پایههای قدرت «مادورو» در ونزوئلا محکمتر میشود
پایان ماه عسل «گوایدو»
سال گذشته در سخنرانی سالانه رئیسجمهوری آمریکا در کنگره، میهمان ویژهای در میان نمایندگان کنگره حضور داشت: «خوان گوایدو» رهبر مخالفان حکومت ونزوئلا که به واشنگتن دعوت شده بود تا در سخنرانی سالانه «دونالد ترامپ» شرکت کند.
به گزارش فایننشالتایمز، زمانی که ترامپ به تمجید از گوایدو پرداخت، او برای ادای احترام به تشویق نمایندگان کنگره از جای خود بلند شد و با حرکت دستان خود از رئیسجمهوری آمریکا تشکر کرد. «امروز مردی سرشار از امیدها و آرزوها برای مردم ونزوئلا در میان ماست. مردی که مسئولیت آزادی کشورش را بر دوش میکشد. خوان گوایدو، رئیسجمهوری واقعی و قانونی ونزوئلا». ترامپ با این اظهارات، «نیکلاس مادورو» رئیسجمهوری ونزوئلا را دیکتاتور نامشروع خواند و وعده داد که «حکومت استبدادی مادورو درهم شکسته خواهد شد». اما کمتر از یک سال پس از حضور گوایدو در سخنرانی سالانه ترامپ در کنگره و یک تور پیروزمندانه در خارج از ونزوئلا و خلاف وعده ترامپ، این گوایدو است که درهمشکسته به نظر میرسد؛ درحالیکه به نظر میرسد قدرت نیکلاس مادورو از هر زمان دیگری بیشتر شده است. شکست سیاستهای ایالات متحده درباره ونزوئلا در حالی نمایان میشود که بحران سیاسی، اقتصادی و انسانی در مهمترین کشور صادرکننده نفت در آمریکای جنوبی حادتر میشود و «جو بایدن»، رئیسجمهوری منتخب ایالات متحده را با یکی از بزرگترین چالشهای سیاست خارجی خود مواجه خواهد کرد. پنج میلیون
نفر از مردم ونزوئلا از رژیم تحت هدایت مادورو فرار کردهاند تا با ایجاد بدترین بحران پناهندگان در قاره آمریکا، ثبات کشورهای همسایه ونزوئلا تهدید شود. اقتصاد ونزوئلا که زمانی کاملا ثروتمند بود، اکنون به ویرانه تبدیل شده است. باندهای تبهکار اکنون بخشهای زیادی از خاک ونزوئلا را در کنترل خود دارند و دیپلماتها از خطر ظهور کشوری بزرگ شکستخورده در ساحل دریای کارائیب صحبت میکنند. پنجم ژانویه 2021، گوایدو ریاست خود را در مجلس شورای ملی از دست داد و با سوگند نمایندگان دوره جدید پارلمان ونزوئلا، مبنای قانونی ادعای گوایدو بهعنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا از بین رفت.
انتخابات پارلمانی ونزوئلا در شرایطی برگزار شد که مخالفان حکومت مادورو این رأیگیری نمایشی را تحریم کردند و آن را غیردموکراتیک دانستند. مادورو و حامیانش هم بدون هیچ دردسری توانستند پارلمان، آخرین نهاد در ونزوئلا را که ظاهری دموکراتیک داشت، تصرف کنند. دولت ترامپ در چهار سال گذشته تلاشهای زیادی برای فروپاشی حکومت سوسیالیستی مادورو انجام داد: اعمال تحریمهای سخت، برقراری ارتباط با نظامیان ونزوئلا و ایجاد کمپینی از 60 کشور اروپایی و آمریکایی برای حمایت از خوان گوایدو بهعنوان رئیسجمهور ونزوئلا. حکومت مادورو هم برای مقابله با این فشارها به حامیانش از جمله روسیه، چین، ایران و کوبا تکیه کرد.
