|

وقتی کودکان باید بجنگند

زهرا جوهرچی

کودک سرباز فاجعه‌ای که علی‌رغم همه ادعاهای حقوق‌بشری همچنان در جریان است.
انفجاری مهیب چندین خانه مسکونی را ویران می‌کند. صدای گریه و فریاد کودکان به گوش می‌رسد. آمبولانس مجروحان را از صحنه دور می‌کند. آنچه بر جای می‌ماند تعدادی کودک معلول جسمی و روحی است. در سوریه، یمن، میانمار، افغانستان و... سال‌هاست که این چرخه معیوب وحشتناک دیده شده است. جنگ اگر قبیله‌ای، دینی، نژادی، جغرافیایی یا مداخله کشورها در امور کشورهای دیگر باشد، خواسته یا ناخواسته کودکان را درگیر نبرد یا عواقب ناشی از جنگ می‌کند. شرکت کودکان در جنگ به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم (فعالیت پشت جبهه از قبیل خبرچینی، رانندگی، بهره‌کشی و...) اثرات جبران‌ناپذیری بر جسم و روان آنها دارد و در زمره جنایات جنگی محسوب می‌شود. حدود ۳۰۰ هزار کودک زیر ۱۸ سال در درگیری‌های مختلف جهان به عنوان سرباز به کار گرفته می‌شوند*. اگر از بین آنها کودکانی زنده بمانند، بازگشتن این کودکان به چرخه طبیعی زندگی نیاز به حمایت جدی دارد. آنها اغلب والدین خود را از دست داده‌اند، دچار نقص عضو شده‌اند و مورد تجاوز واقع شده‌اند. برخی از آنها آواره و سرگردان در مرزها به انتظار پذیرش از جانب کشورهای دیگر هستند. شرایط آسیب‌زای اردوگاه‌های مهاجرین بر کسی پوشیده نیست. مهاجرت اجباری ناشی از جنگ مساوی است با پذیرفتن بدترین شرایط زندگی در کشور جدید. چنان‌که در کشور خود ما تعداد بسیاری از کودکان مهاجر در گود‌های زباله کار و زیست می‌کنند و به خاطر فقر و مشکلات اقتصادی کودکی خود را به خاطر لقمه نانی به یغما می‌دهند. سال گذشته اردوغان گفت که از سرنوشت 10 هزار کودک پناه‌جوی سوری خبری نیست. دو هزار کودک افغان در انتظار دریافت عضو از صلیب سرخ هستند. کودک‌سربازانی که سال‌های متمادی از تحصیل و زندگی خانوادگی و اجتماعی دور بوده‌اند، پس از اتمام درگیری و جنگ مانند زندانیانی هستند که در سلول خود تنها همان فضا را می‌بینند و پس از آزادی ارتباط با جامعه و مردم عادی برایشان دشوار است؛ حتی درصورت یافتن والدینشان، روابط صمیمانه گذشته دیگر مقدور نخواهد بود. فقر، سختی، فشار روانی و عاطفی در میدان جنگ از آنها ربات‌هایی ساخته بدون احساس که برای بازگشت به کودکی و نوجوانی راه دشواری در پیش دارند. آنها نیازمند آموزشِ مهارت‌های کار و زندگی هستند تا شاید بتوانند آینده خود را تأمین کنند. ۱۲ فوریه ۲۰۰۲ میلادی، پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک درباره عدم مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه لازم‌الاجرا شد. جمهوری اسلامی ایران این پروتکل را در سال ۲۰۱۰ میلادی امضا کرده است اما هنوز به تصویب نرسانده است. به‌کارگیری افراد زیر ۱۵ سال در مخاصمات مسلحانه در اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی به‌عنوان یکی از رفتارهای سازنده جرائم جنگی تعریف شده است. در سال ۲۰۱۶ خانم بن سودا، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی در پیامی اعلام کرد: «کودکان جایی در جنگ ندارند، به‌کارگیری آنها به‌عنوان سلاح جنگی باید متوقف شود». آرزوی دوست‌داران حقوق کودک، پایان‌دادن به کودک‌سربازی در سراسر جهان است. متذکر می‌شویم که روان‌شناسان معتقدند حتی تفنگ اسباب‌بازی نباید در اختیار کودکان قرار بگیرد و طبق کنوانسیون جهانی حقوق کودک که ایران نیز آن را مصوب کرده است هر فرد زیر ۱۸ سال کودک محسوب می‌شود. ۱۲ فوریه روز منع کودک‌سربازی است تا شاید در این مسیر قدمی برداشته شود.
*سیدمصطفی میرمحمدی، حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه، مجله حقوق بشر جلد ۲ و ۳ شماره ۱، صص ۸۰-۵۵

