سه دقیقه و 43 ثانیه
سیدحسین مهرآوران
از رسیدن این لحظهها و ساعتها، روزها بلکه ماههاست که میگریزم؛ رسیدن به لحظههای روز فاجعه سقوط پرواز 752. رسیدن به لحظات ازدستدادن و پرپرشدن 176 انسان بیگناه؛ رسیدن به لحظاتی که داغ آن هرگز فراموش نمیشود. به شب فاجعه بازگردیم. حملات موشکی ساعات ابتدایی صبح منجر به تشدید فضای تنشها میان ایران و ایالات متحده شده است و احتمال پاسخ نظامی هر چند محدود آمریکا، دور از ذهن نیست. مسافران پرواز 752 که شمار قابلتوجهی از آنان را نخبگان مهاجر به کانادا به همراه 15 کودک تشکیل میدهند، نگران و مضطرباند. تصمیم مسئولانه و مدبرانه در چنین شرایطی از جانب شورای عالی امنیت ملی و سازمان هواپیمایی کشوری باید چه باشد؟ 176 انسان و میهمان یک سرزمین با اعتماد به مجموعه دولت و سازمان هواپیمایی کشوری پا به بویینگ 737-800 پرواز 752 میگذارند و نتیجه چه میشود؟ سه دقیقه و 42 ثانیه دهشتناک در نتیجه برخورد دو موشک پدافند ضدهوایی تا سقوط، 72 ساعت سکوت، بیش از شش ماه تأخیر در تحویل جعبهسیاه تا بازخوانی آن و یک سال کوتاهی در پرداختن به سؤالات اساسی مرتبط با ابعاد متفاوت این فاجعه. سلسله این واکنشها را وقتی در برابر گامهای روشن، مجدانه و پیگیرانه دولت کانادا قرار میدهیم که آخرین آنها نامگذاری هشتم ژانویه هر سال بهعنوان روز ملی گرامیداشت جانباختگان فجایع هوایی است، چه برای گفتن میماند؟
پارهای از سؤالات کلیدی را مرور کنیم:
1- خطراتی که متوجه پرواز هواپیماهای نظامی در وضعیت جنگی بوده است، چگونه ارزیابی شده است و مسئولیت اجازه پرواز مسافربری در این شرایط با کدام نهاد/ارگان/اشخاص بوده است؟
2- شواهد و دلایل مستند درخصوص تأخیر یکساعته پرواز 752 کداماند؟
3- مشروح جزءبهجزء مکالمات برج مراقبت فرودگاه امام با کادر پرواز 752 چرا انتشار نیافته است؟
4- مطابق با گزارش 21 تیرماه 1399 سازمان هواپیمایی کشوری، بررسی موارد طرحشده زیر به چه خروجیهای مستندی منتج شده است؟
الف) خطا در تنظیم مجدد شمال سامانه پدافند
ب) نقص در برقراری ارتباط بین سامانه عملکننده و مرکز هماهنگی
ج) شناسایی و طبقهبندی اشتباه هدف کشفشده و بهدنبال آن نادیدهگرفتن دستورالعمل شلیک
5- طبق بررسیهای صورتگرفته تاکنون، مسببان فاجعه سقوط چه کسانی و در چه ردههای مسئولیتی شناخته شدهاند؟
6- دلایل تأخیر در انتشار عمومی گزارش نهایی پرواز 752 و پاسخگویی به افکار عمومی چیست؟
میتوان سؤالات متعدد دیگری را به این فهرست افزود که افکار عمومی و وجدان جمعی در کنار خانوادههای آسیبدیده همچنان چشمانتظار پاسخهای روشن، مستند و مستدل به آنهاست. باورم نمیشود که یک سال از لحظههایی که با لبخند با ما خداحافظی کردید، میگذرد. چهرهات با چشمانی به روشنایی خورشید و لبخند زیبایی که همواره بر حریمش نقش بسته بود، در خاطرمان حک شده است. باور نمیکردم که تکرار نام زیبایت در این سال هر بار، باران را به چشمانم دعوت کند؛ با تو میگویم ریرا، فرشته زیبایی بخش سرزمینم! به وسعت تمامِ کودکان بیگناه دیارم اکنون برایم معنا گرفتهای و من به اندازه تمامی شادیهای نکردهات برایت سوگوار و به تو و تمامی کودکان سرزمینم به سهم خویش مدیونم.
