امیدها و تردیدهاي يك گفتوگو
محمود فاضلی
شصتویکمین دور مذاکرات اکتشافی بین یونان و ترکیه پس از یک وقفه پنجساله پشت درهای بسته میان مقامهای دو کشور در استانبول برگزار شد. سدات اونال، معاون وزیر خارجه و ابراهیم کالین، سخنگوی ریاستجمهوری ترکیه به نمایندگی از ترکیه و پاولوس آپوستولیدیس، سفیر بازنشسته یونان؛ الكساندروس كویو، مدیركل وزارت خارجه و ایفیگنیا کانارا، رئیس دفتر وزارت خارجه یونان در این مذاکرات سهساعته حضور داشتند. طرف یونانی اخبار چندانی از این نشست منعکس نکرد و رویکرد محافظهکارانهتری را اتخاذ کرد. به گفته کریستوس تارانتیلیس، سخنگوی دولت یونان، «این یک مذاکره نبوده و تأثیر الزامآوری هم ندارد. هدف این است که موضوع را از نقطهای که در سال 2016 با قطعشدن تماسها متوقف شده بود، بررسی کنیم تا ببینیم آیا امکان همگرایی وجود دارد یا خیر. اگر اینچنین باشد باید دید آیا میتوان به سمت مذاکره میان دو طرف حرکت کرد. گفتوگوهای آتی میان طرفین به موضوع تعیین مرزهای اقتصادی در دریای اژه و مدیترانه محدود خواهد بود». سخنگوی رجب اردوغان در حساب توییتری خود نوشت: «تحت رهبری قوی رئیسجمهوری ما، حل همه مشکلات ازجمله دریای اژه امکانپذیر است». ترکیه بیشتر خواستار درج موضوعات دیگری در موضوعاتی همچون تعیین حدود هوایی و همچنین غیرنظامیشدن جزایر دریای اژه ازسوی یونان شده است. آنکارا امیدوار است با پیگیری مسیر گفتوگو حساسیتهای اتحادیه اروپا را نسبت به خود کاهش دهد و اعتماد لطمهدیده آنکارا نزد اتحادیه اروپا و آمریکا را بازسازی کند. به گفته وزیر خارجه ترکیه، این کشور خواهان رایزنی درباره موضوعات مورد اختلاف است. حداقل برای اینکه تنش کنونی کاهش یابد و شاید کمک شود که در آینده راهحلهای دائمی برای این مسائل پیدا کنیم. البته یونان باید تحریکات خود را متوقف کند. البته چلیک سخنگوی حزب عدالت و توسعه با موضعگیری تندتری به آتن هشدار داد در صورت ادامه موضعگیری یونان و همکاری سایر کشورها علیه ترکیه، در گفتوگوها هیچ چیزی حاصل نخواهد شد. آنکارا بهدنبال گشودن صفحهای جدید در روابط خود با آتن است و انتظار دارد در استفاده از زبانی که علیه ترکیه استفاده میشود، دقت کنند.
وزیر خارجه یونان در جدیدترین موضعگیری از سرگیری گفتوگوهای اکتشافی بین آتن و آنکارا را گامی مهم «اما نه گامی بزرگ» میداند و این مهم است که تماس برقرار شده و نتیجه آن را در آینده خواهیم دید. مهم است که ترکیه متوجه شد که دیپلماسی قایقهای توپدار نتیجهای ندارد و باید تلاش جدیدی را برای حصول تفاهم با یونان، قبرس و اتحادیه اروپا آغاز کرد. منافع واقعی جامعه ترکیه از طریق حفظ روابط حسنه با اتحادیه اروپا تأمین میشود. گزینه تحریمهای اروپایی علیه ترکیه همچنان روی میز باقی است. اتحادیه اروپا میگوید که تحریم همچنان بر روی میز است و امیدوار است که هرگز اجرا نشود. آتن گسترش آبهای سرزمینی یونان را حق حاکمیتی خود دانسته و مایل نیست مذاکرهای در این زمینه داشته باشد. مایلیم ترکیه در چارچوب مقررات حقوق بینالمللی مشارکت داشته باشد. یونان تمایل دارد روابط متقابل صمیمانه و سودمندی با ترکیه داشته باشد، آنکارا باید درک کند که برای پیوستن به جمع کشورهایی که درک و دیدگاه مشترکی نسبتبه مسائل دارند، باید حقوق بینالمللی را رعایت کند. به گفته سخنگوی دولت یونان، گفتوگوهای اکتشافی مذاکره نیست. وظایف الزامآور ندارد و محتوای
آن اعلام نمیشود. تنها موضوعی که در این گفتوگوها مطرح میشود تحدید فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی طبق حقوق بینالمللی است. یونان اگرچه از روند الحاقی ترکیه به اتحادیه اروپا حمایت میکند اما به شرطی که ترکیه ارزشها و اصول مطرحشده توسط اتحادیه اروپا ازجمله احترام به حقوق بینالمللی دریاها را بپذیرد. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با انتشار پیامی در توییتر خرسندی خود را از «گفتوگوهای اکتشافی میان یونان و ترکیه که در استانبول آغاز شد و تعهد هر دو دولت به این روند را مورد تأکید قرار داد. او از تلاشهایی که منجر به کاهش تنش در شرق مدیترانه شود، حمایت کرد. وزیر خارجه آلمان نیز در اجلاس وزرای خارجه اتحادیه اروپا از سرگیری گفتوگوهای اکتشافی را مثبت میداند، اما مخالفت خود با اعمال تحریمهای اروپایی علیه ترکیه را مورد تأکید قرار داد.
