|

پایداری حضور

سیدمصطفی هاشمی‌طبا . معاون رییس‌جمهور دولت سازندگی

پس از توافق ژنو برخی دوستان از من خواستند در مورد اثر توافقنامه ژنو بر ورزش مطلبی بنویسم، این مربوط به چند روز گذشته بود و البته چون متن را ندیده بودم و آمادگی نداشتم استنکاف کردم و آن را به بعد موکول کردم ولی با گذشت چند روز ترجیح دادم به‌جای پرداختن به موضوع ورزش اندکی کلی‌تر به موضوع نگاه کنم. در طول روزهای گذشته اظهارنظرهای مختلفی در این رابطه صورت گرفته است؛ هم اظهارنظر‌های به شدت خوش‌بینانه که کار را انجام‌شده می‌انگارند و هم نظرات طلبکارانه که بیشتر در لفافه و اخیرا به‌صراحت ابراز می‌شوند و شاید فعلا به‌خاطر نظری که مقام‌معظم‌رهبری در پاسخ ریاست‌جمهور دادند اندکی محتاطانه رفتار می‌کنند. با ملاحظه متن توافقنامه (یا هر نام دیگری که به آن دهند) روشن می‌شود که به آنچه می‌خواستیم و دوست داشتیم، نرسیده‌ایم ولی مگر انسان می‌تواند توقع داشته باشد که هر چه را که بخواهد به دست آورد؟ و آنها که با کنایه یا به‌صراحت از این نرسیدن گلایه و انتقاد می‌کنند آیا تاکنون به‌جز کلام سلبی و مغشوش اندکی کار ایجابی کرده‌اند؟ من همیشه یاد جمله‌ای از استاد پرورش (وزیر اسبق آموزش و پرورش که خداوند او را سلامتی دهد) می‌افتم که می‌گفت، اشکال کار ما آن است که فقط خوب صحبت می‌کنیم ولی پای کار که می‌رسد کمیت‌مان می‌لنگد. می‌دانید علاوه بر تمام دستاوردهای مکتسبه در این توافقنامه چه چیز را پیروزی بزرگ‌تر می‌دانم؟ اینکه وزیرخارجه‌مان یک‌طرف با شش قدرت بزرگ جهان و در حقیقت با همه آنهایی که حرفی در جهان دارند در طرف دیگر نشست و آن شش نفر باوجود همه سنگ‌اندازی‌ها و مخالفت‌های دوستانشان در شرایط برابر با این یک‌نفر به نوعی جمع‌بندی رسیدند. درست مثل یک مسابقه والیبال که شش نفر در یک طرف باشند و یک نفر در طرف دیگر. اگر به دقت نگاه کنیم پیروزی اصلی‌مان این است همه قدرت‌های بزرگ دنیا به احترام کشورمان ایستادند و صدالبته که آن ایرانی حاضر در جمع شش نفر، نماینده پایمردی‌ها و تلاش‌ها و فداکاری‌های سه دهه گذشته جوانمردان از جان‌گذشته بود و بی‌تردید اگر مقاومت دلاوران جنگ تحمیلی و تلاش مردان علم و فناوری و سایر نیروهای موثر نبود چنین نتیجه‌ای حاصل نمی‌شد.البته اینکه به توافقنامه حاضر کلمه نتیجه اطلاق شود هم خامی است و هم عدم آشنایی با صیرورت پدیده‌های اجتماعی، حتی اگر این موافقتنامه را به‌طور تمام و کمال ما می‌نوشتیم و آنها امضا می‌کردند هیچ ضمانت اجرایی نداشت، همچنانکه تاریخ روابط فی‌مابین کشورهای استکباری با کشورهای کوچک نشان می‌دهد هر جا که لازم باشد تفسیر به رای می‌کنند و از آن بالاتر انکار می‌کنند. عدم اجرای مفاد توافقنامه‌های (بخوانید سازش نامه یا تسلیم‌نامه) کمپ دیوید، اسلو و مادرید از سوی رژیم اشغالگر قدس با حمایت قدرت‌های بزرگ خود بیان بارزی از استنکاف‌های زورمدارانه است. اشکال برخی مشکل‌تراشان حرفه‌ای در داخل آن است که به‌جای باور به مبارزه دایم و پایمردی دایم و قرار گرفتن در جریان حرکت جهانی به اصالت کلام همراه با انزوا می‌اندیشند در حالی‌که اعتقاد به اصالت پیام انقلاب اسلامی موجب می‌شود انسان در جست‌وجوی ارایه این پیام و غیرمنزوی‌شدن در جهان باشد. تاریخ دعوت پیامبر اسلام(ص) نشان می‌دهد پیام با منزوی‌شدن صادر نشده بلکه حفظ اصالت پیام همراه با گسترش ابعاد آن، ابلاغ را معنی کرده است. اگر طالب نوعی قدرتمندی و شاخ‌وشانه‌کشیدن انزواطلبانه باشیم باید الگویی را در دست داشته باشیم. بهترین الگوی این نوع زیست در جهان کره‌شمالی است. آیا کره شمالی دارای بمب هسته‌ای را دیده‌اید؟ سرزمینی سترون با مردمی برده‌مانند که در آنجا یک خدا (به‌نام رهبر محبوب) وجود دارد و دیگران بندگان ضعیف و فقیر و فاقد هرگونه امکان مادی و آزادی و حیات معنوی هستند. کره‌شمالی در جهان منزوی است. پیامش را به هیچ سرزمینی نمی‌تواند ابلاغ کند گو اینکه پیامی هم ندارد. از آن بمب اتمی هم طبعا نمی‌تواند استفاده کند. اگر به کره جنوبی شلیک کند که به خود شلیک کرده و اگر به سرزمین وسیع آمریکا، که آن‌وقت دیگر چیزی به‌نام رهبر محبوب! وجود نخواهد داشت. جمهوری اسلامی در طول سی و چند سال گذشته نشان داده که همواره معقولانه در ارتباط با جهان بوده است و از هرگونه تندروی و حرکات تهاجمی آزاردهنده به‌دور بوده است و برعکس جمهوری اسلامی در پیام رهایی‌بخش خود پایمردی داشته و هرگونه زیاده‌خواهی و تجاوز را با مقاومت در هم شکسته است و این پشتوانه به نمایندگان جمهوری اسلامی صلابتی می‌بخشد که دیگران را وادار به خضوع می‌کند. فراموش نمی‌کنم در سال 61 به‌عنوان وزیر صنایع در راس هیاتی به ترکیه سفری رسمی داشتم. در برنامه‌ها ملاقات با نخست‌وزیر ترکیه را که یک ژنرال ارتشی بود، گنجانده بودند؛ امیری بود حدود 60 ساله با ظاهری قاطع و پرتوان. در آستانه اتاق همراه با خیل خبرنگاران و عکاسان به استقبال آمد و سپس به محل مذاکره راهنمایی کرد. درحالی‌که عکاسان و فیلمبرداران مشغول بودند سخن را شروع کرد و درباره روابط دو کشور سخن گفت و اضافه کرد که در جنگ عراق و ایران، ترکیه بی‌طرف مانده و دخالتی نکرده است. این حرف را به‌طریقی زد که گویی منت گذاشته و اینکه اگر دخالت می‌کرد کفه تعادل سوی عراق سرازیر می‌شد. در آن لحظه به خود آمدم. خود را نماینده خیل ایرانیان انقلابی و مومن دیدم، با این پشتوانه نشستن خود را تصحیح کردم و محکم گفتم صدام از ایران تودهنی خورد و اگر هر کس دیگر هم به حمایت او می‌آمد همان تودهنی را می‌خورد. با این حرف بلافاصله عکاسان و فیلمبرداران را اخراج کرد و به‌صورت واضح دیدم که فرو نشست و لحن خود را کاملا تغییر داد. این را گفتم که همه بدانند پایمردی‌ها و دلاوری‌های مردمان پشتوانه‌ای است برای نمایندگانشان در خارج از کشور. در جریان مذاکرات ژنو این را کاملا دیدیم و صدالبته که در چنین مواردی به فرموده قرآن «اذهب الی فرعون انه طغی و قولو قولا لینّا» دیدیم که همین حضور نرم و پراقتدار ما هر چند به یک توافقنامه مدت‌دار، مشروط و نه چندان دلبخواه انجامیده تا چه حد دشمنان ما را خشمگین و مایوس کرده است. مگر بسیاری استدلال نمی‌کردند که هر چه آنها را خوش بیاید به‌ضرر ماست و هر چه آنها را خشمگین کند مطلوب ما، پس چرا در این مورد که دشمنان ما اعم از سلفی‌های تکفیری، وهابی‌ها، صهیونیست‌ها و مسیحیان صهیونیست از آن خشمگین‌اند را برنمی‌تابند. جای تاسف دارد که برخی تندروهای خوارج‌مانند داخلی با دشمنان قسم‌خورده جمهوری اسلامی دانسته یا ندانسته هم آوا می‌شوند.