ونزوئلا به کشوری دوپاره تقسیم شده؛ مردم عادی این کشور باید برای غذا و سوخت ساعتها در صف بمانند و قطع منظم خدمات آب و برق را تحمل کنند؛ اما اتومبیلهای لوکس بزرگ هنوز هم در خیابانهای کاراکاس راه خود را پیدا میکنند. افرادی که از فساد حاکم بر این کشور سود میبرند و تا جایی که میتوانند لوکسهای وارداتی وارد میکنند و شبها را در کلوبهای شیک و میهمانیهای شبانه به صبح میرسانند. پس از «هوگو چاوز» سلف مادورو که هنوز هم طولانیترین دوره رهبری در ونزوئلا به نامش ثبت شده، نیکلاس مادورو بیشترین دوره حضور در قدرت را تجربه میکند. با حمایت حدود 14درصدی مردم از او، مادورو دیگر زیاد در مجامع عمومی حاضر نمیشود. او میداند که مورد نفرت بخش زیادی از مردم است و نمیتواند بهراحتی در خیابانها تردد کند. بااینحال با اعتمادبهنفس عجیبی همچنان قدرت را در دست دارد.
مادورو بهتازگی در کنفرانسی خبری که به مناسبت پیروزی در انتخابات پارلمانی ترتیب داده شده بود، با خبرنگاران شوخی میکرد و به نظر میرسید مردی است که همچنان با قدرت سرنوشت ونزوئلا را در اختیار دارد. مادورو در پاسخ به این سؤال که چه سرنوشتی در انتظار ونزوئلا خواهد بود، گفت: «سرانجام واقعیت در این کشور غالب خواهد شد و تخیل از زندگی سیاسی ونزوئلا محو میشود»؛ اشارهای واضح به دولت سایه خوان گوایدو. «مهم نیست که ایالات متحده یا اروپا یا حتی مریخ دست از حمایت از واقعیت بردارند. واقعیت بسیار قدرتمند است». در مقابل، خوان گوایدو که دیگر مانند یک سال پیش هوادار ندارد، هنگام برگزاری کمپینهای انتخاباتی در ونزوئلا، از مردم خواست تا انتخابات نمایشی پارلمانی را تحریم کرده و به جای آن در همهپرسی آنلاین درباره حکومت مادورو شرکت کنند.
گوایدو گفت: «نمیتوانیم اجازه دهیم که دیکتاتوری در ونزوئلا در قرن بیستویکم به یک قاعده تبدیل شود»؛ اما هشدار گوایدو کاملا متضاد با واقعیت خشن حاکم بر ونزوئلا بود. ائتلاف گوایدو و حامیانش که در سال 2019 حامیان بسیاری داشت، در ماه می2020 به دلیل ارتباط با آنچه حکومت مادورو «حمله ناگهانی مزدوران آمریكایی» دانست، بهشدت بیاعتبار شد و پس از آن هم بر سر تصمیم درباره تحریم یا عدم تحریم انتخابات پارلمانی اختلافنظرهای زیادی در این جبهه شکل گرفت. «لوئیس ویسنته لئون»، یک کارشناس مستقل نظرسنجی در ونزوئلا، میگوید محبوبیت گوایدو از روزهای اوج خود در فوریه 2019 و کمی بعد از اینکه خود را رئیسجمهوری قانونی ونزوئلا معرفی کرد، حدود 61 درصد بود؛ اما در ماه اکتبر 2020 به حدود 25 درصد رسید. او هم مانند مادورو که 14 درصد محبوبیت داشت، دیگر اقبال چندانی در افکار عمومی ونزوئلا ندارد. تقریبا 56 درصد از مردم ونزوئلا در نظرسنجی اخیر گفتهاند که به هیچکدام از این دو رهبر اعتماد ندارند. لئون میگوید: «بیشتر مردم مادورو را رد میكنند، آنها خواهان تغییر حکومت هستند؛ اما بیشتر مردم با تحریم انتخابات یا اعمال تحریمهای خارجی هم
مخالف هستند. پیشبینی من این است که در فاصله ژانویه تا مارس 2021 بدترین روزها برای اپوزیسیون ونزوئلا رقم بخورد».