کودک سرباز فاجعه‌ای که علی‌رغم همه ادعاهای حقوق‌بشری همچنان در جریان است.
انفجاری مهیب چندین خانه مسکونی را ویران می‌کند. صدای گریه و فریاد کودکان به گوش می‌رسد. آمبولانس مجروحان را از صحنه دور می‌کند. آنچه بر جای می‌ماند تعدادی کودک معلول جسمی و روحی است. در سوریه، یمن، میانمار، افغانستان و... سال‌هاست که این چرخه معیوب وحشتناک دیده شده است. جنگ اگر قبیله‌ای، دینی، نژادی، جغرافیایی یا مداخله کشورها در امور کشورهای دیگر باشد، خواسته یا ناخواسته کودکان را درگیر نبرد یا عواقب ناشی از جنگ می‌کند. شرکت کودکان در جنگ به‌ طور مستقیم یا غیرمستقیم (فعالیت پشت جبهه از قبیل خبرچینی، رانندگی، بهره‌کشی و...) اثرات جبران‌ناپذیری بر جسم و روان آنها دارد و در زمره جنایات جنگی محسوب می‌شود. حدود ۳۰۰ هزار کودک زیر ۱۸ سال در درگیری‌های مختلف جهان به عنوان سرباز به کار گرفته می‌شوند*. اگر از بین آنها کودکانی زنده بمانند، بازگشتن این کودکان به چرخه طبیعی زندگی نیاز به حمایت جدی دارد. آنها اغلب والدین خود را از دست داده‌اند، دچار نقص عضو شده‌اند و مورد تجاوز واقع شده‌اند. برخی از آنها آواره و سرگردان در مرزها به انتظار پذیرش از جانب کشورهای دیگر هستند. شرایط آسیب‌زای اردوگاه‌های مهاجرین بر کسی پوشیده نیست. مهاجرت اجباری ناشی از جنگ مساوی است با پذیرفتن بدترین شرایط زندگی در کشور جدید. چنان‌که در کشور خود ما تعداد بسیاری از کودکان مهاجر در گود‌های زباله کار و زیست می‌کنند و به خاطر فقر و مشکلات اقتصادی کودکی خود را به خاطر لقمه نانی به یغما می‌دهند. سال گذشته اردوغان گفت که از سرنوشت 10 هزار کودک پناه‌جوی سوری خبری نیست. دو هزار کودک افغان در انتظار دریافت عضو از صلیب سرخ هستند. کودک‌سربازانی که سال‌های متمادی از تحصیل و زندگی خانوادگی و اجتماعی دور بوده‌اند، پس از اتمام درگیری و جنگ مانند زندانیانی هستند که در سلول خود تنها همان فضا را می‌بینند و پس از آزادی ارتباط با جامعه و مردم عادی برایشان دشوار است؛ حتی درصورت یافتن والدینشان، روابط صمیمانه گذشته دیگر مقدور نخواهد بود. فقر، سختی، فشار روانی و عاطفی در میدان جنگ از آنها ربات‌هایی ساخته بدون احساس که برای بازگشت به کودکی و نوجوانی راه دشواری در پیش دارند. آنها نیازمند آموزشِ مهارت‌های کار و زندگی هستند تا شاید بتوانند آینده خود را تأمین کنند. ۱۲ فوریه ۲۰۰۲ میلادی، پروتکل اختیاری کنوانسیون حقوق کودک درباره عدم مشارکت کودکان در مخاصمات مسلحانه لازم‌الاجرا شد. جمهوری اسلامی ایران این پروتکل را در سال ۲۰۱۰ میلادی امضا کرده است اما هنوز به تصویب نرسانده است. به‌کارگیری افراد زیر ۱۵ سال در مخاصمات مسلحانه در اساسنامه دیوان کیفری بین‌المللی به‌عنوان یکی از رفتارهای سازنده جرائم جنگی تعریف شده است. در سال ۲۰۱۶ خانم بن سودا، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی در پیامی اعلام کرد: «کودکان جایی در جنگ ندارند، به‌کارگیری آنها به‌عنوان سلاح جنگی باید متوقف شود». آرزوی دوست‌داران حقوق کودک، پایان‌دادن به کودک‌سربازی در سراسر جهان است. متذکر می‌شویم که روان‌شناسان معتقدند حتی تفنگ اسباب‌بازی نباید در اختیار کودکان قرار بگیرد و طبق کنوانسیون جهانی حقوق کودک که ایران نیز آن را مصوب کرده است هر فرد زیر ۱۸ سال کودک محسوب می‌شود. ۱۲ فوریه روز منع کودک‌سربازی است تا شاید در این مسیر قدمی برداشته شود.
*سیدمصطفی میرمحمدی، حمایت از کودکان در مخاصمات مسلحانه، مجله حقوق بشر جلد ۲ و ۳ شماره ۱، صص ۸۰-۵۵

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.