سخنگوی وزارت خارجه آلمان نیز ضمن استقبال از گفتوگوهای یونان و ترکیه، خواستار عدم مداخله کشورهای ثالث شد. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز ازسرگیری گفتوگوهای اکتشافی را گامی مهم ارزیابی کرد. مذاکرات همچنین با هدف جلوگیری از درگیری نظامی نیروهای مسلح دو کشور از سوی دبیر کل ناتو نیز مورد حمایت قرار گرفت. آغاز مذاکرات آتن-آنکارا البته در داخل یونان با مخالفتهایی روبهرو بود. معاون نخستوزیر یونان از احزاب سیاسی خواست نباید در آستانه گفتوگوهای اکتشافی، پشت هیئت یونانی را خالی کرد. شواهد نشان میدهد دور جدید مذاکرات فعلا نتایج چندان امیدبخشی نداشته است اما آغاز مذاکرات و اعلام برگزاری دور آتی آن در اواخر فوریه یا اوایل مارس در آتن از دیدگاه بعضی از کشورهای اتحادیه اروپا، رویداد مثبتی است.
شصتویکمین دور مذاکرات اکتشافی بین یونان و ترکیه پس از یک وقفه پنجساله پشت درهای بسته میان مقامهای دو کشور در استانبول برگزار شد. سدات اونال، معاون وزیر خارجه و ابراهیم کالین، سخنگوی ریاستجمهوری ترکیه به نمایندگی از ترکیه و پاولوس آپوستولیدیس، سفیر بازنشسته یونان؛ الكساندروس كویو، مدیركل وزارت خارجه و ایفیگنیا کانارا، رئیس دفتر وزارت خارجه یونان در این مذاکرات سهساعته حضور داشتند. طرف یونانی اخبار چندانی از این نشست منعکس نکرد و رویکرد محافظهکارانهتری را اتخاذ کرد. به گفته کریستوس تارانتیلیس، سخنگوی دولت یونان، «این یک مذاکره نبوده و تأثیر الزامآوری هم ندارد. هدف این است که موضوع را از نقطهای که در سال 2016 با قطعشدن تماسها متوقف شده بود، بررسی کنیم تا ببینیم آیا امکان همگرایی وجود دارد یا خیر. اگر اینچنین باشد باید دید آیا میتوان به سمت مذاکره میان دو طرف حرکت کرد. گفتوگوهای آتی میان طرفین به موضوع تعیین مرزهای اقتصادی در دریای اژه و مدیترانه محدود خواهد بود». سخنگوی رجب اردوغان در حساب توییتری خود نوشت: «تحت رهبری قوی رئیسجمهوری ما، حل همه مشکلات ازجمله دریای اژه امکانپذیر است». ترکیه بیشتر خواستار درج موضوعات دیگری در موضوعاتی همچون تعیین حدود هوایی و همچنین غیرنظامیشدن جزایر دریای اژه ازسوی یونان شده است. آنکارا امیدوار است با پیگیری مسیر گفتوگو حساسیتهای اتحادیه اروپا را نسبت به خود کاهش دهد و اعتماد لطمهدیده آنکارا نزد اتحادیه اروپا و آمریکا را بازسازی کند. به گفته وزیر خارجه ترکیه، این کشور خواهان رایزنی درباره موضوعات مورد اختلاف است. حداقل برای اینکه تنش کنونی کاهش یابد و شاید کمک شود که در آینده راهحلهای دائمی برای این مسائل پیدا کنیم. البته یونان باید تحریکات خود را متوقف کند. البته چلیک سخنگوی حزب عدالت و توسعه با موضعگیری تندتری به آتن هشدار داد در صورت ادامه موضعگیری یونان و همکاری سایر کشورها علیه ترکیه، در گفتوگوها هیچ چیزی حاصل نخواهد شد. آنکارا بهدنبال گشودن صفحهای جدید در روابط خود با آتن است و انتظار دارد در استفاده از زبانی که علیه ترکیه استفاده میشود، دقت کنند.