نشانههای تغییر سیاست
با گذشت زمان و در ماههای پایانی سال 2020 دیگر ایالات متحده و اتحادیه اروپا هم مانند روزهای اول از گوایدو حمایت نکردند. با پیروزی جو بایدن در آمریکا، به نظر میرسد سیاست سختگیرانه واشنگتن در قبال ونزوئلا تا حد زیادی تلطیف شود و ایالات متحده راهی برای پایان تنش با حکومت مادورو پیدا کند. سیاست سختگیرانه و فشار دولت ترامپ علیه رئیسجمهور ونزوئلا نتیجهای را که مخالفان حکومت مادورو میخواستند، در پی نداشت و این جانشین سوسیالیست چاوز همچنان بر مسند قدرت تکیه زده و حتی با پیروزی در انتخابات پارلمانی موقعیتی مستحکمتر از قبل دارد.
اتحادیه اروپا هم دیگر درباره ادامه بهرسمیتشناختن خوان گوایدو اطمینان چندانی ندارد. دیپلماتهای اروپایی بهتازگی با انتشار گزارشی برای وزرای خارجه اتحادیه اروپا، سه گزینه پیشنهادی را در قبال ونزوئلا ارائه کردند: «ادامه وضعیت موجود، کنارگذاشتن سیاست شناسایی گوایدو بهعنوان رئیسجمهوری موقت ونزوئلا خلاف واقعیتهای موجود در این کشور و یک راه میانه: شناسایی گوایدو بهعنوان رهبر مخالفان ونزوئلا. ایده آخر بیشترین احتمال موفقیت را دارد. در آمریکای لاتین هم وضعیت چندان بر وفق مراد گوایدو و مخالفان حکومت مادورو نیست. کشورهای آمریکای لاتین که تاکنون عمدتا از گوایدو حمایت کردهاند، درباره نمونههای مشابه هشدار دادهاند. یک دیپلمات آمریکای لاتین میگوید: «پرو ماه گذشته و در یک هفته سه رئیسجمهور را تجربه کرد. اگر سایر کشورها تصمیم بگیرند یکی از رؤسای جمهوری قبلی پرو را بهعنوان رئیسجمهوری قانونی به رسمیت بشناسند، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ سیاستی که غرب و کشورهای آمریکای لاتین در قبال ونزوئلا در پیش گرفتند، بسیار خطرناک است و میتواند آشوب و بینظمی را گسترش دهد».
سال گذشته در سخنرانی سالانه رئیسجمهوری آمریکا در کنگره، میهمان ویژهای در میان نمایندگان کنگره حضور داشت: «خوان گوایدو» رهبر مخالفان حکومت ونزوئلا که به واشنگتن دعوت شده بود تا در سخنرانی سالانه «دونالد ترامپ» شرکت کند.
به گزارش فایننشالتایمز، زمانی که ترامپ به تمجید از گوایدو پرداخت، او برای ادای احترام به تشویق نمایندگان کنگره از جای خود بلند شد و با حرکت دستان خود از رئیسجمهوری آمریکا تشکر کرد. «امروز مردی سرشار از امیدها و آرزوها برای مردم ونزوئلا در میان ماست. مردی که مسئولیت آزادی کشورش را بر دوش میکشد. خوان گوایدو، رئیسجمهوری واقعی و قانونی ونزوئلا». ترامپ با این اظهارات، «نیکلاس مادورو» رئیسجمهوری ونزوئلا را دیکتاتور نامشروع خواند و وعده داد که «حکومت استبدادی مادورو درهم شکسته خواهد شد». اما کمتر از یک سال پس از حضور گوایدو در سخنرانی سالانه ترامپ در کنگره و یک تور پیروزمندانه در خارج از ونزوئلا و خلاف وعده ترامپ، این گوایدو است که درهمشکسته به نظر میرسد؛ درحالیکه به نظر میرسد قدرت نیکلاس مادورو از هر زمان دیگری بیشتر شده است. شکست سیاستهای ایالات متحده درباره ونزوئلا در حالی نمایان میشود که بحران سیاسی، اقتصادی و انسانی در مهمترین کشور صادرکننده نفت در آمریکای جنوبی حادتر میشود و «جو بایدن»، رئیسجمهوری منتخب ایالات متحده را با یکی از بزرگترین چالشهای سیاست خارجی خود مواجه خواهد کرد. پنج میلیون
نفر از مردم ونزوئلا از رژیم تحت هدایت مادورو فرار کردهاند تا با ایجاد بدترین بحران پناهندگان در قاره آمریکا، ثبات کشورهای همسایه ونزوئلا تهدید شود. اقتصاد ونزوئلا که زمانی کاملا ثروتمند بود، اکنون به ویرانه تبدیل شده است. باندهای تبهکار اکنون بخشهای زیادی از خاک ونزوئلا را در کنترل خود دارند و دیپلماتها از خطر ظهور کشوری بزرگ شکستخورده در ساحل دریای کارائیب صحبت میکنند. پنجم ژانویه 2021، گوایدو ریاست خود را در مجلس شورای ملی از دست داد و با سوگند نمایندگان دوره جدید پارلمان ونزوئلا، مبنای قانونی ادعای گوایدو بهعنوان رئیسجمهور موقت ونزوئلا از بین رفت.