البته این سرنوشت محتوم آنانی است که به خیال خود از امام گذر می‌کنند و فریاد «لاحکم الا الله» سر می‌دهند. به خیال خود به درصد معقول راضی نمی‌شوند و صددرصد را می‌خواهند. از توافقنامه ژنو به همان اندازه که در آن است باید انتظار داشت و صدالبته کار بزرگ و سترگی انجام شده است. این توافقنامه یک آغاز است؛ آغازی است برای یک زندگی پرماجرا و پرتحرک در خانواده جهانی که هر قدم آن باید با تلاش جهادگونه پیش برود و آغازی است که پایان ندارد. هرگز به آنچه می‌خواهیم صددرصد نمی‌رسیم اما پیام‌مان همراه با یک حیات شیرین پرتلاش در صحنه جهانی دستاوردی می‌شود برای دیگر جهانیان و مصداقی بر «انما الحیوه عقیده و جهاد»، زیرا جریان زندگی هرگز قاطعانه به پیروزی و شکست منجر نمی‌شود بلکه به یک حیات پرتحرک، مومنانه، منطقی و انسانی بازمی‌گردد و آنچه در این سفر و گذر حیات فرستاده می‌شود آینه می‌شود در یوم‌القیامه که قرآن این تعریف را می‌کند «یوم المرء ینظر ما قدمت یداه»، روزی است که انسان به چشمان خود آنچه را که فرستاده است، می‌بیند- و این ارسال توقف ندارد، حد یقفی نه در زمان دارد و نه توقف‌پذیر است، یک تلاش همواره، دایمی و جهانی است.
پس از توافق ژنو برخی دوستان از من خواستند در مورد اثر توافقنامه ژنو بر ورزش مطلبی بنویسم، این مربوط به چند روز گذشته بود و البته چون متن را ندیده بودم و آمادگی نداشتم استنکاف کردم و آن را به بعد موکول کردم ولی با گذشت چند روز ترجیح دادم به‌جای پرداختن به موضوع ورزش اندکی کلی‌تر به موضوع نگاه کنم. در طول روزهای گذشته اظهارنظرهای مختلفی در این رابطه صورت گرفته است؛ هم اظهارنظر‌های به شدت خوش‌بینانه که کار را انجام‌شده می‌انگارند و هم نظرات طلبکارانه که بیشتر در لفافه و اخیرا به‌صراحت ابراز می‌شوند و شاید فعلا به‌خاطر نظری که مقام‌معظم‌رهبری در پاسخ ریاست‌جمهور دادند اندکی محتاطانه رفتار می‌کنند. با ملاحظه متن توافقنامه (یا هر نام دیگری که به آن دهند) روشن می‌شود که به آنچه می‌خواستیم و دوست داشتیم، نرسیده‌ایم ولی مگر انسان می‌تواند توقع داشته باشد که هر چه را که بخواهد به دست آورد؟ و آنها که با کنایه یا به‌صراحت از این نرسیدن گلایه و انتقاد می‌کنند آیا تاکنون به‌جز کلام سلبی و مغشوش اندکی کار ایجابی کرده‌اند؟ من همیشه یاد جمله‌ای از استاد پرورش (وزیر اسبق آموزش و پرورش که خداوند او را سلامتی دهد) می‌افتم که می‌گفت، اشکال کار ما آن است که فقط خوب صحبت می‌کنیم ولی پای کار که می‌رسد کمیت‌مان می‌لنگد. می‌دانید علاوه بر تمام دستاوردهای مکتسبه در این توافقنامه چه چیز را پیروزی بزرگ‌تر می‌دانم؟ اینکه وزیرخارجه‌مان یک‌طرف با شش قدرت بزرگ جهان و در حقیقت با همه آنهایی که حرفی در جهان دارند در طرف دیگر نشست و آن شش نفر باوجود همه سنگ‌اندازی‌ها و مخالفت‌های دوستانشان در شرایط برابر با این یک‌نفر به نوعی جمع‌بندی رسیدند. درست مثل یک مسابقه والیبال که شش نفر در یک طرف باشند و یک نفر در طرف دیگر. اگر به دقت نگاه کنیم پیروزی اصلی‌مان این است همه قدرت‌های بزرگ دنیا به احترام کشورمان ایستادند و صدالبته که آن ایرانی حاضر در جمع شش نفر، نماینده پایمردی‌ها و تلاش‌ها و فداکاری‌های سه دهه گذشته جوانمردان از جان‌گذشته بود و بی‌تردید اگر مقاومت دلاوران جنگ تحمیلی و تلاش مردان علم و فناوری و سایر نیروهای موثر نبود چنین نتیجه‌ای حاصل نمی‌شد.البته اینکه به توافقنامه حاضر کلمه نتیجه اطلاق شود هم خامی است و هم عدم آشنایی با صیرورت پدیده‌های اجتماعی، حتی اگر این موافقتنامه را به‌طور تمام و کمال ما می‌نوشتیم و آنها امضا می‌کردند هیچ ضمانت اجرایی نداشت، همچنانکه تاریخ روابط فی‌مابین کشورهای استکباری با کشورهای کوچک نشان می‌دهد هر جا که لازم باشد تفسیر به رای می‌کنند و از آن بالاتر انکار می‌کنند. عدم اجرای مفاد توافقنامه‌های (بخوانید سازش نامه یا تسلیم‌نامه) کمپ دیوید، اسلو و مادرید از سوی رژیم اشغالگر قدس با حمایت قدرت‌های بزرگ خود بیان بارزی از استنکاف‌های زورمدارانه است. اشکال برخی مشکل‌تراشان حرفه‌ای در داخل آن است که به‌جای باور به مبارزه دایم و پایمردی دایم و قرار گرفتن در جریان حرکت جهانی به اصالت کلام همراه با انزوا می‌اندیشند در حالی‌که اعتقاد به اصالت پیام انقلاب اسلامی موجب می‌شود انسان در جست‌وجوی ارایه این پیام و غیرمنزوی‌شدن در جهان باشد. تاریخ دعوت پیامبر اسلام(ص) نشان می‌دهد پیام با منزوی‌شدن صادر نشده بلکه حفظ اصالت پیام همراه با گسترش ابعاد آن، ابلاغ را معنی کرده است. اگر طالب نوعی قدرتمندی و شاخ‌وشانه‌کشیدن انزواطلبانه باشیم باید الگویی را در دست داشته باشیم. بهترین الگوی این نوع زیست در جهان کره‌شمالی است. آیا کره شمالی دارای بمب هسته‌ای را دیده‌اید؟ سرزمینی سترون با مردمی برده‌مانند که در آنجا یک خدا (به‌نام رهبر محبوب) وجود دارد و دیگران بندگان ضعیف و فقیر و فاقد هرگونه امکان مادی و آزادی و حیات معنوی هستند. کره‌شمالی در جهان منزوی است. پیامش را به هیچ سرزمینی نمی‌تواند ابلاغ کند گو اینکه پیامی هم ندارد. از آن بمب اتمی هم طبعا نمی‌تواند استفاده کند. اگر به کره جنوبی شلیک کند که به خود شلیک کرده و اگر به سرزمین وسیع آمریکا، که آن‌وقت دیگر چیزی به‌نام رهبر محبوب! وجود نخواهد داشت. جمهوری اسلامی در طول سی و چند سال گذشته نشان داده که همواره معقولانه در ارتباط با جهان بوده است و از هرگونه تندروی و حرکات تهاجمی آزاردهنده به‌دور بوده است و برعکس جمهوری اسلامی در پیام رهایی‌بخش خود پایمردی داشته و هرگونه زیاده‌خواهی و تجاوز را با مقاومت در هم شکسته است و این پشتوانه به نمایندگان جمهوری اسلامی صلابتی می‌بخشد که دیگران را وادار به خضوع می‌کند. فراموش نمی‌کنم در سال 61 به‌عنوان وزیر صنایع در راس هیاتی به ترکیه سفری رسمی داشتم. در برنامه‌ها ملاقات با نخست‌وزیر ترکیه را که یک ژنرال ارتشی بود، گنجانده بودند؛ امیری بود حدود 60 ساله با ظاهری