از رسیدن این لحظهها و ساعتها، روزها بلکه ماههاست که میگریزم؛ رسیدن به لحظههای روز فاجعه سقوط پرواز 752. رسیدن به لحظات ازدستدادن و پرپرشدن 176 انسان بیگناه؛ رسیدن به لحظاتی که داغ آن هرگز فراموش نمیشود. به شب فاجعه بازگردیم. حملات موشکی ساعات ابتدایی صبح منجر به تشدید فضای تنشها میان ایران و ایالات متحده شده است و احتمال پاسخ نظامی هر چند محدود آمریکا، دور از ذهن نیست. مسافران پرواز 752 که شمار قابلتوجهی از آنان را نخبگان مهاجر به کانادا به همراه 15 کودک تشکیل میدهند، نگران و مضطرباند. تصمیم مسئولانه و مدبرانه در چنین شرایطی از جانب شورای عالی امنیت ملی و سازمان هواپیمایی کشوری باید چه باشد؟ 176 انسان و میهمان یک سرزمین با اعتماد به مجموعه دولت و سازمان هواپیمایی کشوری پا به بویینگ 737-800 پرواز 752 میگذارند و نتیجه چه میشود؟ سه دقیقه و 42 ثانیه دهشتناک در نتیجه برخورد دو موشک پدافند ضدهوایی تا سقوط، 72 ساعت سکوت، بیش از شش ماه تأخیر در تحویل جعبهسیاه تا بازخوانی آن و یک سال کوتاهی در پرداختن به سؤالات اساسی مرتبط با ابعاد متفاوت این فاجعه. سلسله این واکنشها را وقتی در برابر گامهای روشن، مجدانه و پیگیرانه دولت کانادا قرار میدهیم که آخرین آنها نامگذاری هشتم ژانویه هر سال بهعنوان روز ملی گرامیداشت جانباختگان فجایع هوایی است، چه برای گفتن میماند؟
پارهای از سؤالات کلیدی را مرور کنیم:
1- خطراتی که متوجه پرواز هواپیماهای نظامی در وضعیت جنگی بوده است، چگونه ارزیابی شده است و مسئولیت اجازه پرواز مسافربری در این شرایط با کدام نهاد/ارگان/اشخاص بوده است؟
2- شواهد و دلایل مستند درخصوص تأخیر یکساعته پرواز 752 کداماند؟
3- مشروح جزءبهجزء مکالمات برج مراقبت فرودگاه امام با کادر پرواز 752 چرا انتشار نیافته است؟
4- مطابق با گزارش 21 تیرماه 1399 سازمان هواپیمایی کشوری، بررسی موارد طرحشده زیر به چه خروجیهای مستندی منتج شده است؟
الف) خطا در تنظیم مجدد شمال سامانه پدافند
ب) نقص در برقراری ارتباط بین سامانه عملکننده و مرکز هماهنگی
ج) شناسایی و طبقهبندی اشتباه هدف کشفشده و بهدنبال آن نادیدهگرفتن دستورالعمل شلیک
5- طبق بررسیهای صورتگرفته تاکنون، مسببان فاجعه سقوط چه کسانی و در چه ردههای مسئولیتی شناخته شدهاند؟
6- دلایل تأخیر در انتشار عمومی گزارش نهایی پرواز 752 و پاسخگویی به افکار عمومی چیست؟
میتوان سؤالات متعدد دیگری را به این فهرست افزود که افکار عمومی و وجدان جمعی در کنار خانوادههای آسیبدیده همچنان چشمانتظار پاسخهای روشن، مستند و مستدل به آنهاست. باورم نمیشود که یک سال از لحظههایی که با لبخند با ما خداحافظی کردید، میگذرد. چهرهات با چشمانی به روشنایی خورشید و لبخند زیبایی که همواره بر حریمش نقش بسته بود، در خاطرمان حک شده است. باور نمیکردم که تکرار نام زیبایت در این سال هر بار، باران را به چشمانم دعوت کند؛ با تو میگویم ریرا، فرشته زیبایی بخش سرزمینم! به وسعت تمامِ کودکان بیگناه دیارم اکنون برایم معنا گرفتهای و من به اندازه تمامی شادیهای نکردهات برایت سوگوار و به تو و تمامی کودکان سرزمینم به سهم خویش مدیونم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.