انتخابات پارلمانی ونزوئلا در شرایطی برگزار شد که مخالفان حکومت مادورو این رأیگیری نمایشی را تحریم کردند و آن را غیردموکراتیک دانستند. مادورو و حامیانش هم بدون هیچ دردسری توانستند پارلمان، آخرین نهاد در ونزوئلا را که ظاهری دموکراتیک داشت، تصرف کنند. دولت ترامپ در چهار سال گذشته تلاشهای زیادی برای فروپاشی حکومت سوسیالیستی مادورو انجام داد: اعمال تحریمهای سخت، برقراری ارتباط با نظامیان ونزوئلا و ایجاد کمپینی از 60 کشور اروپایی و آمریکایی برای حمایت از خوان گوایدو بهعنوان رئیسجمهور ونزوئلا. حکومت مادورو هم برای مقابله با این فشارها به حامیانش از جمله روسیه، چین، ایران و کوبا تکیه کرد.
ونزوئلا به کشوری دوپاره تقسیم شده؛ مردم عادی این کشور باید برای غذا و سوخت ساعتها در صف بمانند و قطع منظم خدمات آب و برق را تحمل کنند؛ اما اتومبیلهای لوکس بزرگ هنوز هم در خیابانهای کاراکاس راه خود را پیدا میکنند. افرادی که از فساد حاکم بر این کشور سود میبرند و تا جایی که میتوانند لوکسهای وارداتی وارد میکنند و شبها را در کلوبهای شیک و میهمانیهای شبانه به صبح میرسانند. پس از «هوگو چاوز» سلف مادورو که هنوز هم طولانیترین دوره رهبری در ونزوئلا به نامش ثبت شده، نیکلاس مادورو بیشترین دوره حضور در قدرت را تجربه میکند. با حمایت حدود 14درصدی مردم از او، مادورو دیگر زیاد در مجامع عمومی حاضر نمیشود. او میداند که مورد نفرت بخش زیادی از مردم است و نمیتواند بهراحتی در خیابانها تردد کند. بااینحال با اعتمادبهنفس عجیبی همچنان قدرت را در دست دارد.
مادورو بهتازگی در کنفرانسی خبری که به مناسبت پیروزی در انتخابات پارلمانی ترتیب داده شده بود، با خبرنگاران شوخی میکرد و به نظر میرسید مردی است که همچنان با قدرت سرنوشت ونزوئلا را در اختیار دارد. مادورو در پاسخ به این سؤال که چه سرنوشتی در انتظار ونزوئلا خواهد بود، گفت: «سرانجام واقعیت در این کشور غالب خواهد شد و تخیل از زندگی سیاسی ونزوئلا محو میشود»؛ اشارهای واضح به دولت سایه خوان گوایدو. «مهم نیست که ایالات متحده یا اروپا یا حتی مریخ دست از حمایت از واقعیت بردارند. واقعیت بسیار قدرتمند است». در مقابل، خوان گوایدو که دیگر مانند یک سال پیش هوادار ندارد، هنگام برگزاری کمپینهای انتخاباتی در ونزوئلا، از مردم خواست تا انتخابات نمایشی پارلمانی را تحریم کرده و به جای آن در همهپرسی آنلاین درباره حکومت مادورو شرکت کنند.
