم سیاست خارجی کشور در کف خیابان و دشوارکردن کار در آتیه ثمری نخواهد داشت یا لااقل در کوتاهزمان نخواهد داشت. رقابتهای سیاسی-انتخاباتی در تمام مردمسالاریهای جهان مسبوق و مسموع است و نمیتوان خط و خشی بر آن وارد کرد، لیک باید ملزومات بازی را نیز پذیرفت. گاه یک اتفاق و تصادف در حوزه سیاست خارجی به مدد یا مصاف یک نامزد یا جریان سیاسی در انتخابات میآید. حتی فراتر از اتفاقات سیاست خارجی گاهی مواردی چون اپیدمی کووید ۱۹ در انتخابات ایالات متحده تأثیری له و علیه نامزدها بر جای گذاشت. اتفاق و گاه مصالح عالیتر هم بخشی از شطرنج سیاست است و دریانوردی که به دریای سیاست میزند، باید توان پذیرش خیسشدن از اینگونه موجهای ناگزیر را هم داشته باشد. عالیترین مفاهیم و مصالح را قربانی دمدستیترین حوائج نکند تا برای اهل تصمیم و سیاستسازان حوزه خارجه تمرکز و تمددی بر جای بماند. روزگاری به تشخیص و صلاحدید زمان و اهداف جمهوری اسلامی ایران راه مذاکره در موضوعات مشخص پی گرفته میشود و زمانی این معنا که هیچ پیغامی از تهران برای واشنگتن مخابره نخواهد شد. لیک سطح تصمیمات فراتر از رقابتهای گروههای سیاسی در داخل
است و باید همواره میان این معنا و مفاهیم قابل مانور و دستاویز در مناسبات داخلی تمییز جدی قائل و حائل شد. زمانی سیاست جنگ جنگ تا رفع فتنه در عالم در جان دفاع مقدس جاری بود و دورانی جنگ تا یک پیروزی و روزی دیگر پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و در همه اینها حکمت و مصلحتی است که برای کلان موارد کشور در نظر گرفته میشود و نباید به میانه رقابتهای داخلی آورده شود که ثمرش ایجاد فشار مضاعف بر کارگزاران حساسترین بزنگاههای منافع ملی است.
*کارشناس روابط بینالملل
صادق بروجردی*: دفتر سیاست خارجی این روزها گشودهتر از همیشه است. بیشتر صفحات جراید به موضوع برجام و نوع مواجهه تهران و واشنگتن و چگونگی امکان توافق آنها بر سر تداوم برجام اختصاص یافته است. اینکه نهایت برجام به کدامین سو خواهد رفت، محل گفتونوشتهای گوناگون است. نقش پررنگ آنچه در میدان مشق میگذرد، بر عنانداری پاستور در چند ماه آتی غیر قابل اغماض است. این نزدیکی و درهمتنیدگی شاید قلمها را بیلگامتر و کلامها را لغزندهتر کند. اینکه باز خونی در شریان برنامه جامع اقدام مشترک تزریق شود و نفحاتش کالاهای معیاری چون ارز و سکه را متأثر کند، شاید اثرگذاری وافری بر چرخش قلمها در پای صندوقها داشته باشد. این میتواند سیاست خارجه کشور و ذهن کارگزاران آن را بیش از حد لازم درگیر ماراتن سیاست داغ داخل کند و تمرکز لازم را زایل کند و خدای ناخواسته دستاویز و نشان به دست اغیار و دشمنان در خارج از مملکت بدهد.
بحث مواجهه با نحوه چابکسازی برجام از پربازخوردترین مفاهیم در این میانه است. در همایش خبری آقای سعید خطیبزاده، سخنگوی وزارت امور خارجه، در نیمه بهمنماه نیز بیشینه سؤالهای اصحاب رسانه حول همین معنا دوران داشت؛ اما باید دانست که سیاست خارجی محمل تصمیمهای سترگ و تأملات مدید است. بزرگان کشور با درنظرگرفتن مصالح آتی و هم آنی در این حوزه تصمیمهای درازدامن میگیرند و ساختار تصمیمسازی در این حوزه به گونهای است که با نظارت و دقت رهبری عالی نظام در هر برهه بهترین راهبردها اتخاذ و اعلان و اعمال میشود. اینکه سخنانی به میان انداخته شود که بازگشت بدون ثمر برای ایران در برجام صورت خواهد گرفت و ایالات متحده پیکره تحریمها را نگه خواهد داشت و هم به برجام بازمیگردد تا یکجانبهگرایی و تجاسر دوران ترامپ را ترمیم کند، نمیتواند با تأنی و آرامش لازم در حوزه مصاف و مواجهه دیپلماتیک خارجی به صلاح و صرفه سرزمینمان باشد. هر زمانی بسته به شرایط و مطلوب و ممکنات بهترین تصمیمات اتخاذ میشود. اینکه چنان نمایانده شود که از سر غفلت یا هر چیز دیگر تصمیماتی در این حوزه اتخاذ میشود که خسران است و خیر را یکسره زایل میکند، جز
آوردن مفاهیم عظیم سیاست خارجی کشور در کف خیابان و دشوارکردن کار در آتیه ثمری نخواهد داشت یا لااقل در کوتاهزمان نخواهد داشت. رقابتهای سیاسی-انتخاباتی در تمام مردمسالاریهای جهان مسبوق و مسموع است و نمیتوان خط و خشی بر آن وارد کرد، لیک باید ملزومات بازی را نیز پذیرفت. گاه یک اتفاق و تصادف در حوزه سیاست خارجی به مدد یا مصاف یک نامزد یا جریان سیاسی در انتخابات میآید. حتی فراتر از اتفاقات سیاست خارجی گاهی مواردی چون اپیدمی کووید ۱۹ در انتخابات ایالات متحده تأثیری له و علیه نامزدها بر جای گذاشت. اتفاق و گاه مصالح عالیتر هم بخشی از شطرنج سیاست است و دریانوردی که به دریای سیاست میزند، باید توان پذیرش خیسشدن از اینگونه موجهای ناگزیر را هم داشته باشد. عالیترین مفاهیم و مصالح را قربانی دمدستیترین حوائج نکند تا برای اهل تصمیم و سیاستسازان حوزه خارجه تمرکز و تمددی بر جای بماند. روزگاری به تشخیص و صلاحدید زمان و اهداف جمهوری اسلامی ایران راه مذاکره در موضوعات مشخص پی گرفته میشود و زمانی این معنا که هیچ پیغامی از تهران برای واشنگتن مخابره نخواهد شد. لیک سطح تصمیمات فراتر از رقابتهای گروههای سیاسی در داخل
است و باید همواره میان این معنا و مفاهیم قابل مانور و دستاویز در مناسبات داخلی تمییز جدی قائل و حائل شد. زمانی سیاست جنگ جنگ تا رفع فتنه در عالم در جان دفاع مقدس جاری بود و دورانی جنگ تا یک پیروزی و روزی دیگر پذیرش قطعنامه ۵۹۸ و در همه اینها حکمت و مصلحتی است که برای کلان موارد کشور در نظر گرفته میشود و نباید به میانه رقابتهای داخلی آورده شود که ثمرش ایجاد فشار مضاعف بر کارگزاران حساسترین بزنگاههای منافع ملی است.
*کارشناس روابط بینالملل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.