وزیر خارجه یونان در جدیدترین موضعگیری از سرگیری گفتوگوهای اکتشافی بین آتن و آنکارا را گامی مهم «اما نه گامی بزرگ» میداند و این مهم است که تماس برقرار شده و نتیجه آن را در آینده خواهیم دید. مهم است که ترکیه متوجه شد که دیپلماسی قایقهای توپدار نتیجهای ندارد و باید تلاش جدیدی را برای حصول تفاهم با یونان، قبرس و اتحادیه اروپا آغاز کرد. منافع واقعی جامعه ترکیه از طریق حفظ روابط حسنه با اتحادیه اروپا تأمین میشود. گزینه تحریمهای اروپایی علیه ترکیه همچنان روی میز باقی است. اتحادیه اروپا میگوید که تحریم همچنان بر روی میز است و امیدوار است که هرگز اجرا نشود. آتن گسترش آبهای سرزمینی یونان را حق حاکمیتی خود دانسته و مایل نیست مذاکرهای در این زمینه داشته باشد. مایلیم ترکیه در چارچوب مقررات حقوق بینالمللی مشارکت داشته باشد. یونان تمایل دارد روابط متقابل صمیمانه و سودمندی با ترکیه داشته باشد، آنکارا باید درک کند که برای پیوستن به جمع کشورهایی که درک و دیدگاه مشترکی نسبتبه مسائل دارند، باید حقوق بینالمللی را رعایت کند. به گفته سخنگوی دولت یونان، گفتوگوهای اکتشافی مذاکره نیست. وظایف الزامآور ندارد و محتوای
آن اعلام نمیشود. تنها موضوعی که در این گفتوگوها مطرح میشود تحدید فلات قاره و منطقه انحصاری اقتصادی طبق حقوق بینالمللی است. یونان اگرچه از روند الحاقی ترکیه به اتحادیه اروپا حمایت میکند اما به شرطی که ترکیه ارزشها و اصول مطرحشده توسط اتحادیه اروپا ازجمله احترام به حقوق بینالمللی دریاها را بپذیرد. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا با انتشار پیامی در توییتر خرسندی خود را از «گفتوگوهای اکتشافی میان یونان و ترکیه که در استانبول آغاز شد و تعهد هر دو دولت به این روند را مورد تأکید قرار داد. او از تلاشهایی که منجر به کاهش تنش در شرق مدیترانه شود، حمایت کرد. وزیر خارجه آلمان نیز در اجلاس وزرای خارجه اتحادیه اروپا از سرگیری گفتوگوهای اکتشافی را مثبت میداند، اما مخالفت خود با اعمال تحریمهای اروپایی علیه ترکیه را مورد تأکید قرار داد.
سخنگوی وزارت خارجه آلمان نیز ضمن استقبال از گفتوگوهای یونان و ترکیه، خواستار عدم مداخله کشورهای ثالث شد. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز ازسرگیری گفتوگوهای اکتشافی را گامی مهم ارزیابی کرد. مذاکرات همچنین با هدف جلوگیری از درگیری نظامی نیروهای مسلح دو کشور از سوی دبیر کل ناتو نیز مورد حمایت قرار گرفت. آغاز مذاکرات آتن-آنکارا البته در داخل یونان با مخالفتهایی روبهرو بود. معاون نخستوزیر یونان از احزاب سیاسی خواست نباید در آستانه گفتوگوهای اکتشافی، پشت هیئت یونانی را خالی کرد. شواهد نشان میدهد دور جدید مذاکرات فعلا نتایج چندان امیدبخشی نداشته است اما آغاز مذاکرات و اعلام برگزاری دور آتی آن در اواخر فوریه یا اوایل مارس در آتن از دیدگاه بعضی از کشورهای اتحادیه اروپا، رویداد مثبتی است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.