قاطع و پرتوان. در آستانه اتاق همراه با خیل خبرنگاران و عکاسان به استقبال آمد و سپس به محل مذاکره راهنمایی کرد. درحالی‌که عکاسان و فیلمبرداران مشغول بودند سخن را شروع کرد و درباره روابط دو کشور سخن گفت و اضافه کرد که در جنگ عراق و ایران، ترکیه بی‌طرف مانده و دخالتی نکرده است. این حرف را به‌طریقی زد که گویی منت گذاشته و اینکه اگر دخالت می‌کرد کفه تعادل سوی عراق سرازیر می‌شد. در آن لحظه به خود آمدم. خود را نماینده خیل ایرانیان انقلابی و مومن دیدم، با این پشتوانه نشستن خود را تصحیح کردم و محکم گفتم صدام از ایران تودهنی خورد و اگر هر کس دیگر هم به حمایت او می‌آمد همان تودهنی را می‌خورد. با این حرف بلافاصله عکاسان و فیلمبرداران را اخراج کرد و به‌صورت واضح دیدم که فرو نشست و لحن خود را کاملا تغییر داد. این را گفتم که همه بدانند پایمردی‌ها و دلاوری‌های مردمان پشتوانه‌ای است برای نمایندگانشان در خارج از کشور. در جریان مذاکرات ژنو این را کاملا دیدیم و صدالبته که در چنین مواردی به فرموده قرآن «اذهب الی فرعون انه طغی و قولو قولا لینّا» دیدیم که همین حضور نرم و پراقتدار ما هر چند به یک توافقنامه مدت‌دار، مشروط و نه چندان دلبخواه انجامیده تا چه حد دشمنان ما را خشمگین و مایوس کرده است. مگر بسیاری استدلال نمی‌کردند که هر چه آنها را خوش بیاید به‌ضرر ماست و هر چه آنها را خشمگین کند مطلوب ما، پس چرا در این مورد که دشمنان ما اعم از سلفی‌های تکفیری، وهابی‌ها، صهیونیست‌ها و مسیحیان صهیونیست از آن خشمگین‌اند را برنمی‌تابند. جای تاسف دارد که برخی تندروهای خوارج‌مانند داخلی با دشمنان قسم‌خورده جمهوری اسلامی دانسته یا ندانسته هم آوا می‌شوند.
البته این سرنوشت محتوم آنانی است که به خیال خود از امام گذر می‌کنند و فریاد «لاحکم الا الله» سر می‌دهند. به خیال خود به درصد معقول راضی نمی‌شوند و صددرصد را می‌خواهند. از توافقنامه ژنو به همان اندازه که در آن است باید انتظار داشت و صدالبته کار بزرگ و سترگی انجام شده است. این توافقنامه یک آغاز است؛ آغازی است برای یک زندگی پرماجرا و پرتحرک در خانواده جهانی که هر قدم آن باید با تلاش جهادگونه پیش برود و آغازی است که پایان ندارد. هرگز به آنچه می‌خواهیم صددرصد نمی‌رسیم اما پیام‌مان همراه با یک حیات شیرین پرتلاش در صحنه جهانی دستاوردی می‌شود برای دیگر جهانیان و مصداقی بر «انما الحیوه عقیده و جهاد»، زیرا جریان زندگی هرگز قاطعانه به پیروزی و شکست منجر نمی‌شود بلکه به یک حیات پرتحرک، مومنانه، منطقی و انسانی بازمی‌گردد و آنچه در این سفر و گذر حیات فرستاده می‌شود آینه می‌شود در یوم‌القیامه که قرآن این تعریف را می‌کند «یوم المرء ینظر ما قدمت یداه»، روزی است که انسان به چشمان خود آنچه را که فرستاده است، می‌بیند- و این ارسال توقف ندارد، حد یقفی نه در زمان دارد و نه توقف‌پذیر است، یک تلاش همواره، دایمی و جهانی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.