گوایدو گفت: «نمیتوانیم اجازه دهیم که دیکتاتوری در ونزوئلا در قرن بیستویکم به یک قاعده تبدیل شود»؛ اما هشدار گوایدو کاملا متضاد با واقعیت خشن حاکم بر ونزوئلا بود. ائتلاف گوایدو و حامیانش که در سال 2019 حامیان بسیاری داشت، در ماه می2020 به دلیل ارتباط با آنچه حکومت مادورو «حمله ناگهانی مزدوران آمریكایی» دانست، بهشدت بیاعتبار شد و پس از آن هم بر سر تصمیم درباره تحریم یا عدم تحریم انتخابات پارلمانی اختلافنظرهای زیادی در این جبهه شکل گرفت. «لوئیس ویسنته لئون»، یک کارشناس مستقل نظرسنجی در ونزوئلا، میگوید محبوبیت گوایدو از روزهای اوج خود در فوریه 2019 و کمی بعد از اینکه خود را رئیسجمهوری قانونی ونزوئلا معرفی کرد، حدود 61 درصد بود؛ اما در ماه اکتبر 2020 به حدود 25 درصد رسید. او هم مانند مادورو که 14 درصد محبوبیت داشت، دیگر اقبال چندانی در افکار عمومی ونزوئلا ندارد. تقریبا 56 درصد از مردم ونزوئلا در نظرسنجی اخیر گفتهاند که به هیچکدام از این دو رهبر اعتماد ندارند. لئون میگوید: «بیشتر مردم مادورو را رد میكنند، آنها خواهان تغییر حکومت هستند؛ اما بیشتر مردم با تحریم انتخابات یا اعمال تحریمهای خارجی هم
مخالف هستند. پیشبینی من این است که در فاصله ژانویه تا مارس 2021 بدترین روزها برای اپوزیسیون ونزوئلا رقم بخورد».
نشانههای تغییر سیاست
با گذشت زمان و در ماههای پایانی سال 2020 دیگر ایالات متحده و اتحادیه اروپا هم مانند روزهای اول از گوایدو حمایت نکردند. با پیروزی جو بایدن در آمریکا، به نظر میرسد سیاست سختگیرانه واشنگتن در قبال ونزوئلا تا حد زیادی تلطیف شود و ایالات متحده راهی برای پایان تنش با حکومت مادورو پیدا کند. سیاست سختگیرانه و فشار دولت ترامپ علیه رئیسجمهور ونزوئلا نتیجهای را که مخالفان حکومت مادورو میخواستند، در پی نداشت و این جانشین سوسیالیست چاوز همچنان بر مسند قدرت تکیه زده و حتی با پیروزی در انتخابات پارلمانی موقعیتی مستحکمتر از قبل دارد.
اتحادیه اروپا هم دیگر درباره ادامه بهرسمیتشناختن خوان گوایدو اطمینان چندانی ندارد. دیپلماتهای اروپایی بهتازگی با انتشار گزارشی برای وزرای خارجه اتحادیه اروپا، سه گزینه پیشنهادی را در قبال ونزوئلا ارائه کردند: «ادامه وضعیت موجود، کنارگذاشتن سیاست شناسایی گوایدو بهعنوان رئیسجمهوری موقت ونزوئلا خلاف واقعیتهای موجود در این کشور و یک راه میانه: شناسایی گوایدو بهعنوان رهبر مخالفان ونزوئلا. ایده آخر بیشترین احتمال موفقیت را دارد. در آمریکای لاتین هم وضعیت چندان بر وفق مراد گوایدو و مخالفان حکومت مادورو نیست. کشورهای آمریکای لاتین که تاکنون عمدتا از گوایدو حمایت کردهاند، درباره نمونههای مشابه هشدار دادهاند. یک دیپلمات آمریکای لاتین میگوید: «پرو ماه گذشته و در یک هفته سه رئیسجمهور را تجربه کرد. اگر سایر کشورها تصمیم بگیرند یکی از رؤسای جمهوری قبلی پرو را بهعنوان رئیسجمهوری قانونی به رسمیت بشناسند، چه اتفاقی رخ خواهد داد؟ سیاستی که غرب و کشورهای آمریکای لاتین در قبال ونزوئلا در پیش گرفتند، بسیار خطرناک است و میتواند آشوب و بینظمی را گسترش دهد».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.